Nhà nước có được thu hồi đất để xây dựng viện dưỡng lão không?

Nhà nước có được thu hồi đất để xây dựng viện dưỡng lão không? Đất đai theo hiến pháp là sở hữu toàn dân do nhà nước đại diện quản lý. Người dân chỉ có quyền sử dụng. Do đó nhà nước hoàn toàn có quyền thu hồi đất khi xem xét mục đích thu hồi là phù hợp, tuân thủ quy định pháp luật. Bài viết dưới đây của Luật long Phan PMT sẽ giúp cho người đọc nắm rõ về các quy định về mục đích thu hồi đất cũng như phương thức bồi thường, hỗ trợ cho người dân đang sử dụng đất. 

Nhà nước thu hồi đất theo nhóm “phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng”

Theo khoản 15 Điều 79 Luật Đất đai 2024, Nhà nước được thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng nhằm xây dựng cơ sở y tế, cơ sở dịch vụ xã hội do Nhà nước thành lập hoặc cho phép hoạt động. Các cơ sở này bao gồm nhiều loại hình phục vụ an sinh xã hội, trong đó có cơ sở chăm sóc, nuôi dưỡng người cao tuổi.

Viện dưỡng lão được xác định là cơ sở dịch vụ xã hội, có vai trò quan trọng trong việc chăm sóc người cao tuổi và bảo đảm chính sách an sinh xã hội. Do đó, trong trường hợp thật sự cần thiết, Nhà nước có quyền thu hồi đất để thực hiện dự án xây dựng viện dưỡng lão phục vụ lợi ích quốc gia, công cộng.

Tuy nhiên, việc thu hồi đất chỉ được thực hiện khi dự án xây dựng viện dưỡng lão được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định hoặc chấp thuận, thuộc dự án sử dụng vốn nhà nước hoặc đã được đưa vào quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và danh mục các công trình phải thu hồi đất để thực hiện các dự án xã hội hóa theo quy định pháp luật.

>>Xem thêm: Mẫu đơn đề nghị thu hồi đất.

Nhà nước chấp thuận giao đất cho doanh nghiệp thực hiện dự án xây dựng viện dưỡng lão 

Trường hợp chủ đầu tư là doanh nghiệp thực hiện dự án đầu tư xây dựng viện dưỡng lão nhằm mục đích kinh doanh – thương mại thuần túy, dự án không thuộc trường hợp Nhà nước thu hồi đất vì lợi ích quốc gia, công cộng theo Điều 79 Luật Đất đai 2024. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc dự án không được Nhà nước giao đất. Theo quy định của Luật Đất đai 2024, Nhà nước vẫn có thể giao đất hoặc cho thuê đất cho doanh nghiệp để thực hiện dự án đầu tư xây dựng viện dưỡng lão, với điều kiện dự án đáp ứng đầy đủ các yêu cầu pháp luật có liên quan, bao gồm:

• Phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt;
• Được chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc quyết định đầu tư theo pháp luật về đầu tư;
• Doanh nghiệp đáp ứng điều kiện theo pháp luật về doanh nghiệp, kinh doanh bất động sản (nếu có yếu tố kinh doanh bất động sản);
• Đáp ứng các điều kiện chuyên ngành liên quan, đặc biệt là pháp luật về y tế, chăm sóc người cao tuổi và dịch vụ xã hội.

Theo các quy định tại Điều 122, Điều 124, Điều 125 và Điều 126 Luật Đất đai 2024, Nhà nước thực hiện giao đất, cho thuê đất đối với tổ chức kinh tế để thực hiện dự án đầu tư thông qua các hình thức phù hợp như: giao đất có thu tiền sử dụng đất hoặc cho thuê đất thu tiền thuê đất, tùy theo tính chất, mục tiêu và phương thức sử dụng đất của dự án.

Quyền lợi của người sử dụng đất khi đất bị thu hồi xây dựng viện dưỡng lão

Khi nhà nước có chủ trương thu hồi đất để xây dựng các công trình an sinh xã hội như viện dưỡng lão, vấn đề được người dân quan tâm hàng đầu chính là quyền lợi và các chính sách đền bù. Nội dung dưới đây sẽ tổng hợp chi tiết quyền lợi cũng như các chính sách hỗ trợ ổn định cuộc sống mà người bị thu hồi đất được nhận. 

