Tranh chấp đất ông bà để lại không có di chúc được giải quyết theo quy định về thừa kế theo pháp luật: phần đất là di sản được chia đều cho những người cùng hàng thừa kế gần nhất, còn cháu chỉ hưởng thế vị phần của cha hoặc mẹ đã mất trước ông bà. Nhiều gia đình mất quyền lợi vì xác định sai phần đất là di sản, để quá thời hiệu 30 năm kể từ ngày ông bà mất, hoặc nộp đơn sai Tòa án do nghĩ rằng phải kiện ở nơi có đất. Trong chuyên mục Thừa kế theo pháp luật, bài viết này phân tích ai được chia, đất chưa chia có bán được không, các dạng tranh chấp thường gặp, cách hòa giải, khởi kiện và những yếu tố Tòa án cân nhắc khi chia đất. Luật Long Phan PMT bổ sung kinh nghiệm thực tế từ các hồ sơ thừa kế đất đai đã xử lý để gia đình chuẩn bị chứng cứ, tính đúng kỷ phần và chọn hướng giải quyết ít tốn kém nhất trước khi quan hệ họ hàng đổ vỡ.

Lưu ý pháp lý quan trọng:
- Khi ông bà mất không để lại di chúc, đất được chia theo hàng thừa kế và những người cùng hàng hưởng phần bằng nhau, theo khoản 1 và khoản 2 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015.
- Cháu chỉ được hưởng thế vị khi cha hoặc mẹ của cháu chết trước hoặc cùng thời điểm với ông bà, theo Điều 652 Bộ luật Dân sự 2015.
- Thời hiệu yêu cầu chia di sản là bất động sản là 30 năm kể từ thời điểm mở thừa kế; hết thời hạn này, đất thuộc về người thừa kế đang quản lý, theo khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015.
- Vụ án thừa kế nhà đất do Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc giải quyết, không theo nơi có đất, theo điểm a, điểm b khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2019, 2020, 2022, 2023, 2024, 2025) và mục 42 Công văn 250/TANDTC-PC ngày 28/4/2026 của Tòa án nhân dân tối cao.
Đất ông bà để lại không có di chúc được chia cho ai?
Đất ông bà để lại không có di chúc được chia cho hàng thừa kế thứ nhất, gồm vợ hoặc chồng còn sống, cha mẹ và các con của người chết. Người con đã mất trước ông bà thì các cháu hưởng thế vị phần của người con đó; những người cùng hàng hưởng phần bằng nhau.
Để biết ai được chia và được bao nhiêu, cần xác định lần lượt phần đất nào là di sản, vụ việc có thuộc diện thừa kế theo pháp luật không và ai đứng ở hàng thừa kế gần nhất. Sai ở bước đầu tiên thường kéo theo sai toàn bộ kỷ phần. Các mục dưới đây đi theo đúng trình tự đó.
Xác định phần đất nào là di sản của ông bà
Theo Điều 612 Bộ luật Dân sự 2015, di sản gồm tài sản riêng của người chết và phần tài sản của người chết trong tài sản chung với người khác. Với thửa đất ông bà cùng tạo lập trong thời kỳ hôn nhân, khi ông mất trước thì thông thường chỉ một nửa quyền sử dụng đất là di sản của ông.
Theo khoản 1 Điều 611 Bộ luật Dân sự 2015, thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết. Ông và bà mất vào hai thời điểm khác nhau thì có hai lần mở thừa kế với hai mốc thời hiệu riêng. Ở lần thứ nhất, việc chia đất cho con khi vợ hoặc chồng chết trước không có di chúc có cách tính riêng cho người còn sống.
Những trường hợp áp dụng thừa kế theo pháp luật
Theo điểm a khoản 1 Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015, thừa kế theo pháp luật được áp dụng khi không có di chúc. Quy định này cũng áp dụng khi di chúc không hợp pháp, hoặc người được chỉ định thừa kế chết trước người lập di chúc, không có quyền hưởng, từ chối nhận di sản.
Nhiều gia đình giữ giấy viết tay của ông bà nhưng giấy này không phải di chúc hợp pháp. Vì vậy, nên xác định trước vụ việc có thuộc diện thừa kế theo pháp luật khi không có di chúc hay không.
