Mẫu văn bản từ chối nhận di sản thừa kế, đất đai và thủ tục công chứng

Mẫu văn bản từ chối nhận di sản thừa kế là văn bản người thừa kế tự lập để không nhận phần di sản của mình, phải gửi cho người quản lý di sản, những người thừa kế khác và phải thể hiện trước thời điểm phân chia di sản theo khoản 2, khoản 3 Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015. Pháp luật không bắt buộc công chứng văn bản này, nhưng khi di sản là nhà đất, tổ chức hành nghề công chứng và cơ quan đăng ký đất đai thường chỉ tiếp nhận bản đã công chứng hoặc chứng thực, còn việc từ chối nhằm trốn tránh nghĩa vụ trả nợ sẽ không được công nhận. Trong nhóm vấn đề Thừa kế theo pháp luật, bài viết cung cấp mẫu văn bản do luật sư soạn, cách viết khi di sản là đất đai, hồ sơ công chứng, chứng thực và cách làm khi người thừa kế ở nước ngoài. Luật sư của Luật Long Phan PMT có thể rà soát nội dung trước khi ký để văn bản không bị trả lại hoặc bị yêu cầu tuyên vô hiệu.

Mẫu văn bản từ chối nhận di sản thừa kế: lập thành văn bản, gửi người liên quan, lập trước khi chia di sản, công chứng hoặc chứng thực
Văn bản từ chối nhận di sản phải lập thành văn bản, gửi người liên quan và thể hiện trước thời điểm chia di sản; có thể công chứng hoặc chứng thực.

Lưu ý pháp lý quan trọng:

  • Người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản, trừ trường hợp nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác, theo khoản 1 Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015.
  • Việc từ chối phải lập thành văn bản, gửi cho người liên quan và thể hiện trước thời điểm phân chia di sản, theo khoản 2 và khoản 3 Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015.
  • Công chứng văn bản từ chối là quyền lựa chọn, không phải điều kiện bắt buộc, theo khoản 1 Điều 60 Luật Công chứng 2024 (sửa đổi, bổ sung 2025).
  • Văn bản từ chối nhận di sản là bất động sản không bị giới hạn công chứng theo tỉnh nơi có nhà đất, theo Điều 44 Luật Công chứng 2024; người ở nước ngoài có thể công chứng tại cơ quan đại diện Việt Nam theo khoản 1 Điều 73 Luật Công chứng 2024.

Nội Dung Bài Viết

Văn bản từ chối nhận di sản thừa kế là gì và khi nào có hiệu lực

Văn bản từ chối nhận di sản thừa kế là văn bản thể hiện ý chí của người thừa kế về việc không nhận phần di sản mình được hưởng. Việc từ chối phải tự nguyện, không nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản và được thực hiện trước thời điểm phân chia di sản theo Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015.

Quyền từ chối và hình thức bắt buộc của văn bản

Theo khoản 1 Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015, người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản, trừ trường hợp việc từ chối nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác.

Khoản 2 Điều 620 yêu cầu việc từ chối phải được lập thành văn bản và gửi đến người quản lý di sản, những người thừa kế khác và người được giao nhiệm vụ phân chia di sản để biết.

Lời nói hay tin nhắn không thay được văn bản.

Sau khi người từ chối ký, những người còn lại dùng mẫu giấy thừa kế tài sản có công chứng để thỏa thuận chia và sang tên.

Điều kiện để văn bản từ chối nhận di sản có hiệu lực

Việc từ chối nhận di sản là giao dịch dân sự đơn phương, cần đáp ứng điều kiện tại khoản 1 Điều 117 và Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015, cụ thể:

  • Người từ chối có năng lực hành vi dân sự phù hợp và hoàn toàn tự nguyện, theo điểm a, điểm b khoản 1 Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015.
  • Không nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác, theo khoản 1 Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015.
  • Được lập thành văn bản và gửi cho người liên quan, theo khoản 2 Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015.
  • Được thể hiện trước thời điểm phân chia di sản, theo khoản 3 Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015.

