Hưởng án treo mà vẫn vi phạm pháp luật thì bị xử lý như thế nào?

Hưởng án treo mà vẫn vi phạm pháp luật là một trong những rủi ro pháp lý nghiêm trọng nhất, có thể tước đi cơ hội tự cải tạo ngoài xã hội của người bị kết án. Mặc dù án treo thể hiện chính sách khoan hồng, nhưng khoảng thời gian thử thách này luôn đi kèm với các điều kiện giám sát vô cùng khắt khe. Thực tế, không ít trường hợp do chủ quan hoặc thiếu am hiểu pháp lý đã lỡ vi phạm nghĩa vụ hoặc thậm chí phạm tội mới, dẫn đến nguy cơ buộc phải thi hành án tù giam. Vậy hậu quả cụ thể của hành vi này là gì và cơ quan chức năng sẽ xử lý ra sao? Hãy cùng Luật Long Phan PMT tìm hiểu chi tiết các quy định của Bộ luật Hình sự để nắm rõ quy trình xử lý và có hướng giải quyết an toàn nhất.

Án treo là gì?

Theo quy định tại Điều 1 Nghị quyết số 02/2018/NQ-HĐTP ngày 15/05/2018 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng Điều 65 của Bộ luật hình sự 2015 về án treo:

“Án treo là biện pháp miễn chấp hành hình phạt tù có điều kiện, được Tòa án áp dụng đối với người phạm tội không quá 03 năm, căn cứ vào nhân thân của người phạm tội và các tình tiết giảm nhẹ, xét thấy không cần bắt họ phải chấp hành hình phạt tù”.

Án treo không phải là hình phạt theo quy định tại Điều 30 Bộ luật hình sự 2015 mà là biện pháp thay thế hình phạt.

>>>Xem thêm: Án treo được áp dụng trong trường hợp nào?

Nghĩa vụ của người được hưởng án treo

Khi thi hành án treo, người được hưởng án treo phải tuân thủ quy định tại Điều 87 Luật Thi hành án hình sự 2019 cụ thể như sau:

• Có mặt theo giấy triệu tập và cam kết việc chấp hành án.
• Thực hiện nghiêm chỉnh cam kết trong việc tuân thủ pháp luật, nghĩa vụ công dân, nội quy, quy chế của nơi cư trú, nơi làm việc, học tập; chấp hành đầy đủ hình phạt bổ sung, nghĩa vụ bồi thường thiệt hại, trừ trường hợp vì lý do khách quan được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận.
• Chịu sự giám sát, giáo dục của Ủy ban nhân dân cấp xã, đơn vị quân đội được giao giám sát, giáo dục, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện, cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu nơi cư trú, nơi làm việc.
• Chấp hành quy định về việc vắng mặt tại nơi cư trú, thay đổi nơi cư trú hoặc nơi làm việc.
• Phải có mặt theo yêu cầu.
• Hằng tháng phải báo cáo bằng văn bản với Ủy ban nhân dân cấp xã, đơn vị quân đội được giao giám sát, giáo dục về tình hình chấp hành nghĩa vụ của mình. Trường hợp vắng mặt theo quy định tại khoản 1 Điều 92 của Luật này thì khi hết thời hạn vắng mặt, người được hưởng án treo phải báo cáo về tình hình chấp hành nghĩa vụ của mình.

Xử lý người phạm tội hưởng án treo mà vẫn vi phạm pháp luật

Người phạm tội hưởng án treo mà vẫn vi phạm pháp luật thì có thể bị xử lý theo các trường hợp sau đây:

• Theo quy định tại khoản 5 Điều 65 Bộ luật Hình sự 2015, trong thời gian thử thách, nếu người được hưởng án treo cố ý vi phạm nghĩa vụ theo quy định của Luật thi hành án hình sự 02 lần trở lên, thì Tòa án có thể quyết định buộc người đó phải chấp hành hình phạt tù của bản án đã cho hưởng án treo. Trường hợp thực hiện hành vi phạm tội mới thì Tòa án buộc người đó phải chấp hành hình phạt của bản án trước và tổng hợp với hình phạt của bản án mới theo quy định tại Điều 56 của Bộ luật này.
• Đồng thời, theo khoản 1 Điều 7 Nghị quyết số 02/2018/NQ-HĐTP, trường hợp người được hưởng án treo phạm tội mới trong thời gian thử thách thì Tòa án quyết định hình phạt đối với tội phạm mới và tổng hợp với hình phạt tù của bản án trước.