Ba hàng thừa kế và nguyên tắc chia bằng nhau
Khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015 xếp người thừa kế theo pháp luật thành ba hàng theo thứ tự ưu tiên như sau:
| Hàng thừa kế | Người thừa kế | Áp dụng với đất ông bà |
|---|---|---|
| Hàng thứ nhất | Vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết | Ông hoặc bà còn sống, các cụ và các con |
| Hàng thứ hai | Ông bà nội, ngoại; anh, chị, em ruột; cháu ruột | Cháu chỉ hưởng khi không còn ai ở hàng thứ nhất |
| Hàng thứ ba | Cụ nội, ngoại; bác, chú, cậu, cô, dì ruột; cháu, chắt ruột tương ứng | Hiếm gặp |
Theo khoản 2 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, những người cùng hàng hưởng phần di sản bằng nhau, không phân biệt con trai hay con gái. Theo khoản 3 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, hàng sau chỉ được hưởng nếu không còn ai ở hàng trước do đã chết, không có quyền hưởng, bị truất quyền hoặc từ chối nhận di sản.
Trường hợp đặc biệt là con riêng của ông hoặc bà. Theo Điều 654 Bộ luật Dân sự 2015, con riêng và bố dượng, mẹ kế được thừa kế di sản của nhau nếu có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng nhau như cha con, mẹ con.
Nếu gia đình có con riêng, nên thu thập sớm chứng cứ về thời gian sống chung và việc chăm sóc, nuôi dưỡng, vì sau nhiều năm người làm chứng có thể không còn.
Cháu được hưởng thừa kế thế vị khi nào?
Theo Điều 652 Bộ luật Dân sự 2015, con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống. Người con mất sau ông bà thì không phát sinh thế vị.
Thế vị là ngoại lệ dễ gây tranh cãi nhất. Trước khi tính kỷ phần, nên lập bảng thời điểm chết của từng người kèm trích lục khai tử.
Người không được quyền hưởng di sản
Khoản 1 Điều 621 Bộ luật Dân sự 2015 loại trừ người bị kết án về hành vi cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe, ngược đãi nghiêm trọng người để lại di sản và người vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ nuôi dưỡng người đó. Theo khoản 2 Điều 621 Bộ luật Dân sự 2015, họ vẫn được hưởng nếu người để lại di sản biết mà vẫn cho hưởng theo di chúc.
Ngoại lệ trên gắn với di chúc nên hầu như không áp dụng khi đất không có di chúc. Muốn loại một người vì không phụng dưỡng ông bà, cần chứng minh vi phạm nghiêm trọng.
Đất ông bà để lại chưa chia có bán, sang tên được không?
Đất ông bà để lại khi chưa chia là di sản chung của các đồng thừa kế, nên một người không thể tự bán hay sang tên toàn bộ thửa đất. Muốn chuyển nhượng, các đồng thừa kế phải thỏa thuận phân chia hoặc cùng đồng ý bán; đất đang tranh chấp chưa đủ điều kiện chuyển nhượng.
Câu hỏi đất ông bà để lại có bán được không phụ thuộc vào ba yếu tố. Đó là di sản đã chia chưa, đất có Giấy chứng nhận chưa và có tranh chấp không. Mỗi yếu tố dẫn đến một cách xử lý riêng.
Điều kiện để các đồng thừa kế cùng bán đất
Theo Điều 614 Bộ luật Dân sự 2015, từ thời điểm mở thừa kế, người thừa kế có các quyền, nghĩa vụ tài sản do người chết để lại. Theo thực tiễn áp dụng, di sản chưa chia là tài sản chung, nên việc định đoạt phải theo thỏa thuận của các chủ sở hữu chung như khoản 2 Điều 218 Bộ luật Dân sự 2015.
Theo Điều 656 Bộ luật Dân sự 2015, người thừa kế có thể họp mặt thỏa thuận cách thức phân chia và mọi thỏa thuận phải lập thành văn bản. Điểm a khoản 1 Điều 45 Luật Đất đai 2024 (sửa đổi, bổ sung 2024, 2025) yêu cầu có Giấy chứng nhận khi chuyển nhượng nhưng loại trừ trường hợp thừa kế quyền sử dụng đất.

Khi một người tự ý bán đất thừa kế
Một người con tự bán đất ông bà khi các đồng thừa kế khác chưa đồng ý là tình huống thường gặp. Theo thực tiễn xét xử, giao dịch này có nguy cơ bị tuyên vô hiệu và người mua bị đưa vào vụ án.
Hướng xử lý khi đất thừa kế bị đồng thừa kế bán phụ thuộc vào việc đất đã sang tên chưa và người mua có ngay tình không. Phát hiện sớm thì nên gửi văn bản thông báo tranh chấp đến cơ quan đăng ký đất đai.