Phần di sản bị từ chối được chia cho ai

Đối với Thừa kế theo di chúc: theo điểm c khoản 2 Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015, phần di sản liên quan đến người thừa kế theo di chúc mà từ chối nhận được chia theo pháp luật.

Với thừa kế theo pháp luật khi không có di chúc, khoản 3 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015 chỉ cho hàng sau hưởng khi không còn ai ở hàng trước, kể cả do từ chối. Vì vậy, nếu một người con từ chối nhưng vẫn còn những người thừa kế khác thuộc hàng thứ nhất, phần di sản được chia cho những người đủ điều kiện trong cùng hàng theo quy định.

Nếu tất cả người thừa kế đều từ chối, tài sản còn lại sau khi thực hiện nghĩa vụ thuộc về Nhà nước theo Điều 622 Bộ luật Dân sự 2015.

Đối với người thừa kế không phụ thuộc nội dung di chúc như con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng và con thành niên không có khả năng lao động, khoản 2 Điều 644 quy định người đã từ chối không còn được hưởng phần bắt buộc bằng hai phần ba suất thừa kế theo pháp luật.

Mẫu văn bản từ chối nhận di sản thừa kế, đất đai mới nhất

Mẫu dưới đây dùng cho thừa kế theo pháp luật và theo di chúc, với di sản là nhà đất hoặc tài sản khác. Nhiều người thừa kế có thể lập chung một văn bản từ chối.

Toàn văn mẫu văn bản từ chối nhận di sản

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

VĂN BẢN TỪ CHỐI NHẬN DI SẢN

Hôm nay, ngày [..] tháng [..] năm [….], tại [tên tổ chức hành nghề công chứng hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã], tôi là ông/bà [họ tên], sinh năm [….], thẻ căn cước/hộ chiếu số [….], nơi thường trú [….], là [con/vợ/chồng/cha/mẹ/người được chỉ định trong di chúc] của người để lại di sản.

I. NGƯỜI ĐỂ LẠI DI SẢN

Ông/Bà [họ tên], chết ngày [….] theo Trích lục khai tử số [….]; nơi thường trú cuối cùng [….]; [không để lại di chúc / để lại di chúc lập ngày [….]].

II. DI SẢN MÀ TÔI ĐƯỢC HƯỞNG

1. Quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất tại thửa đất số [….], tờ bản đồ số [….], địa chỉ [….], diện tích [….] m², theo Giấy chứng nhận số phát hành [….] do [….] cấp ngày [….].

2. Tài sản khác: [sổ tiết kiệm, xe, cổ phần…] theo giấy tờ [….].

III. NỘI DUNG TỪ CHỐI

Tôi tự nguyện từ chối nhận toàn bộ phần di sản tôi được hưởng đối với tài sản nêu tại Mục II [ghi rõ: phần theo di chúc, theo pháp luật hoặc cả hai].

IV. CAM ĐOAN

1. Thông tin về nhân thân, quan hệ thừa kế và di sản là đúng sự thật.

2. Việc từ chối thực hiện trước thời điểm phân chia di sản, không nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản của tôi theo khoản 1 Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015.

3. Tôi tự nguyện, minh mẫn, không bị lừa dối, ép buộc và hiểu rõ hậu quả của việc từ chối.

V. ĐIỀU KHOẢN CUỐI CÙNG

Văn bản lập thành [….] bản chính, được gửi đến người quản lý di sản, những người thừa kế khác, người phân chia di sản theo khoản 2 Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015.

NGƯỜI TỪ CHỐI NHẬN DI SẢN (ký, điểm chỉ, ghi rõ họ tên)

LỜI CHỨNG CỦA CÔNG CHỨNG VIÊN / LỜI CHỨNG CHỨNG THỰC (do cơ quan thực hiện ghi)

Cách viết từng mục của mẫu văn bản

Thông tin không thống nhất với giấy tờ hộ tịch, giấy tờ tùy thân hoặc giấy tờ về tài sản có thể khiến hồ sơ phải sửa đổi, bổ sung. Khi lập văn bản từ chối nhận di sản, cần lưu ý:

  • Người từ chối: Ghi đúng họ tên, thông tin giấy tờ tùy thân và quan hệ với người để lại di sản; chuẩn bị giấy tờ hộ tịch hoặc tài liệu khác chứng minh quan hệ thừa kế.
  • Người để lại di sản: Ghi họ tên, ngày chết và thông tin theo giấy chứng tử hoặc trích lục khai tử.
  • Di sản: Mô tả cụ thể từng tài sản theo giấy tờ chứng minh quyền sở hữu, quyền sử dụng; với tiền gửi ngân hàng, ghi ngân hàng, số tài khoản hoặc số sổ tiết kiệm nếu có.
  • Nội dung từ chối: Xác định rõ từ chối toàn bộ hay một phần di sản; nếu chỉ từ chối một phần, phải mô tả cụ thể phần di sản đó.

Điểm riêng khi di sản là quyền sử dụng đất

Với văn bản từ chối nhận di sản là quyền sử dụng đất, cần mô tả chính xác thửa đất theo Giấy chứng nhận hoặc giấy tờ pháp lý hiện có, gồm số thửa, tờ bản đồ, diện tích, địa chỉ và thông tin khác liên quan.

Khi đất là tài sản chung của vợ chồng, di sản chỉ bao gồm phần quyền sử dụng đất thuộc người chết, không mặc nhiên là toàn bộ thửa đất. Cần xác định phần quyền này trước khi lập văn bản, đặc biệt trong trường hợp chia đất cho con khi vợ hoặc chồng chết trước không có di chúc.

Đất chưa được cấp Giấy chứng nhận vẫn có thể là di sản nếu người chết có quyền sử dụng đất hợp pháp và quyền đó được xác định theo quy định pháp luật. Khi lập văn bản, cần ghi rõ nguồn gốc, quá trình sử dụng và giấy tờ hiện có; nên kiểm tra hồ sơ địa chính để xác định chính xác thông tin thửa đất.

Văn bản từ chối nhận di sản có bắt buộc công chứng không

Không bắt buộc. Khoản 2 Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015 chỉ yêu cầu văn bản từ chối nhận di sản phải được lập thành văn bản và gửi đến những người liên quan. Khoản 1 Điều 60 Luật Công chứng 2024 cũng quy định người thừa kế có thể yêu cầu công chứng văn bản này.

Tuy nhiên, với di sản là nhà đất, người thừa kế nên cân nhắc công chứng hoặc chứng thực để tăng tính xác thực của văn bản và thuận tiện khi thực hiện thủ tục thừa kế, đăng ký biến động. Đây không phải điều kiện bắt buộc về hình thức theo Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015.

Khoản 2 Điều 119 Bộ luật Dân sự 2015 quy định giao dịch dân sự chỉ bắt buộc phải công chứng, chứng thực khi luật có quy định. Bảng dưới đây so sánh ba hình thức:

Tiêu chí Văn bản tự lập Công chứng Chứng thực tại Ủy ban nhân dân cấp xã
Căn cứ Khoản 2 Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015 Điều 60 Luật Công chứng 2024 Điểm h khoản 1 Điều 5 Nghị định 23/2015/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung 2025)
Mức độ kiểm tra Không có bên thứ ba kiểm tra Công chứng viên kiểm tra giấy tờ, sự tự nguyện, tính hợp pháp Chủ yếu xác nhận chữ ký, nhân thân người ký
Nơi thực hiện Bất kỳ đâu Tổ chức hành nghề công chứng, không giới hạn theo tỉnh nơi có bất động sản Ủy ban nhân dân cấp xã, không phụ thuộc nơi cư trú
Phù hợp khi Động sản giá trị nhỏ, gia đình đồng thuận Nhà đất, di sản giá trị lớn, có nguy cơ tranh chấp Gia đình đồng thuận, cần thủ tục gọn

Theo kinh nghiệm xử lý hồ sơ, văn bản tự lập có thể phát sinh tranh chấp về chữ ký, ý chí từ chối hoặc thời điểm lập. Trong khi đó, văn bản công chứng có giá trị chứng cứ; những tình tiết, sự kiện trong văn bản không phải chứng minh, trừ trường hợp bị Tòa án tuyên bố vô hiệu, theo khoản 3 Điều 6 Luật Công chứng 2024.