Như vậy, tùy hành vi vi phạm pháp luật của người hưởng án treo mà việc xử lý được áp dụng như trên.

Các câu hỏi thường gặp về việc hưởng án treo mà vẫn vi phạm pháp luật

Án treo là chính sách khoan hồng của pháp luật hình sự, cho phép người bị kết án phạt tù được cải tạo tại cộng đồng thay vì phải chấp hành hình phạt trong trại giam. Tuy nhiên, người được hưởng án treo phải tuân thủ nghiêm ngặt các nghĩa vụ trong suốt thời gian thử thách theo quy định của pháp luật thi hành án hình sự. Trong thực tế, nhiều trường hợp người hưởng án treo vẫn vi phạm nghĩa vụ hoặc thậm chí phạm tội mới, dẫn đến nguy cơ bị buộc chấp hành hình phạt tù. Dưới đây là những câu hỏi thường gặp về nghĩa vụ và hậu quả pháp lý khi vi phạm trong thời gian thử thách án treo, được giải đáp dựa trên quy định hiện hành của Bộ luật Hình sự và Luật Thi hành án hình sự.

Người được hưởng án treo có thể bị buộc chấp hành hình phạt tù nếu vi phạm nghĩa vụ bao nhiêu lần?

Trong thời gian thử thách, nếu người được hưởng án treo cố ý vi phạm nghĩa vụ từ 02 lần trở lên, Tòa án có thể quyết định buộc người đó phải chấp hành hình phạt tù của bản án đã cho hưởng án treo. Quy định này nhằm bảo đảm người được hưởng án treo phải nghiêm túc chấp hành nghĩa vụ giám sát, giáo dục trong cộng đồng, và được ghi nhận tại khoản 5 Điều 65 Bộ luật Hình sự 2015 cũng như hướng dẫn chi tiết tại khoản 2 Điều 6 Nghị quyết 02/2018/NQ-HĐTP.

Đang hưởng án treo mà phạm tội mới thì hình phạt được tính như thế nào?

Nếu trong thời gian thử thách mà người được hưởng án treo phạm tội mới, Tòa án sẽ buộc người đó chấp hành hình phạt tù của bản án trước và đồng thời xét xử đối với tội phạm mới. Khi quyết định hình phạt, Tòa án sẽ tổng hợp hình phạt của bản án trước với hình phạt của tội mới theo nguyên tắc tổng hợp hình phạt được quy định tại Điều 56 Bộ luật Hình sự 2015

Nghĩa vụ báo cáo của người hưởng án treo trong thời gian thử thách được quy định ra sao?

Trong thời gian thử thách, người được hưởng án treo có nghĩa vụ định kỳ báo cáo bằng văn bản về việc chấp hành pháp luật và nghĩa vụ của mình với Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc đơn vị quân đội được giao giám sát, giáo dục. Nghĩa vụ này được quy định tại khoản 6 Điều 87 Luật Thi hành án hình sự 2019, theo đó người chấp hành án treo phải thực hiện việc báo cáo hằng tháng để cơ quan có thẩm quyền theo dõi, đánh giá quá trình cải tạo tại cộng đồng.

Nếu người hưởng án treo vắng mặt tại nơi cư trú thì cần làm gì?

Căn cứ Điều 92 Luật Thi hành án hình sự 2019, người hưởng án treo có thể vắng mặt tại nơi cư trú nhưng phải có lý do chính đáng, đồng thời phải làm đơn xin phép và được sự đồng ý của Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc đơn vị quân đội giám sát. Ngoài ra, khi đến nơi cư trú mới, người này bắt buộc phải trình báo ngay với Công an cấp xã nơi đến để tiếp tục chịu sự quản lý.

Người đang hưởng án treo có được tự ý đi khỏi nơi cư trú không?

Người đang hưởng án treo hoàn toàn có quyền đi khỏi nơi cư trú để phục vụ công việc, sinh hoạt nhưng không được tự ý di chuyển mà phải tuân thủ nghiêm ngặt thủ tục khai báo tạm vắng, tạm trú theo Điều 92 Luật Thi hành án hình sự 2019. Mọi sự di chuyển khỏi địa phương đều phải thông qua sự đồng ý của cơ quan giám sát và phải trình báo đầy đủ với cơ quan công an nơi đến.

