Có dừng thu hồi đất khi có người khởi kiện quyết định cưỡng chế thu hồi?

Có dừng thu hồi đất khi có người khởi kiện quyết định cưỡng chế thu hồi là vấn đề được đặt ra khi quyết định cưỡng chế thu hồi đất bị khởi kiện vụ án hành chính. Việc khởi kiện và Tòa án thụ lý đơn khởi kiện trong trường hợp nêu trên là chưa đủ điều kiện để dừng việc thu hồi đất. Để làm rõ hơn vấn đề này, mời quý bạn đọc tham khảo bài viết dưới đất của Luật Long Phan PMT.

Các trường hợp tạm dừng cưỡng chế thu hồi đất

Việc tạm dừng không diễn ra tự động mà phải thông qua quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Thay vào đó, pháp luật Việt Nam hiện hành quy định rõ các cơ chế tạm dừng cưỡng chế thu hồi đất như sau: 

Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời

Theo Điều 66 Luật Tố tụng hành chính 2015, trong quá trình giải quyết vụ án, đương sự có quyền yêu cầu Tòa án áp dụng một hoặc nhiều biện pháp khẩn cấp tạm thời để tạm thời giải quyết yêu cầu cấp bách của đương sự, bảo vệ chứng cứ, bảo toàn tình trạng hiện có tránh gây thiệt hại không thể khắc phục được, bảo đảm việc giải quyết vụ án hoặc việc thi hành án. 

Thậm chí, trong trường hợp do tình thế khẩn cấp, cần phải bảo vệ ngay chứng cứ, ngăn chặn hậu quả nghiêm trọng có thể xảy ra thì cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền nộp đơn yêu cầu Tòa án có thẩm quyền ra quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời đồng thời với việc nộp đơn khởi kiện cho Tòa án đó. 

Như vậy, trên cơ sở quyền này người bị cưỡng chế nộp Đơn yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời đề nghị “tạm đình chỉ thi hành Quyết định cưỡng chế” cùng lúc hoặc sau khi đã nộp đơn khởi kiện và đang trong quá trình được Tòa án xem xét giải quyết. 

Trên cơ sở yêu cầu của người bị cưỡng chế, Thẩm phán căn cứ Điều 69, Điều 70, khoản 3 Điều 73 Luật Tố tụng hành chính 2015 xem xét yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời về tạm đình chỉ việc thi hành quyết định cưỡng chế thu hồi trong 48 giờ kể từ ngày nhận đơn và có thể ra quyết định tạm đình chỉ việc thi hành quyết định hành chính hoặc tạm dừng việc thực hiện hành vi hành chính nếu có căn cứ cho rằng việc tiếp tục thực hiện quyết định hành chính/hành vi hành chính sẽ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng không thể khắc phục.

>>> Xem thêm: Trình tự cưỡng chế thu hồi đất giải phóng mặt bằng và tái định cư

Người giải quyết khiếu nại quyết định tạm đình chỉ

Bên cạnh đó, theo Điều 35 Luật Khiếu nại 2011 trong quá trình giải quyết khiếu nại, nếu xét thấy việc thi hành quyết định hành chính bị khiếu nại sẽ gây hậu quả khó khắc phục, thì người giải quyết khiếu nại phải ra quyết định tạm đình chỉ việc thi hành quyết định đó. 

Và theo Điều 26 Nghị định 124/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 khi xét thấy lý do của việc tạm đình chỉ không còn thì người giải quyết khiếu nại phải ra quyết định hủy bỏ ngay quyết định tạm đình chỉ theo Mẫu số 12 ban hành kèm theo Nghị định này.

Ngoài trường hợp trên, theo Điều 40 Nghị định 102/2024/NĐ-CP ngày 30/7/2024 trường hợp cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết khiếu nại có kết luận việc thu hồi đất là trái pháp luật thì cũng phải dừng cưỡng chế nếu việc cưỡng chế chưa hoàn thành. 

Như vậy, ngoài các trường hợp trên, việc cưỡng chế vẫn được triển khai theo thời hạn, thủ tục pháp luật về đất đai. Cụ thể, khoản 3 Điều 89 Luật Đất đai 2024 quy định quyết định cưỡng chế phải thi hành trong 10 ngày kể từ ngày ban hành trừ trường hợp quyết định cưỡng chế quy định thời gian dài hơn.