Lưu ý: Điều 44 Luật Công chứng 2024 quy định giao dịch về bất động sản chỉ được công chứng trong phạm vi tỉnh, thành phố nơi tổ chức hành nghề công chứng đặt trụ sở, nhưng có ngoại lệ đối với văn bản từ chối nhận di sản. Vì vậy, người đang ở Thành phố Hồ Chí Minh có thể yêu cầu công chứng văn bản từ chối nhận di sản là nhà đất ở tỉnh, thành phố khác tại tổ chức hành nghề công chứng ở nơi mình đang ở.

Hồ sơ, nơi công chứng hoặc chứng thực và trình tự thực hiện

Hồ sơ công chứng văn bản từ chối nhận di sản gồm giấy tờ tùy thân, dự thảo văn bản (nếu có), giấy tờ chứng minh người để lại di sản đã chết và căn cứ hưởng thừa kế. Người thừa kế có thể lựa chọn công chứng hoặc chứng thực tại UBND cấp xã. Các bước thực hiện như sau.

Hồ sơ công chứng văn bản từ chối nhận di sản

Theo khoản 1 Điều 42 và khoản 2 Điều 60 Luật Công chứng 2024, hồ sơ công chứng văn bản từ chối nhận di sản gồm:

Hồ sơ công chứng văn bản từ chối nhận di sản gồm giấy tờ tùy thân, giấy chứng tử, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, công chứng hoặc UBND cấp xã
Người thừa kế chuẩn bị giấy tờ tùy thân, giấy chứng tử, giấy tờ về đất rồi công chứng hoặc chứng thực tại UBND cấp xã.
  • Dự thảo văn bản từ chối nhận di sản nếu người yêu cầu đã tự soạn.
  • Bản sao giấy tờ tùy thân của người yêu cầu công chứng như thẻ căn cước, hộ chiếu hoặc giấy tờ khác xác định nhân thân.
  • Giấy chứng tử hoặc giấy tờ khác chứng minh người để lại di sản đã chết.
  • Di chúc nếu thừa kế theo di chúc; giấy tờ chứng minh quan hệ giữa người để lại di sản và người hưởng di sản nếu thừa kế theo pháp luật hoặc thuộc trường hợp thừa kế không phụ thuộc nội dung di chúc.
  • Giấy chứng nhận quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản hoặc giấy tờ thay thế trong trường hợp văn bản liên quan đến tài sản thuộc diện phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng.

Nếu đề nghị công chứng viên soạn văn bản, người yêu cầu thực hiện theo Điều 43 Luật Công chứng 2024. Trường hợp tổ chức hành nghề công chứng khai thác được thông tin từ cơ sở dữ liệu theo quy định, người yêu cầu không phải nộp lại giấy tờ tương ứng.

Các bước công chứng và gửi văn bản từ chối

  1. Nộp hồ sơ tại tổ chức hành nghề công chứng.
  2. Công chứng viên kiểm tra giấy tờ, hỏi về sự tự nguyện, tình trạng nghĩa vụ tài sản và hậu quả của việc từ chối.
  3. Người từ chối đọc lại, ký và điểm chỉ trước công chứng viên; công chứng viên ghi lời chứng, tổ chức hành nghề công chứng đóng dấu.
  4. Gửi văn bản đến người quản lý di sản, những người thừa kế khác, người phân chia di sản theo khoản 2 Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015.

Theo khoản 2 Điều 45 Luật Công chứng 2024, thời hạn công chứng không quá 02 ngày làm việc, trường hợp phức tạp không quá 10 ngày làm việc. Nên gửi văn bản qua bưu điện có báo phát để chứng minh thời điểm từ chối.