>>> Xem thêm: Án treo có được xuất cảnh đi nước ngoài không?

Thời gian thử thách của án treo kéo dài tối đa bao nhiêu năm?

Theo quy định tại Điều 65 Bộ luật Hình sự 2015, Tòa án sẽ căn cứ vào tính chất, mức độ của hành vi phạm tội và nhân thân người vi phạm để ấn định thời gian thử thách từ 01 năm đến tối đa là 05 năm.

Điều kiện để người hưởng án treo được rút ngắn thời gian thử thách nhiều lần?

Theo quy định tại Điều 89 Luật Thi hành án hình sự 2019, người hưởng án treo có thể được Tòa án quyết định rút ngắn thời gian thử thách nhiều lần nếu có tiến bộ rõ rệt, nhưng phải bảo đảm thực tế đã chấp hành ít nhất ba phần tư (3/4) thời gian thử thách ban đầu và mỗi năm chỉ được Hội đồng xét duyệt rút ngắn thời gian thử thách một lần.

>>> Xem thêm: Điều kiện để được rút ngắn thời gian thử thách án treo

Không có mặt theo giấy triệu tập khi đang hưởng án treo bị xử lý thế nào?

Việc không có mặt theo giấy triệu tập của cơ quan có thẩm quyền mà không có lý do chính đáng được xem là hành vi trốn tránh nghĩa vụ. Căn cứ khoản 1 Điều 93 Luật Thi hành án hình sự 2019, cơ quan thi hành án hình sự sẽ tiến hành lập biên bản vi phạm, đồng thời yêu cầu người được hưởng án treo phải có mặt trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày lập biên bản vi phạm. Nếu tình trạng này tiếp tục tái diễn, cơ quan này sẽ đề nghị Tòa án hủy bỏ án treo và buộc người đó chấp hành án tù giam.

Người hưởng án treo có được hưởng án treo lần thứ hai không?

Theo hướng dẫn tại Điều 3 Nghị quyết 02/2018/NQ-HĐTP (được sửa đổi bởi Nghị quyết 01/2022/NQ-HĐTP), án treo thường không được áp dụng đối với người phạm tội nhiều lần hoặc người tái phạm, tái phạm nguy hiểm. Do đó, người đã từng phạm tội và tiếp tục vi phạm pháp luật sẽ không đủ điều kiện để được hưởng án treo lần tiếp theo.

Người hưởng án treo có bắt buộc chấp hành hình phạt bổ sung và bồi thường thiệt hại?

Dù được hưởng án treo, khoản 2 Điều 65 Bộ luật Hình sự 2015 vẫn quy định rõ người được hưởng án treo bắt buộc phải chấp hành đầy đủ các hình phạt bổ sung (như phạt tiền, cấm đảm nhiệm chức vụ) và hoàn thành nghĩa vụ bồi thường thiệt hại dân sự, trừ trường hợp vì lý do khách quan không thể thực hiện được và có sự xác nhận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Cơ quan nào có thẩm quyền giám sát, giáo dục người hưởng án treo?

Trong suốt thời gian thử thách, căn cứ khoản 2 Điều 65 Bộ luật Hình sự 2015 và Điều 85, Điều 86 Luật Thi hành án hình sự 2019, người hưởng án treo phải chịu sự giám sát, giáo dục trực tiếp của Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc đơn vị quân đội nơi họ cư trú, làm việc.

Hậu quả pháp lý khi người hưởng án treo trốn tránh nghĩa vụ báo cáo hàng tháng?

Việc trốn tránh, không thực hiện nghĩa vụ báo cáo hàng tháng với cơ quan có thẩm quyền bị xem là hành vi vi phạm nghĩa vụ thi hành án theo Điều 87 Luật Thi hành án hình sự 2019. Căn cứ Điều 93 của Luật này, nếu việc trốn tránh báo cáo diễn ra từ 02 lần trở lên, cơ quan thi hành án sẽ lập biên bản và Tòa án hoàn toàn có thẩm quyền ra quyết định tước bỏ quyền hưởng án treo, buộc người đó phải chấp hành hình phạt tù giam.