Trường hợp nhà nước thu hồi đất xây dựng viện dưỡng lão vì mục đích công cộng

Khi Nhà nước thu hồi đất để xây dựng viện dưỡng lão phục vụ phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng theo Điều 79 Luật Đất đai 2024, người sử dụng đất bị thu hồi được bảo đảm đầy đủ quyền và lợi ích hợp pháp về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo quy định của pháp luật. Việc bồi thường được thực hiện đối với đất, tài sản gắn liền với đất nếu người sử dụng đất đáp ứng đủ điều kiện được bồi thường theo Luật Đất đai 2024. Các khoản được bồi thường, hỗ trợ bao gồm:

• Bồi thường về đất.
• Bồi thường thiệt hại về tài sản, chi phí đầu tư vào đất.
• Hỗ trợ ổn định đời sống; ổn định sản xuất, kinh doanh; di dời vật nuôi; đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm; để tháo dỡ, phá dỡ, di dời theo quy định; 
• Tái định cư.

Các nội dung về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được quy định cụ thể tại Chương VII Luật Đất đai 2024 và các Nghị định, Thông tư hướng dẫn thi hành.

Trường hợp nhà nước giao đất cho doanh nghiệp xây dựng viện dưỡng lão

Trường hợp dự án xây dựng viện dưỡng lão do doanh nghiệp làm chủ đầu tư, nhằm mục đích kinh doanh – thương mại, không thuộc diện Nhà nước thu hồi đất vì lợi ích quốc gia, công cộng, thì việc tạo lập quỹ đất để thực hiện dự án được thực hiện thông qua cơ chế thỏa thuận dân sự giữa chủ đầu tư và người sử dụng đất. Theo đó, doanh nghiệp có trách nhiệm tự thỏa thuận nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất, thuê quyền sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai 2024 và pháp luật có liên quan.

Trong trường hợp này, người sử dụng đất không bị thu hồi đất bằng quyết định hành chính, mà có quyền tự do thỏa thuận về giá chuyển nhượng, phương thức thanh toán và các điều kiện giao dịch với doanh nghiệp trên nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng và phù hợp pháp luật dân sự. Nhà nước chỉ thực hiện thủ tục giao đất hoặc cho thuê đất cho doanh nghiệp sau khi chủ đầu tư đã hoàn tất việc nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất hợp pháp hoặc có quỹ đất đủ điều kiện thực hiện dự án. Do đó, quyền lợi của người sử dụng đất trong trường hợp này không áp dụng cơ chế bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, mà được bảo đảm thông qua giá trị chuyển nhượng và các thỏa thuận dân sự đã ký kết với doanh nghiệp.

>>> Xem thêm: Trình tự cưỡng chế thu hồi đất giải phóng mặt bằng và tái định cư

Cơ sở, căn cứ xác định mục đích thu hồi nhằm đòi quyền lợi khi bị thu hồi 

Việc xác định đúng mục đích thu hồi đất là căn cứ pháp lý then chốt để đánh giá tính hợp pháp của quyết định thu hồi và xác định cơ chế bảo đảm quyền lợi của người sử dụng đất. Trên cơ sở đó, người bị thu hồi đất có thể làm rõ dự án thuộc trường hợp thu hồi vì lợi ích quốc gia, công cộng hay chỉ là dự án đầu tư kinh doanh, từ đó bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là căn cứ pháp lý đầu tiên và quan trọng nhất để xác định mục đích thu hồi đất. Người sử dụng đất cần kiểm tra xem thửa đất bị thu hồi có thuộc quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất hằng năm đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt hay không, trong đó mục đích sử dụng đất được xác định để xây dựng viện dưỡng lão hoặc công trình phúc lợi xã hội. 

Các thông tin này phải được công khai tại Ủy ban nhân dân cấp tỉnh/ xã. Trường hợp thửa đất không nằm trong kế hoạch sử dụng đất hằng năm hoặc mục đích sử dụng đất không phù hợp, người sử dụng đất có quyền yêu cầu làm rõ căn cứ thu hồi và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình theo quy định pháp luật.

Căn cứ pháp lý: Khoản 3 Điều 75 Luật Đất đai 2024.