Công chứng ngoài trụ sở: Theo khoản 2 Điều 46 Luật Công chứng 2024, việc công chứng có thể thực hiện ngoài trụ sở nếu người yêu cầu không thể đi lại vì lý do sức khỏe, đang điều trị nội trú hoặc thuộc trường hợp luật định khác. Với người cao tuổi không thể đi lại, gia đình nên trao đổi trước với tổ chức hành nghề công chứng và chuẩn bị giấy tờ y tế liên quan.

Chứng thực văn bản từ chối tại Ủy ban nhân dân cấp xã

Theo điểm h khoản 1 Điều 5 Nghị định 23/2015/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Nghị định 280/2025/NĐ-CP, Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền chứng thực văn bản từ chối nhận di sản. Việc chứng thực không phụ thuộc nơi cư trú của người yêu cầu theo điểm c khoản 5 Điều 5.

Trình tự thực hiện cơ bản:

  1. Người yêu cầu xuất trình giấy tờ tùy thân và nộp 01 bộ hồ sơ chứng thực, gồm dự thảo văn bản từ chối và giấy tờ liên quan đến di sản theo quy định.
  2. Người thực hiện chứng thực kiểm tra hồ sơ, xác định người từ chối tự nguyện, minh mẫn và nhận thức, làm chủ được hành vi.
  3. Người từ chối ký trước mặt người thực hiện chứng thực; nếu văn bản có từ 02 trang trở lên thì ký từng trang.
  4. Nhận văn bản đã chứng thực và gửi cho những người liên quan theo khoản 2 Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015.

Chứng thực phù hợp khi hồ sơ rõ ràng và người từ chối tự nguyện, minh mẫn. Nếu có dấu hiệu tranh chấp, nghi ngờ về năng lực nhận thức hoặc cần làm rõ ý chí của người từ chối, nên trao đổi trước với tổ chức hành nghề công chứng để được hướng dẫn.

Người ở nước ngoài, người nước ngoài lập văn bản từ chối nhận di sản như thế nào

Người Việt Nam ở nước ngoài có thể công chứng văn bản từ chối tại cơ quan đại diện Việt Nam nơi mình sinh sống hoặc về nước ký trực tiếp. Người nước ngoài ký tại Việt Nam cần hộ chiếu và người phiên dịch. Đây là nhóm hồ sơ mất nhiều thời gian nhất.

Công chứng tại cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài

Theo khoản 1 Điều 73 Luật Công chứng 2024, cơ quan đại diện ngoại giao, lãnh sự của Việt Nam ở nước ngoài được công chứng văn bản từ chối nhận di sản, theo thủ tục chung tại khoản 3 Điều 73 Luật Công chứng 2024. Trình tự thường gồm:

  1. Liên hệ đại sứ quán hoặc tổng lãnh sự quán Việt Nam để đặt lịch và hỏi danh mục giấy tờ.
  2. Chuẩn bị dự thảo, hộ chiếu, bản sao giấy chứng tử, giấy tờ chứng minh quan hệ và giấy tờ về di sản do gia đình gửi sang.
  3. Ký trước viên chức lãnh sự và nhận văn bản đã công chứng.
  4. Gửi bản chính về Việt Nam cho người đang làm thủ tục khai nhận.

Nếu muốn nhận phần của mình, cách làm sẽ khác. Khi người ở nước ngoài ký văn bản phân chia di sản, thường cần văn bản ủy quyền thay cho văn bản từ chối.

Người nước ngoài ký văn bản từ chối tại Việt Nam

Người nước ngoài có thể yêu cầu công chứng văn bản từ chối nhận di sản tại Việt Nam. Theo điểm b khoản 1 Điều 42 Luật Công chứng 2024, hộ chiếu là một trong những giấy tờ tùy thân được sử dụng trong hồ sơ công chứng.

Về ngôn ngữ, khoản 3 Điều 49 Luật Công chứng 2024 quy định người yêu cầu công chứng không thông thạo tiếng Việt phải có người phiên dịch. Người phiên dịch do người yêu cầu mời, phải thông thạo tiếng Việt và ngôn ngữ người yêu cầu sử dụng, đồng thời không có quyền, lợi ích hoặc nghĩa vụ liên quan đến việc công chứng.