Dịch vụ luật sư tư vấn hưởng án treo và hỗ trợ xử lý vi phạm nghĩa vụ

Việc lỡ vi phạm pháp luật hoặc vi phạm nghĩa vụ trong thời gian thử thách án treo có thể dẫn đến hậu quả pháp lý vô cùng nghiêm trọng là buộc phải chấp hành án phạt tù giam. Để bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp và tránh những rủi ro đáng tiếc do thiếu am hiểu pháp luật, đội ngũ luật sư hình sự dày dặn kinh nghiệm tại Luật Long Phan PMT cung cấp dịch vụ tư vấn và hỗ trợ pháp lý toàn diện cho Quý khách hàng.

Cụ thể, khi tiếp nhận hồ sơ, Luật sư của chúng tôi sẽ trực tiếp thực hiện các hạng mục công việc sau:

• Tư vấn chuyên sâu về điều kiện và nghĩa vụ án treo: Phân tích kỹ lưỡng bản án hiện tại, tư vấn chi tiết các quy định pháp luật về nghĩa vụ của người được hưởng án treo (nghĩa vụ báo cáo, xin phép đi khỏi nơi cư trú, chấp hành hình phạt bổ sung…) để khách hàng phòng tránh vi phạm.
• Đánh giá mức độ vi phạm và rủi ro pháp lý: Trong trường hợp khách hàng đã có hành vi vi phạm nghĩa vụ hoặc có dấu hiệu phạm tội mới, luật sư sẽ đánh giá toàn diện tính chất sự việc, đối chiếu với các quy định pháp luật để dự liệu các tình huống cơ quan tiến hành tố tụng có thể áp dụng.
• Hướng dẫn và hỗ trợ thu thập tài liệu, chứng cứ: Trực tiếp hướng dẫn khách hàng thu thập các tài liệu, giấy tờ chứng minh lý do khách quan dẫn đến vi phạm (nếu có), hoặc các tình tiết giảm nhẹ mới nhằm thuyết phục cơ quan chức năng xem xét lại mức độ vi phạm.
• Soạn thảo các văn bản pháp lý liên quan: Đại diện khách hàng soạn thảo đơn từ, văn bản giải trình, khiếu nại đối với các quyết định xử lý vi phạm nghĩa vụ án treo chưa thỏa đáng của cơ quan thi hành án hình sự.
• Tham gia tranh tụng, bào chữa tại Tòa án: Trong trường hợp Tòa án mở phiên họp xem xét buộc chấp hành hình phạt tù hoặc xét xử tội phạm mới, Luật sư sẽ trực tiếp tham gia với tư cách là người bào chữa, đưa ra các lập luận sắc bén để bảo vệ quyền tự do và lợi ích hợp pháp tốt nhất cho thân chủ.
• Hỗ trợ thủ tục rút ngắn thời gian thử thách và xóa án tích: Hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ, đánh giá điều kiện và làm việc với cơ quan có thẩm quyền để xin rút ngắn thời gian thử thách hoặc thực hiện thủ tục xóa án tích khi khách hàng đã đủ điều kiện theo luật định.

Mọi vướng mắc pháp lý về hình sự cần được xử lý kịp thời để tránh hậu quả tăng nặng. Khách hàng đang trong thời gian thử thách án treo hoặc người thân có thể liên hệ ngay với Luật Long Phan PMT để được luật sư tư vấn và đưa ra phương án can thiệp sớm nhất.

Kết luận

Án treo một trong các chính sách khoan hồng của nhà nước, miễn chấp hành hình phạt cho người phạm tội. Tuy nhiên, nếu trong thời gian thử thách án treo mà người phạm tội lại vi phạm thì chịu những trách trước pháp luật có thể là chấp hành hình phạt tù. Trên đây là toàn bộ nội dung tư vấn liên quan đến nội dung việc xử lý  người được hưởng án treo phạm tội mới trong thời gian chấp hành án treo. Trường hợp bạn đọc có khó khăn trong quá trình thực hiện các thủ tục xin được hưởng án treo hoặc cần Tư vấn luật Hình sự vui lòng liên hệ hotline 1900.63.63.87 để được tư vấn chi tiết hơn.

Tags: Án treo, Chuyển án treo thành án tù​, Điều kiện hưởng án treo, Nghĩa vụ khi hưởng án treo​, Phạm tội trong thời gian án treo​, Tái phạm khi đang hưởng án treo​, Thời gian thử thách án treo​, Vi phạm án treo​, Xử lý vi phạm pháp luật​