Đất đang tranh chấp có chia hoặc bán được không?
Điểm b khoản 1 Điều 45 Luật Đất đai 2024 yêu cầu đất không có tranh chấp hoặc tranh chấp đã được giải quyết mới được chuyển nhượng. Khi đất ông bà đang tranh chấp ranh giới với người ngoài, việc chia di sản thừa kế khi đất đang tranh chấp thường phải chờ kết quả vụ việc kia hoặc giải quyết đồng thời.
Khi đó, nên giải quyết dứt điểm tranh chấp với người ngoài trước, tránh bản án chia thừa kế khó thi hành.
Các dạng tranh chấp thừa kế đất đai thường gặp và hướng giải quyết
Tranh chấp về thừa kế tài sản là quyền sử dụng đất thường thuộc năm nhóm: tư cách người thừa kế, phạm vi di sản, văn bản phân chia, người chiếm giữ đất và phương thức chia. Mỗi nhóm cần yêu cầu khởi kiện và chứng cứ khác nhau, nên phân loại đúng ngay từ đầu.
Theo khoản 5 Điều 26 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, tranh chấp về thừa kế tài sản thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án. Đặt đúng tên yêu cầu quyết định phạm vi xét xử. Bảng dưới đây giúp gia đình tự phân loại tình huống.
| Dạng tranh chấp | Dấu hiệu nhận biết | Hướng giải quyết chính |
|---|---|---|
| Tư cách người thừa kế | Có người bị bỏ sót hoặc bị phản đối | Xác nhận, bác bỏ quyền thừa kế |
| Phạm vi di sản | Đất đứng tên một người con | Chứng minh nguồn gốc đất |
| Văn bản phân chia | Văn bản bỏ sót người, ký do bị ép | Tuyên bố văn bản vô hiệu |
| Người chiếm giữ đất | Một người ở và không cho chia | Chia di sản, giao đất |
| Phương thức chia | Không thống nhất chia đất hay tiền | Chia hiện vật hoặc giá trị |
Tranh chấp tư cách người thừa kế và phạm vi di sản
Theo khoản 2 Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu yêu cầu xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác là 10 năm kể từ thời điểm mở thừa kế. Người bị bỏ sót vì vậy cần hành động sớm.
Khi Giấy chứng nhận đã cấp cho một người con, theo thực tiễn xét xử, Tòa án xem xét hồ sơ cấp giấy và nguồn gốc sử dụng đất, không chỉ căn cứ người đứng tên hiện tại.
Tranh chấp văn bản phân chia di sản đã ký
Khi văn bản khai nhận hoặc thỏa thuận phân chia bỏ sót người thừa kế, có chữ ký giả hoặc người ký bị lừa dối, người bị thiệt có thể khởi kiện yêu cầu tuyên bố văn bản phân chia di sản vô hiệu và chia lại đất theo pháp luật. Nên giữ bản sao văn bản công chứng làm chứng cứ.
Tranh chấp khi một người chiếm giữ đất thừa kế
Người con ở cùng ông bà thường tiếp tục sử dụng đất và không đồng ý chia. Ngoài yêu cầu chia di sản, các đồng thừa kế có thể kiện đòi di sản thừa kế bị chiếm hữu khi người chiếm giữ là người ngoài hoặc không có quyền hưởng di sản.
Theo khoản 2 Điều 615 Bộ luật Dân sự 2015, khi di sản chưa chia, nghĩa vụ tài sản do người chết để lại được người quản lý di sản thực hiện theo thỏa thuận của những người thừa kế. Khoản nợ người đang ở đã trả thay ông bà cần kê khai để trừ trước khi chia.
Ông bà mất đã lâu còn kiện chia đất được không?
Vẫn khởi kiện được nếu chưa quá 30 năm kể từ ngày ông hoặc bà mất, vì thời hiệu yêu cầu chia di sản là bất động sản là 30 năm. Thời hiệu tính riêng cho từng người để lại di sản, và Tòa án chỉ áp dụng khi có đương sự yêu cầu.
Nhiều gia đình để đất nguyên trạng hàng chục năm rồi mới tranh chấp. Tính đúng thời hiệu quyết định đất còn được chia hay không. Cần kiểm tra ba nội dung sau.