>>>Xem thêm: Xử lý tài sản sau khi bị cưỡng chế thu hồi đất

Khuyến nghị về công việc cần thực hiện để tạm dừng việc cưỡng chế

Để bảo vệ quyền lợi hợp pháp khi đối mặt với quyết định cưỡng chế thu hồi đất, Quý khách hàng cần thực hiện đồng thời hai hướng xử lý. Việc khiếu nại hành chính và khởi kiện hành chính không loại trừ lẫn nhau mà bổ sung cho nhau. Quý khách hàng nên cân nhắc thực hiện cả hai quy trình để tăng cơ hội tạm dừng cưỡng chế thu hồi đất.

>>> Xem thêm: Bồi thường thu hồi đất không thỏa đáng thì phải làm sao?

Khiếu nại hành chính và yêu cầu tạm đình chỉ quyết định cưỡng chế

Để tiến hành khiếu nại hiệu quả và yêu cầu tạm đình chỉ thi hành quyết định (nếu , người sử dụng đất cần nắm vững ba yếu tố cốt lõi: thời hiệu, thẩm quyền và trình tự thủ tục theo quy định.

Thứ nhất, thời hiệu khiếu nại: Điều 9 Luật Khiếu nại 2011 quy định thời hiệu khiếu nại là 90 ngày, kể từ ngày nhận được quyết định hành chính hoặc biết được quyết định hành chính, hành vi hành chính. 

Lưu ý: Trường hợp người khiếu nại không thực hiện được quyền khiếu nại theo đúng thời hiệu vì ốm đau, thiên tai, địch họa, đi công tác, học tập ở nơi xa hoặc vì những trở ngại khách quan khác thì thời gian có trở ngại đó không tính vào thời hiệu khiếu nại. 

Thứ hai, thẩm quyền giải quyết: Kể từ ngày 01/7/2025, thẩm quyền giải quyết khiếu nại quyết định thu hồi đất có một số thay đổi theo Điều 4 Nghị định 141/2025/NĐ-CP của Chính phủ ngày 12/6/2025. Theo đó, thẩm quyền được quy định như sau:

• Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của mình, của người đứng đầu cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp xã, của công chức, viên chức do mình quản lý trực tiếp. 
• Chủ tịch UBND cấp tỉnh giải quyết khiếu nại lần hai đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của Chủ tịch UBND cấp xã đã giải quyết lần đầu nhưng còn khiếu nại hoặc khiếu nại lần đầu đã hết thời hạn nhưng chưa được giải quyết.

Thứ ba, thủ tục giải quyết khiếu nại được quy định theo Điều 27, Khoản 1 Điều 29, Điều 30, 31 Luật Khiếu nại 2011 bao gồm các bước sau:

• Bước 1: Người khiếu nại nộp Đơn khiếu nại theo mẫu số 01 ban hành kèm Nghị định 124/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 và hồ sơ kèm theo như bản sao quyết định cưỡng chế thu hồi đất; bản sao các giấy tờ chứng minh về quyền sử dụng đất như Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giấy tờ về nguồn gốc sử dụng đất; các tài liệu khác có liên quan đến việc khiếu nại quyết định cưỡng chế thu hồi đất đến cơ quan thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu;
• Bước 2: Cơ quan có thẩm quyền xem xét và thụ lý giải quyết khiếu nại trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận được khiếu nại quyết định cưỡng chế thu hồi đất không thuộc một trong các trường hợp được quy định tại Điều 11 Luật Khiếu nại 2011;
• Bước 3: Trong thời hạn 30 ngày, người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu có trách nhiệm kiểm tra lại quyết định hành chính, hành vi hành chính của mình, tổ chức đối thoại nếu yêu cầu của người khiếu nại và kết quả xác minh nội dung khiếu nại khác nhau;
• Bước 4: Ra quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu và gửi quyết định giải quyết khiếu nại trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày ban hành;
• Bước 5: Trong thời hạn 30 ngày kể từ khi hết thời hạn giải quyết khiếu nại lần đầu hoặc không đồng ý với kết quả giải quyết khiếu nại thì người khiếu nại nộp đơn khiếu nại lần hai (Điều 33 Luật Khiếu nại 2011);
• Bước 6: Người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại thụ lý trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đơn;
• Bước 7: Người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại căn cứ vào nội dung, tính chất của việc khiếu nại, tự mình tiến hành xác minh, kết luận nội dung khiếu nại hoặc giao cho người có trách nhiệm xác minh nội dung khiếu nại và kiến nghị giải quyết khiếu nại;
• Bước 8: Tổ chức đối thoại lần hai với người khiếu nại, người bị khiếu nại, người có quyền và nghĩa vụ liên quan, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan để làm rõ nội dung khiếu nại;
• Bước 9:  Ra quyết định giải quyết khiếu nại lần hai và gửi, công bố quyết định giải quyết khiếu nại trong thời hạn 07 ngày làm việc. 