Vì vậy, người nước ngoài thông thạo tiếng Việt không bắt buộc phải có phiên dịch. Nếu cần phiên dịch, nên chọn người độc lập, không có quyền lợi liên quan đến việc nhận hoặc phân chia di sản.

Đối với giấy tờ do cơ quan nước ngoài cấp, cần kiểm tra yêu cầu hợp pháp hóa lãnh sự và bản dịch tiếng Việt trước khi nộp hồ sơ công chứng.

Văn bản lập tại cơ quan công chứng nước ngoài

Người thừa kế ở nước ngoài cũng có thể lập văn bản từ chối tại cơ quan công chứng có thẩm quyền của nước sở tại. Tuy nhiên, để sử dụng tại Việt Nam, giấy tờ này về nguyên tắc phải được hợp pháp hóa lãnh sự, trừ trường hợp được miễn theo Điều 9 Nghị định 111/2011/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung.

Sau khi hoàn tất thủ tục hợp pháp hóa lãnh sự, văn bản cần được dịch sang tiếng Việt (nếu ngôn ngữ nước ngoài) và thực hiện chứng thực bản dịch theo quy định trước khi sử dụng trong hồ sơ tại Việt Nam.

Khuyến nghị: trước khi ký ở nước ngoài, nên hỏi nơi nhận hồ sơ tại Việt Nam về hình thức văn bản được chấp nhận. Khi gia đình có nhiều người ở nhiều quốc gia, toàn bộ thủ tục chia thừa kế có yếu tố nước ngoài nên được lên kế hoạch từ đầu.

Đã từ chối nhận di sản có thay đổi, đòi lại được không

Về nguyên tắc, văn bản từ chối hợp lệ đã gửi cho người liên quan thì không thể đơn phương rút lại. Người từ chối chỉ có thể yêu cầu Tòa án tuyên vô hiệu khi bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép hoặc văn bản thiếu điều kiện có hiệu lực.

Vì sao không thể đơn phương rút lại văn bản từ chối

Pháp luật không có quy định cho phép người từ chối đơn phương rút lại tuyên bố khi những người còn lại đã dựa vào đó để phân chia. Với văn bản đã công chứng, khoản 2 Điều 6 Luật Công chứng 2024 quy định văn bản công chứng có hiệu lực thi hành đối với các bên liên quan.

Từ chối nhận di sản không có hiệu lực khi trốn tránh nghĩa vụ tài sản, từ chối sau khi chia di sản, bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép
Việc từ chối có thể không có hiệu lực nếu nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản, thực hiện sau khi chia di sản hoặc do bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép; thời hiệu yêu cầu tuyên vô hiệu là 02 năm.

Theo thực tiễn, nếu di sản chưa chia và tất cả người thừa kế khác đồng ý, gia đình có thể thỏa thuận lại. Nếu có người phản đối, việc chia tài sản thừa kế có người không đồng ý sẽ chuyển sang thương lượng, hòa giải hoặc khởi kiện. Vì vậy, nên ghi rõ chỉ từ chối phần theo di chúc hay cả phần theo pháp luật.

Các trường hợp việc từ chối nhận di sản không có hiệu lực

Bảng dưới đây giúp người đọc tự phân loại tình huống của mình:

Trường hợp Căn cứ Hệ quả thường gặp
Từ chối nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản Khoản 1 Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015 Chủ nợ có thể yêu cầu không công nhận việc từ chối
Từ chối sau thời điểm phân chia di sản Khoản 3 Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015 Không còn là từ chối; muốn chuyển tài sản phải lập giao dịch khác
Không có năng lực hành vi phù hợp hoặc không tự nguyện Điểm a, điểm b khoản 1 Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015 Có thể bị yêu cầu tuyên vô hiệu
Bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép khi ký Điều 127 Bộ luật Dân sự 2015 Người bị lừa dối, ép buộc có quyền yêu cầu Tòa án tuyên vô hiệu

Thời hiệu yêu cầu Tòa án tuyên bố văn bản từ chối vô hiệu

Theo điểm b và điểm c khoản 1 Điều 132 Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu yêu cầu tuyên bố giao dịch vô hiệu do lừa dối, đe dọa, cưỡng ép là 02 năm. Thời hiệu tính từ ngày người bị lừa dối biết hoặc phải biết, hoặc từ ngày hành vi đe dọa, cưỡng ép chấm dứt.