Các loại thời hiệu trong vụ việc thừa kế
| Loại yêu cầu | Thời hiệu | Căn cứ |
|---|---|---|
| Chia di sản là bất động sản | 30 năm | Khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015 |
| Chia di sản là động sản | 10 năm | Khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015 |
| Xác nhận, bác bỏ quyền thừa kế | 10 năm | Khoản 2 Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015 |
| Yêu cầu thực hiện nghĩa vụ tài sản của người chết | 03 năm | Khoản 3 Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015 |
Cách xác định thời điểm mở thừa kế và áp dụng thời hiệu
Các mốc thời hiệu đều tính từ thời điểm mở thừa kế theo khoản 1 Điều 611 Bộ luật Dân sự 2015, nên phần di sản của ông và của bà có thể có hai mốc 30 năm khác nhau. Theo khoản 2 Điều 184 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Tòa án chỉ áp dụng thời hiệu theo yêu cầu của đương sự, đưa ra trước khi Tòa án cấp sơ thẩm ra bản án, quyết định.
Người đang quản lý đất nên trình bày yêu cầu áp dụng thời hiệu bằng văn bản ngay ở giai đoạn chuẩn bị xét xử. Bỏ lỡ mốc này thì không thể nêu lại ở cấp phúc thẩm.
Hết thời hiệu thì đất thuộc về ai?
Theo khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015, hết thời hạn 30 năm thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản. Không có người thừa kế đang quản lý thì di sản thuộc người đang chiếm hữu theo Điều 236 Bộ luật Dân sự 2015, hoặc thuộc về Nhà nước.
Ngoại lệ này khiến nhiều người con ở xa mất phần đất. Việc chia di sản khi bố mẹ mất hơn 30 năm vẫn có hướng xử lý nếu các đồng thừa kế đã thừa nhận di sản chưa chia. Ông bà mất gần 30 năm thì nên nộp đơn ngay.
Hòa giải và khởi kiện: Tòa án nào giải quyết tranh chấp thừa kế đất đai?
Tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất không bắt buộc hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã trước khi khởi kiện. Vụ án do Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn cư trú, làm việc giải quyết sơ thẩm, hoặc Tòa án nơi nguyên đơn cư trú nếu các bên thỏa thuận bằng văn bản.
Thẩm quyền giải quyết tranh chấp thừa kế là phần dễ sai nhất. Nộp sai Tòa án khiến đơn bị chuyển hoặc trả lại, kéo dài thời gian. Lộ trình đúng gồm ba nội dung dưới đây.

Hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã có bắt buộc không?
Khoản 2 Điều 235 Luật Đất đai 2024 yêu cầu hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã trước khi cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai. Tuy nhiên, khoản 2 Điều 3 Nghị quyết 04/2017/NQ-HĐTP xác định với tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất, thủ tục hòa giải này không phải là điều kiện khởi kiện.
Nghị quyết 04/2017/NQ-HĐTP ban hành trong thời kỳ Luật Đất đai 2013, nhưng theo thực tiễn áp dụng, Tòa án vẫn phân biệt hai loại tranh chấp này. Dù không bắt buộc, gia đình vẫn nên họp mặt theo Điều 656 Bộ luật Dân sự 2015, vì thỏa thuận thành tiết kiệm án phí và chi phí định giá.
Xác định Tòa án có thẩm quyền
Theo Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Tòa án nhân dân khu vực giải quyết sơ thẩm tranh chấp thừa kế, kể cả vụ việc có yếu tố nước ngoài. Theo mục 42 Công văn 250/TANDTC-PC ngày 28/4/2026, thừa kế là bất động sản xác định thẩm quyền theo điểm a, điểm b khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, không theo nơi có đất.
| Tiêu chí | Tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất | Tranh chấp quyền sử dụng đất |
|---|---|---|
| Đối tượng | Quyền hưởng và cách chia di sản | Ai có quyền sử dụng, ranh giới |
| Hòa giải tại cấp xã | Không phải điều kiện khởi kiện | Là điều kiện khởi kiện |
| Tòa án theo lãnh thổ | Nơi bị đơn cư trú, làm việc hoặc nơi nguyên đơn nếu có thỏa thuận | Nơi có bất động sản |
Ngoại lệ cần chú ý là vụ án thừa kế kèm tranh chấp ranh giới với người ngoài gia đình. Khi đó, nên trao đổi với luật sư trước khi chọn Tòa án và cách đặt yêu cầu.