Lưu ý: Trong quá trình khiếu nại bất kể ở thời điểm nào, nếu xét thấy có căn cứ như đã phân tích ở mục trên Quý khách hàng cần yêu cầu người giải quyết khiếu nại ra quyết định tạm đình chỉ theo Điều 35 Luật Khiếu nại 2011 và Điều 26 Nghị định 124/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020.

>>> Xem thêm: Thủ tục khiếu nại hành chính khi doanh nghiệp bị thu hồi đất

Khởi kiện hành chính và yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời

Khi khiếu nại chưa đạt được mục tiêu, khởi kiện vụ án hành chính ra Tòa án là giải pháp pháp lý độc lập và mạnh mẽ hơn. Con đường này không chỉ đưa vụ việc ra một cơ quan xét xử khách quan mà còn cho phép người khởi kiện yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời để có thể tạm ngưng việc cưỡng chế ngay lập tức. 

Thứ nhất, thời hiệu khởi kiện: Điểm a khoản 2 Điều 116 Luật Tố tụng hành chính 2015 quy định thời hiệu khởi kiện là 01 năm kể từ ngày nhận được hoặc biết được quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định kỷ luật buộc thôi việc. 

Thứ hai, về thẩm quyền thụ lý giải quyết: Theo khoản 3 Điều 2 Luật số 85/2025/QH15 sửa đổi Điều 31 Luật Tố tụng hành chính 2015 thì Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm khiếu kiện quyết định hành chính của cơ quan nhà nước cấp xã thuộc khu vực của mình. 

Lưu ý: Đối với khiếu kiện quyết định hành chính của cơ quan nhà nước cấp tỉnh trở xuống, thẩm quyền được xác định theo nơi cư trú của người khởi kiện hoặc nơi quyết định hành chính phát sinh. 

Thứ ba, về quy trình khởi kiện: 

• Bước 1: Người khởi kiện gửi đơn khởi kiện theo mẫu số 11-HC kèm Nghị quyết 02/2017/NQ-HĐTP ngày 13/01/2017 đến Tòa án có thẩm quyền như phân tích ở trên. Người khởi kiện có thể nộp trực tiếp tại Tòa án, gửi qua dịch vụ bưu chính hoặc gửi trực tuyến qua Cổng thông tin điện tử nếu có theo Điều 119 Luật Tố tụng hành chính 2015;

Đồng thời, người khởi kiện nộp Đơn yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời “tạm đình chỉ quyết định cưỡng chế thu hồi đất” và hồ sơ kèm theo chứng minh cho yêu cầu của mình;