Ngoại lệ quan trọng: hết thời hiệu mà không có yêu cầu, khoản 2 Điều 132 Bộ luật Dân sự 2015 quy định giao dịch có hiệu lực. Văn bản từ chối dù có khiếm khuyết vẫn được coi là hợp lệ nếu người từ chối chậm hành động. Khuyến nghị: khi phát hiện bị lừa ký hoặc bị ép buộc, nên lưu tin nhắn, ghi âm, người làm chứng và đề nghị luật sư đánh giá sớm.

Kinh nghiệm thực tế của luật sư khi soạn văn bản từ chối nhận di sản

Qua các hồ sơ đã tiếp nhận, phần lớn văn bản từ chối gặp vướng mắc không phải vì sai mẫu mà vì ký sai thời điểm, sai mục đích hoặc thiếu bước gửi. Sai sót thường chỉ lộ ra khi gia đình làm thủ tục sang tên.

Trong thực tế xử lý các vụ việc tương tự, các tình huống dưới đây lặp lại nhiều nhất:

  • Các con cùng từ chối để nhường cho mẹ, nhưng một người đang có khoản vay ngân hàng quá hạn; ngân hàng sau đó cho rằng việc từ chối nhằm trốn tránh nghĩa vụ.
  • Người từ chối ký sau khi gia đình đã ký văn bản phân chia, nên công chứng viên không chấp nhận vì sai thời điểm.
  • Văn bản viết tay chỉ ghi “tôi không nhận đất của cha”, không có số thửa, tờ bản đồ, nên cơ quan đăng ký đất đai yêu cầu lập lại.

Một sai lầm phổ biến khác là cả hàng thừa kế thứ nhất cùng từ chối để giao tài sản cho một người cháu. Theo khoản 3 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, phần di sản khi đó chuyển cho hàng tiếp theo, chưa chắc đến đúng người. Nếu muốn nhường cho một người cụ thể, văn bản phân chia di sản hoặc hợp đồng tặng cho sau khi nhận thường an toàn hơn văn bản từ chối.

Câu hỏi thường gặp về văn bản từ chối nhận di sản thừa kế

Các câu hỏi dưới đây được tổng hợp từ những cuộc gọi tư vấn về việc từ chối nhận di sản nhà đất. Mỗi câu trả lời nêu kết luận trước, sau đó dẫn căn cứ để đối chiếu. Tình tiết khác cần được đánh giá trên giấy tờ thực tế.

1. Văn bản từ chối nhận tài sản thừa kế có cần công chứng không?

Không bắt buộc. Khoản 2 Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015 chỉ yêu cầu lập thành văn bản và gửi đến những người liên quan; khoản 1 Điều 60 Luật Công chứng 2024 quy định người thừa kế có thể yêu cầu công chứng. Khi di sản là nhà đất, nên công chứng hoặc chứng thực để hồ sơ sang tên được chấp nhận.

2. Có thể từ chối nhận di sản sau khi đã chia xong không?

Không. Theo khoản 3 Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015, việc từ chối phải thể hiện trước thời điểm phân chia di sản. Sau khi đã nhận, muốn chuyển cho người khác thì phải lập hợp đồng tặng cho hoặc giao dịch phù hợp.

3. Người đang nợ tiền có được từ chối nhận di sản không?

Người đang có nghĩa vụ trả nợ vẫn có quyền từ chối nhận di sản, nhưng việc từ chối không được nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác theo khoản 1 Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015. Nếu có căn cứ cho thấy việc từ chối nhằm trốn tránh nghĩa vụ trả nợ, chủ nợ có thể yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xem xét tính hợp lệ của việc từ chối

4. Nhà đất ở tỉnh khác thì công chứng văn bản từ chối ở đâu?

Có thể công chứng tại tổ chức hành nghề công chứng ở bất kỳ tỉnh nào. Điều 44 Luật Công chứng 2024 loại trừ văn bản từ chối nhận di sản khỏi giới hạn công chứng bất động sản theo tỉnh. Người thừa kế cũng có thể chứng thực tại Ủy ban nhân dân cấp xã theo điểm c khoản 5 Điều 5 Nghị định 23/2015/NĐ-CP.