Các bước khởi kiện chia đất thừa kế
- Tập hợp trích lục khai tử, giấy tờ quan hệ thân nhân, căn cước, giấy tờ về nơi cư trú và giấy tờ đất.
- Soạn đơn khởi kiện, nêu danh sách người thừa kế, phạm vi di sản và yêu cầu chia hiện vật hay giá trị.
- Nộp đơn tại Tòa án có thẩm quyền và nộp tạm ứng án phí để Tòa án thụ lý.
- Tham gia hòa giải, thẩm định tại chỗ và định giá đất.
- Tham gia phiên tòa sơ thẩm; theo khoản 1 Điều 273 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, thời hạn kháng cáo là 15 ngày kể từ ngày tuyên án.
Danh mục hồ sơ khởi kiện chia di sản thừa kế cần điều chỉnh theo từng gia đình. Bị đơn đang giữ đất có thể dùng mẫu đơn phản tố yêu cầu chia di sản thừa kế theo khoản 2 Điều 200 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 để đề nghị xem xét công sức hoặc nhận đất.
Không đồng ý với kết quả sơ thẩm, đương sự cần chuẩn bị nội dung kháng cáo bản án sơ thẩm tranh chấp thừa kế trong thời hạn luật định. Gia đình ở phía Bắc có thể làm việc trực tiếp với luật sư thừa kế đất đai tại Hà Nội để rà soát hồ sơ địa chính trước khi nộp đơn.
Tòa án xem xét gì khi chia đất thừa kế?
Khi chia đất thừa kế, Tòa án xác định phương thức thừa kế, người thừa kế, phạm vi di sản, nghĩa vụ tài sản của người chết, công sức của người trông coi đất và khả năng chia bằng hiện vật. Kết quả chia phụ thuộc lớn vào chứng cứ mỗi bên đưa ra.
Sau khi xác định người thừa kế và di sản, Tòa án xem xét cách chia cho công bằng. Ba vấn đề thường quyết định kết quả. Mỗi vấn đề cần chứng cứ riêng.
Công sức trông coi, tôn tạo đất của người quản lý
Án lệ số 05/2016/AL ghi nhận: đương sự có công sức quản lý, tôn tạo di sản nhưng không đồng ý chia và không yêu cầu cụ thể về công sức, nếu Tòa án quyết định chia thừa kế thì vẫn phải xem xét công sức của họ. Theo thực tiễn, công sức được chứng minh bằng việc nộp thuế đất, san lấp, xây tường rào, sửa nhà và trông coi lâu dài.
Người trông coi đất nên giữ biên lai thuế, hóa đơn vật liệu và hình ảnh qua các năm làm chứng cứ.
Chia bằng hiện vật hay chia bằng giá trị
Theo khoản 2 Điều 660 Bộ luật Dân sự 2015, người thừa kế có quyền yêu cầu chia di sản bằng hiện vật; không thể chia đều bằng hiện vật thì có thể thỏa thuận định giá và người nhận hiện vật; không thỏa thuận được thì hiện vật được bán để chia.
Thực tế, thửa đất nhỏ không đủ diện tích tách thửa thường được giao cho người đang sử dụng, người này thanh toán giá trị chênh lệch cho các đồng thừa kế. Muốn nhận đất, nên chứng minh khả năng thanh toán ngay từ đầu.
Án phí và chi phí tố tụng khi chia đất thừa kế
Theo điểm a khoản 7 Điều 27 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, mỗi đương sự chịu án phí dân sự sơ thẩm tương ứng với giá trị phần di sản được chia, được hưởng. Theo khoản 2 Điều 157 và khoản 2 Điều 165 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, mỗi người được chia còn chịu chi phí thẩm định tại chỗ, định giá theo tỷ lệ phần được chia.
Kinh nghiệm thực tế trong tranh chấp đất ông bà để lại
Qua các hồ sơ thừa kế đất đai đã tiếp nhận, phần lớn vụ việc kéo dài không phải vì quy định phức tạp mà vì gia đình thiếu chứng cứ về thời điểm chết, nguồn gốc đất và công sức quản lý. Chuẩn bị đúng các tài liệu này giúp rút ngắn thời gian.
Trong thực tế xử lý các vụ việc tương tự, những điểm sau thường quyết định kết quả:
- Ông bà mất từ lâu, gia đình không còn giấy chứng tử; cần đăng ký khai tử muộn trước khi nộp đơn để xác định thời điểm mở thừa kế.
- Bản đồ địa chính, sổ mục kê qua các thời kỳ thường có giá trị chứng minh nguồn gốc đất hơn lời khai của hàng xóm.