Quyết định chủ trương đầu tư và chấp thuận dự án

Theo khoản 1 Điều 80 Luật Đất đai 2024 thì việc thu hồi đất để xây dựng viện dưỡng lão chỉ được thực hiện khi:

• Dự án đã có quyết định đầu tư theo quy định của pháp luật về đầu tư công, quyết định phê duyệt dự án đầu tư theo quy định của pháp luật về đầu tư theo phương thức đối tác công tư;
• Dự án đã có quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư, quyết định chấp thuận nhà đầu tư theo quy định của pháp luật về đầu tư đối với dự án đầu tư thuộc thẩm quyền phê duyệt chủ trương đầu tư của Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ.

Căn cứ theo Khoản 1 Điều 80 Luật Đất đai 2024.

Căn cứ thu hồi đất trong quyết định thu hồi

Quyết định thu hồi đất phải viện dẫn đầy đủ và chính xác căn cứ pháp lý theo quy định của Luật Đất đai 2024. Người sử dụng đất cần kiểm tra xem trong quyết định thu hồi, cơ quan có thẩm quyền đang dẫn chiếu cụ thể điều, khoản nào của Luật Đất đai làm cơ sở ban hành quyết định, đặc biệt là các quy định về thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng. Đồng thời, nội dung quyết định phải ghi rõ mục đích thu hồi đất, xác định cụ thể việc thu hồi nhằm thực hiện dự án phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng. Trường hợp quyết định thu hồi không nêu rõ hoặc nêu không đúng căn cứ pháp lý, người sử dụng đất có quyền yêu cầu giải thích, khiếu nại hoặc khởi kiện để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình theo quy định pháp luật 

Chủ đầu tư là ai?

Việc xác định chủ đầu tư là căn cứ quan trọng để làm rõ bản chất và mục đích của dự án dẫn đến việc thu hồi đất. Người sử dụng đất cần kiểm tra dự án do cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập hay doanh nghiệp làm chủ đầu tư. Trường hợp chủ đầu tư là doanh nghiệp tư nhân, cần xem xét dự án xây dựng viện dưỡng lão đó có được đưa vào danh mục các dự án cần thu hồi đất đã được cơ quan Nhà nước thông qua theo quy định của Luật Đất đai 2024 hay không. Nếu dự án của nhà đầu tư tư nhân không thuộc danh mục này, thì việc áp dụng cơ chế Nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án cần được xem xét lại về tính hợp pháp, nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất.

>>> Xem thêm: Bồi thường bằng tiền khi thu hồi đất: Khi nào và cách tính?

Các câu hỏi liên quan về việc Nhà nước có được thu hồi đất để xây dựng viện dưỡng lão không?

Dưới đây là một số câu hỏi liên quan đến việc Nhà nước thu hồi đất để xây dựng viện dưỡng lão.

Trong giai đoạn chuyển tiếp, dự án đang thỏa thuận đất theo Luật Đất đai 2013 mà chưa hoàn thành thì xử lý thế nào?

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ căn cứ vào tình hình thực tế của địa phương, quy hoạch sử dụng đất và kế hoạch sử dụng đất hàng năm đã được phê duyệt để xem xét và quyết định việc cho phép chủ đầu tư tiếp tục thực hiện thỏa thuận về nhận chuyển quyền sử dụng đất. Quá trình này được thực hiện theo đúng trình tự, thẩm quyền và danh mục các dự án được phép thỏa thuận theo quy định tại Luật Đất đai 2024, nhằm đảm bảo tính minh bạch giữa chủ đầu tư và người sử dụng đất, đồng thời giúp cơ quan chức năng kiểm soát chặt chẽ mục tiêu sử dụng đất, tránh tình trạng dự án treo hoặc chuyển mục đích sử dụng đất trái quy định pháp luật.

Căn cứ pháp lý: Khoản 6 Điều 254 Luật Đất đai 2024.

Các khoản được bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất xây dựng viện dưỡng lão

Khi Nhà nước thu hồi đất để xây dựng viện dưỡng lão vì mục đích công cộng, người sử dụng đất được bảo đảm các khoản bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo quy định tại Chương VII Luật Đất đai 2024. Trước hết, người bị thu hồi đất được bồi thường về đất nếu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định pháp luật. Đồng thời, thiệt hại về tài sản gắn liền với đất và chi phí đầu tư còn lại vào đất cũng được bồi thường theo quy định. Ngoài ra, người sử dụng đất còn được hưởng các khoản hỗ trợ như ổn định đời sống, ổn định sản xuất, kinh doanh, hỗ trợ di dời vật nuôi, đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm, cũng như hỗ trợ chi phí tháo dỡ, phá dỡ, di dời công trình, tài sản. Trường hợp thu hồi đất ở mà người bị thu hồi không còn chỗ ở nào khác, Nhà nước có trách nhiệm bố trí tái định cư theo đúng quy định, bảo đảm điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

Việc công bố công khai kế hoạch sử dụng đất cấp tỉnh do cơ quan nào thực hiện?