5. Người Việt ở nước ngoài từ chối nhận di sản có phải về nước không?

Không bắt buộc về nước. Theo khoản 1 Điều 73 Luật Công chứng 2024, cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan đại diện lãnh sự của Việt Nam ở nước ngoài có thẩm quyền công chứng văn bản từ chối nhận di sản. Sau khi hoàn tất thủ tục, người thừa kế có thể gửi bản chính văn bản về Việt Nam để gia đình tiếp tục thực hiện thủ tục thừa kế.

Kết luận

Lập đúng mẫu văn bản từ chối nhận di sản thừa kế đòi hỏi ghi chính xác di sản và phạm vi từ chối, ký trước thời điểm phân chia và gửi cho người liên quan. Với nhà đất hoặc người thừa kế ở nước ngoài, nên công chứng để văn bản được chấp nhận khi sang tên.

Nếu cần soạn văn bản từ chối, đánh giá rủi ro nợ hoặc yêu cầu tuyên vô hiệu văn bản đã ký, Luật Long Phan PMT hỗ trợ qua dịch vụ luật sư thừa kế. Quý khách gọi hotline 1900636387 và gửi trước bản chụp giấy chứng tử, Giấy chứng nhận, giấy tờ nhân thân để được đánh giá sơ bộ.

📚 Bài viết được tư vấn chuyên môn dựa trên hệ thống văn bản pháp luật sau:

  • Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13
  • Luật Công chứng số 46/2024/QH15
  • Nghị định số 23/2015/NĐ-CP về chứng thực
  • Nghị định số 280/2025/NĐ-CP
  • Nghị định số 111/2011/NĐ-CP về chứng nhận lãnh sự, hợp pháp hóa lãnh sự
  • Lưu ý: Các quy định pháp luật có thể thay đổi tùy theo thời điểm. Quý khách hàng vui lòng liên hệ trực tiếp Luật Long Phan PMT qua Hotline 1900.63.63.87 để được cập nhật tư vấn pháp lý mới nhất.

Tags: , , , , , ,

Nguyễn Thị Huyền Trang

Luật sư Nguyễn Thị Huyền Trang là Luật sư Cộng sự tại Luật Long Phan PMT, thuộc Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh. Với kinh nghiệm hơn 10 năm trong lĩnh vực tư vấn doanh nghiệp đầu tư cho các tập đoàn lớn và doanh nghiệp FDI, Luật sư Trang luôn cam kết mang đến những giá trị pháp lý tốt nhất cho khách hàng. Làm việc với phương châm đặt lợi ích của khách hàng và doanh nghiệp lên trên, Luật sư Trang đã và đang nhận được nhiều phản hồi tích cực từ những khách hàng, đối tác của mình.

Lưu ý: Nội dung bài viết công khai tại website của Luật Long Phan PMT chỉ mang tính chất tham khảo về việc áp dụng quy định pháp luật. Tùy từng thời điểm, đối tượng và sự sửa đổi, bổ sung, thay thế của chính sách pháp luật, văn bản pháp lý mà nội dung tư vấn có thể sẽ không còn phù hợp với tình huống Quý khách đang gặp phải hoặc cần tham khảo ý kiến pháp lý. Trường hợp Quý khách cần ý kiến pháp lý cụ thể, chuyên sâu theo từng hồ sơ, vụ việc, vui lòng liên hệ với Chúng tôi qua các phương thức bên dưới. Với sự nhiệt tình và tận tâm, Chúng tôi tin rằng Luật Long Phan PMT sẽ là nơi hỗ trợ pháp lý đáng tin cậy của Quý khách hàng.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

  Miễn Phí: 1900.63.63.87