- Người con đứng tên Giấy chứng nhận do cấp đổi thường tin đất là của riêng, trong khi hồ sơ cấp giấy ghi đất cha mẹ để lại.
- Người thừa kế ở nước ngoài nên ủy quyền sớm, vì việc tống đạt cho họ dễ làm vụ án kéo dài.
Một sai lầm phổ biến mà khách hàng thường gặp là ký văn bản từ chối nhận di sản hoặc văn bản khai nhận cho một người đứng tên chỉ để làm thủ tục nhanh. Văn bản đã công chứng rất khó hủy nếu không chứng minh được bị lừa dối, ép buộc.
Câu hỏi thường gặp về tranh chấp đất ông bà để lại không có di chúc
Các câu hỏi dưới đây là những thắc mắc khách hàng thường nêu khi đất ông bà để lại phát sinh tranh chấp. Mỗi câu trả lời nêu kết luận trước, sau đó là căn cứ pháp lý. Gia đình nhiều thế hệ nên đối chiếu thêm hồ sơ cụ thể.
1. Cháu nội có được chia đất của ông bà khi cha vẫn còn sống không?
Không, khi cha còn sống thì cha là người thừa kế ở hàng thứ nhất. Theo điểm b khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, cháu ruột thuộc hàng thứ hai. Theo khoản 3 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, hàng thứ hai chỉ được hưởng khi không còn ai ở hàng thứ nhất.
2. Đất ông bà chưa có sổ đỏ có kiện chia thừa kế được không?
Có thể kiện nếu chứng minh được đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp của ông bà. Điểm a khoản 1 Điều 45 Luật Đất đai 2024 không bắt buộc có Giấy chứng nhận đối với việc thừa kế quyền sử dụng đất. Tòa án sẽ xem xét nguồn gốc, quá trình sử dụng và hồ sơ địa chính để xác định di sản.
3. Ngoài tạm ứng án phí, kiện chia đất thừa kế còn tốn chi phí gì?
Đương sự còn chịu chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ và chi phí định giá tài sản. Theo khoản 2 Điều 157 và khoản 2 Điều 165 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, mỗi người được chia chịu các chi phí này theo tỷ lệ giá trị phần được chia. Người khởi kiện thường tạm ứng trước.
4. Con riêng của ông có được chia đất ông bà để lại không?
Con riêng của ông là con đẻ nên được hưởng phần di sản của ông ở hàng thứ nhất. Với phần di sản của bà, theo Điều 654 Bộ luật Dân sự 2015, con riêng chỉ được thừa kế nếu có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng như mẹ con. Quan hệ này cần chứng cứ cụ thể.
5. Người đang ở trên đất ông bà có bắt buộc phải chia không?
Có, nếu đồng thừa kế yêu cầu chia trong thời hiệu 30 năm theo khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015. Người đang ở có thể đề nghị nhận đất và thanh toán giá trị cho người khác theo khoản 2 Điều 660 Bộ luật Dân sự 2015. Công sức trông coi đất của họ cũng được Tòa án xem xét.
Kết luận
Tranh chấp đất ông bà để lại không có di chúc chỉ được giải quyết dứt điểm khi gia đình xác định đúng di sản, đúng người thừa kế, còn thời hiệu và nộp đơn đúng Tòa án. Thế vị, công sức trông coi hay đất chưa có Giấy chứng nhận đều cần chứng cứ cụ thể.
Nếu gia đình đang chuẩn bị khởi kiện, đang bị kiện hoặc lo một người tự ý bán đất, hãy gửi bản sao giấy tờ đất, trích lục khai tử và sơ đồ các thế hệ để Luật Long Phan PMT đánh giá kỷ phần và thời hiệu. Liên hệ hotline 1900636387 để đặt lịch làm việc với luật sư.
📚 Bài viết được tư vấn chuyên môn dựa trên hệ thống văn bản pháp luật sau:
- Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13
- Bộ luật Tố tụng dân sự số 92/2015/QH13 (sửa đổi, bổ sung 2019, 2020, 2022, 2023, 2024, 2025)
- Luật Đất đai số 31/2024/QH15 (sửa đổi, bổ sung 2024, 2025)
- Nghị quyết 04/2017/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao
- Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 về án phí, lệ phí Tòa án
- Án lệ số 05/2016/AL
- Công văn 250/TANDTC-PC ngày 28/4/2026 của Tòa án nhân dân tối cao
- Lưu ý: Các quy định pháp luật có thể thay đổi tùy theo thời điểm. Quý khách hàng vui lòng liên hệ trực tiếp Luật Long Phan PMT qua Hotline 1900.63.63.87 để được cập nhật tư vấn pháp lý mới nhất.