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm công bố công khai quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp tỉnh tại trụ sở cơ quan và trên cổng thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, đảm bảo toàn bộ nội dung được hiển thị đầy đủ, chính xác và kịp thời. Trình tự này không chỉ nhằm thực hiện đúng thẩm quyền quản lý hành chính mà còn tạo điều kiện để người dân và các tổ chức dễ dàng tiếp cận thông tin, thực hiện quyền giám sát và chủ động trong việc sử dụng đất.

Căn cứ pháp lý: Khoản 3 Điều 75 Luật Đất đai 2024.

Không đồng ý với quyết định bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất xây dựng viện dưỡng lão thì cần làm gì?

Trường hợp người sử dụng đất không đồng ý với quyết định bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất để xây dựng viện dưỡng lão, người đó có quyền thực hiện thủ tục khiếu nại theo quy định tại Điều 7 Luật Khiếu nại năm 2011. Bên cạnh con đường khiếu nại hành chính, người sử dụng đất cũng có quyền khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án theo quy định của Luật Tố tụng hành chính năm 2015. Việc lựa chọn khiếu nại hoặc khởi kiện phải được thực hiện trong thời hiệu luật định và kèm theo đầy đủ hồ sơ, tài liệu chứng minh quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm. Trong quá trình này, người sử dụng đất nên tham vấn ý kiến luật sư để bảo đảm việc bảo vệ quyền lợi được thực hiện đúng trình tự, thủ tục và đạt hiệu quả cao nhất.

Dịch vụ tư vấn bồi thường, hỗ trợ tái định cư đối với đất thu hồi để xây dựng viện dưỡng lão không

Thay vì tự mình tìm hiểu những văn bản pháp luật phức tạp, Quý khách hoàn toàn có thể tin tưởng vào dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp của Luật Long Phan PMT. Ở đây chúng tôi sẽ giúp:

• Phân tích và đánh giá tính pháp lý của quyết định thu hồi đất: Xem xét, đối chiếu quyết định thu hồi đất, phương án bồi thường với các quy định của Luật Đất đai 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành.
• Tư vấn về các trường hợp thu hồi đất.
• Tư vấn chi tiết về quyền lợi của người dân: Bồi thường về đất: Xác định giá đất bồi thường, diện tích đất được bồi thường, các điều kiện để được bồi thường; Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất: Tư vấn về các khoản hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất, hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm, hỗ trợ di chuyển…
• Đại diện làm việc với cơ quan nhà nước Hỗ trợ thu thập chứng cứ, tài liệu pháp lý vững chắc.
• Soạn thảo đơn khiếu nại đối với quyết định thu hồi đất, quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư nếu có dấu hiệu trái pháp luật.
• Hướng dẫn khách hàng gửi đơn đến đúng cơ quan có thẩm quyền giải quyết.
• Soạn thảo đơn khởi kiện hành chính.

Kết luận

Việc hiểu rõ các quyền lợi khi Nhà nước thu hồi đất xây dựng viện dưỡng lão không chỉ giúp Quý khách an tâm hơn mà còn là cơ sở để thực hiện quyền khiếu nại khi cần thiết. Luật Đất đai 2024 đã có nhiều thay đổi mang tính bước ngoặt nhằm bảo vệ người dân tốt hơn, do đó việc đối chiếu kỹ lưỡng giữa thực tế và quy định pháp luật là bước không thể bỏ qua. Nếu có thắc mắc Quý khách vui lòng kết nối với Luật Long Phan PMT qua số hotline 1900636387. Đội ngũ luật sư của chúng tôi sẽ trực tiếp lắng nghe, phân tích hồ sơ và đưa ra giải pháp pháp lý tối ưu nhất, đảm bảo mọi quyền lợi hợp pháp của Quý khách đều được thực thi đúng quy định.

Tags: Bồi thường khi thu hồi đất, Chính sách bồi thường đất đai, Khiếu nại quyết định thu hồi đất, Thu hồi đất vì lợi ích quốc gia, Thu hồi đất xây dựng viện dưỡng lão