Tags: Chia di sản thừa kế, công sức giữ gìn di sản, đất ông bà để lại, thẩm quyền giải quyết tranh chấp thừa kế, thời hiệu chia di sản thừa kế, Thừa kế thế vị, thừa kế theo pháp luật, Tranh chấp thừa kế đất đai

Con chào luật sư.
Luật sư cho con hỏi.
Khi ông nội con mất đi có để lại đất cho 3 người con trai. Mà khi đó vì không biết sổ bìa đỏ ở đâu. Nên người con thứ 2 đã ra xã báo là gia đình bị mất bìa đỏ và xin cấp lại bìa đỏ mới.
Nhưng sau này khi dọn đồ đạc thì lại thấy bìa đỏ cũ. Như vậy cho đến thời điểm hiện tại sổ bìa đỏ cũ có còn giá trị sử dụng nữa không ạ?
Chào bạn, cảm ơn bạn đã tin tưởng gửi câu hỏi đến cho chúng tôi, vấn đề của bạn chúng tôi xin được tư vấn như sau:
Theo quy định của Luật Đất đai và các văn bản hướng dẫn thi hành, người đã được cấp sổ đỏ vì một lý do nào đó bị mất thì có quyền đề nghị cơ quan có thẩm quyền cấp lại sổ đỏ mới. Các thông tin về chủ sử dụng, diện tích, ranh giới của thửa đất ghi trên sổ đỏ mới vẫn giữ nguyên. Thông tin số sổ thì được ghi theo số phôi (bìa) mới, ngày cấp thì được ghi theo ngày cấp lại.
Sau khi chủ sử dụng được cấp sổ đỏ mới thì sổ đỏ cũ đương nhiên hết giá trị. Các giao dịch liên quan đến sổ đỏ này cũng đương nhiên bị vô hiệu do vi phạm điều cấm của pháp luật (điểm b khoản 1 Điều 122 và Điều 128 Bộ luật Dân sự).
Chào luật sư! Tôi có mua đất.nhưng sổ đỏ đứng tên người mẹ đã mất của bên bán và bên bán đã bán 1phần cho người khác và phần còn lại bán cho tôi.nhưng bên bán không có giấy thừa kế do mẹ để lại, bên bán chỉ có 2anh em!vậy tôi cần làm gì để làm sổ đỏ sang tên tôi! Cám ơn
Ông nội tôi có 10 người con , tất cả điều có gia đình yên bề gia thất, ông nội tôi chia đất cho con trai ko chia cho con gái, tất cả con trai của ông nội tôi điều có phần hết,riêng cha tôi là con út trai nên được hưởng phần thờ cúng , cha tôi đứng tên miếng đất năm 2006 , đến năm 2009 cha tôi bệnh qua đời để lại miếng đất cho em tôi đứng tên , vào năm 2014 em tôi ký giấy cho tôi đứng tên cho đến nay, thằng em con của cô gửi đơn đòi chia tài sản thừa kế của người cô như vậy cho tôi hỏi tòa án có thu hồi giấy đất của tôi và chia lại thừa kế cho 10 người con của ông nội tôi không xin cảm ơn
con chào luật sư
cho con hỏi về quyền thừa kế đất đai ạ:
Bà ngoại con đã mất có 1 trai và 3 gái. trước kia bà ngoại ở với con gái (má con chừ) trên mãnh đất đứng tên bà. (hộ khẩu có bà và con (cháu ngoại)). Vậy bây giờ đám đất đang ở này thuộc quyền sở hữu cửa ai ạ.
Nếu bên người con trai đó sau này mất thì đất đó thuộc quyền sở hữ của ai.
và nếu bế má và người con trai đó già lại mất thì đất con (cháu ngoại) có được quyền sở hữu k ạ.
hiện tại con lấy chồng có con nhưng con vẫn ở trên đất này, và khẩu con vẫn chưa cắt ra ạ.
Chào luật su cho tôi hỏi gia đình tôi có 6 aace bố mẹ mất ko để lại di chúc chia đất và e út tôi ơ trên mảnh đất đó và đã có sổ đỏ đứng tên của e út vay giờ tôi có thể dc chia thừa kế trên mảnh đất của em út tôi ko mà trước khi bố mẹ mất ko để lại di chúc
Cháu chào chú ạ! Trước khi vào nội dung chú cho con chúc chú và gia đình manh khỏe hạnh phúc và thành công trong cuộc sống ạ!
con đọc bài có một số trường hợp gần giống con nên con chăm sự nhờ chú phân tích cho con ạ ! Có nội dung như sau:
Năm 2013 me j con mất ko để lại di chúc và con đã dc họp gia đình cùng thống nhất như sau : trước khi làm thừa kế thì bố con mất lâu còn mẹ con và ông bà nội mất ,ông bà ngoai chỉ còn bà ngoại nhưng có nói chuyện với bà ngoại và bà ngoại ko lấy gì và cho đến bây giờ thì bà ngoại mất.
Lúc lập thùa kế thì bố mẹ cháu có ba người con và cùng lập thùa kế ko có bà ở bản thùa kế với nội dung như sau: do nhà cháu đang ở thời điểm đó là có dự án làm đường phải di rời ,về phần đất bố mẹ cháu đi công tác tại bồ đội đc cấp 01 ô đất ko có bìa đỏ chỉ có quyết định của quân khu và hai chị cháu khi làm việc là tự nguyện cho cháu về phần đất và giao tái định cư cho cháu toàn quyền định đoạt và sử dụng cho đến giờ cháu đã có bìa đỏ tên riêng ko sai trái gì về pháp luật và đạo đức, con về phần trên đất dc chia làm 3 cháu đã giao đủ như hai chị cháu ủy quyền cho cháu .
Giờ cháu bán ô đất dc cấp ở tái định cư đi thì hai chị cháu viết đơn khiếu kiện đòi thỏa thuận chia làm 3 với nd là khi làm chuyển nhượng thừa kế thiếu bà ngoại cháu và bắt cháu thỏa thuận ,hiện tại lúc bà còn sống cũng ko đòi hỏi và đến 2017 bà cháu mất
Chăm sự nhờ bác phân tích dùm cháu ạ cháu xin cảm ơn bác và gia đình ạ
Chào luật sư cho tôi hỏi khi ông họ tôi mất chỉ còn 1nguoi con gái đã lấy chồng.ông khi mất không để lại di chúc vậy đất đai của ông sẽ chia thế nào.xin cảm ơn luật sư
Chào VP Luật sư !
LS cho tôi hỏi vấn đề liên quan đến thừa kế ạ !
Cha tôi và mẹ kế tôi (2 người có 2 người con trai riêng) có đất và tài sản gắn liền trên đất. Khi cha tôi mất năm 1999, mẹ kế tôi cũng mất năm 2012. Đến năm 2006 thì mảnh đất đó được chuyển nhượng cho em tôi là con của mẹ kế, năm 2007 em tôi chuyển nhượng lại cho người con út. đến nay tôi mới phát hiện là mảnh đất và ngôi nhà đã được chuyển nhượng vào năm 2006-2007 (em tôi cũng bị bệnh và mất năm 2019). Cha tôi bị tai nạn giao thông mất đột ngột k để lại di chúc, mẹ kế tôi cũng đột ngột qua đời, hiện nay tôi k rõ là có lập di chúc hay thừa kế hay k ? Tôi là trai trưởng trong nhà và con trai tôi là chác đích tôn mà k biết gì hết trong việc chuyển nhượng này. Vì vậy LS tư vấn giúp có nên khiếu kiện hay k ? và các bước khiếu kiện như thế nào ? Xin LS tư vấn giúp. Trân Trọng !
Con chào luật sư.
Luật sư cho con hỏi.
Khi ông nội con mất có để lại mảnh đất thổ cư cho bố con kế thừa và cấp sổ đỏ cho bố con năm 1994 ( không có di chúc ) . Tới nay là năm 2023 có chú con là ( em trai ruột ) về đòi phân chia tài sản, vậy cho con hỏi tới thời điểm hiện tại thì có còn khởi kiện được nữa không ạ .
Con cảm ơn luật sư.
Con chào luật sư , luật sư cho con hỏi
Chuyện là lúc bà nội con mất có thửa đất để lại nhưng chưa kịp lập di chúc thì bà mất , hiện miếng đất đó đang tranh chấp giữa ba con và các cô trong quá trình tranh chấp không may ba con mất vậy phần thừa hưởng tài sản của ba con con có được nhận không