• Bước 2: Sau khi nhận đơn, Chánh án chỉ định ngay 01 Thẩm phán thủ tục giải quyết đơn yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời. Trong 48 giờ, kể từ ngày nhận đơn yêu cầu, Thẩm phán xem xét và ra quyết định áp dụng. Nếu không chấp nhận thì thông báo cho người khởi kiện được biết. 
• Bước 3: Thẩm phán có 03 ngày làm việc kể từ ngày được phân công để xem xét và quyết định yêu cầu sửa đổi bổ sung, tiến hành thụ lý, chuyển đơn khởi kiện cho Tòa án có thẩm quyền hoặc trả lại đơn khởi kiện.
• Bước 4: Khi hồ sơ đầy đủ và thuộc thẩm quyền, Thẩm phán thông báo nộp tiền tạm ứng án phí và người khởi kiện có 10 ngày để nộp tiền và biên lai cho Tòa án. Thẩm phán thụ lý vụ án sau khi nhận được biên lai tạm ứng án phí. 
• Bước 5: Trong 03 ngày làm việc kể từ khi thụ lý, Thẩm phán thông báo cho người bị kiện, người có quyền lợi liên quan và Viện kiểm sát cùng cấp. 
• Bước 6: Trong thời hạn chuẩn bị xét xử là 04 tháng kể từ ngày thụ lý, có thể gia hạn một lần không quá 02 tháng đối với vụ án phức tạp thì Tòa án mở phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và đối thoại. Trường hợp qua đối thoại mà người khởi kiện vẫn giữ yêu cầu khởi kiện, người bị kiện giữ nguyên quyết định, hành vi bị khởi kiện, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập vẫn giữ nguyên yêu cầu thì Thẩm phán tiến hành các thủ tục để mở phiên tòa xét xử vụ án. 
• Bước 7: Mở phiên tòa xét xử sơ thẩm theo Điều 149 Luật Tố tụng hành chính 2015, phiên tòa phải được mở trong 20 ngày kể từ quyết định đưa ra xét xử, có thể kéo dài tối đa 30 ngày nếu có lý do chính đáng.
• Bước 8: Tòa án tuyên bản án sơ thẩm. Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày tuyên án, Tòa án cấp, gửi bản án về cho đương sự (khoản 2 Điều 196 Luật Tố tụng hành chính 2015);
• Bước 9: Trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày tuyên án, một bên có quyền nộp đơn kháng cáo bản án sơ thẩm đến Tòa án cấp phúc thẩm để giải quyết nếu thấy rằng bản án chưa thỏa đáng.
• Bước 10: Tòa án cấp phúc thẩm tiếp nhận đơn và giải quyết theo thủ tục tương tự sơ thẩm quy định tại Chương XIII Luật Tố tụng hành chính 2015. 

Như vậy, quy trình khởi kiện hành chính tại Tòa án là một chặng đường dài gồm nhiều bước. Tuy nhiên việc nộp đơn yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời cần được thực hiện ngay khi nộp đơn khởi kiện để bảo vệ kịp thời, nhanh chóng tranh gây hậu quả không thể khắc phục được.

>>>Xem thêm: Thủ tục khiếu nại, khởi kiện quyết định thu hồi đất trái pháp luật như thế nào?

Dịch vụ tư vấn, khởi kiện quyết định cưỡng chế thu hồi đất trái pháp luật

Luật Long Phan PMT cung cấp dịch vụ tư vấn pháp lý chuyên sâu về các vụ việc cưỡng chế thu hồi đất trái pháp luật. Đội ngũ luật sư có kinh nghiệm phân tích hồ sơ, đánh giá tính hợp pháp của quyết định cưỡng chế, xác định căn cứ pháp lý để khiếu nại và khởi kiện. Dịch vụ của chúng tôi bao gồm:

• Tư vấn quyền và nghĩa vụ của người bị cưỡng chế thu hồi đất;
• Tư vấn xác định căn cứ cưỡng chế thu hồi đất trái pháp luật;
• Hướng dẫn thu thập, hoàn thiện hồ sơ chứng minh cho yêu cầu khởi kiện;
• Tư vấn quy trình, phương án xuyên suốt quá trình khởi kiện;
• Soạn thảo đơn khởi kiện, đơn đề nghị, đơn khiếu nại và các đơn từ khác trong suốt quá trình giải quyết;
• Đại diện theo ủy quyền nộp hồ sơ, theo dõi quá trình xử lý, tham gia các buổi hòa giải tại Tòa án khi có yêu cầu;
• Bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Quý khách tại phiên tòa sơ, phúc thẩm;
• Tư vấn điều kiện, thủ tục thi hành án. 

Với kinh nghiệm xử lý nhiều vụ việc cưỡng chế thu hồi đất, Luật Long Phan PMT cam kết cung cấp dịch vụ pháp lý chất lượng. Chúng tôi phân tích toàn diện hồ sơ, xác định chiến lược tối ưu kết hợp giữa khiếu nại hành chính và khởi kiện hành chính để tăng cơ hội thành công. 

Câu hỏi thường gặp về dừng thu hồi đất khi có người khởi kiện quyết định cưỡng chế thu hồi đất

Để giúp Quý khách hiểu rõ hơn về việc tạm dừng thu đất khi có người khởi kiện quyết định cưỡng chế thu hồi đất, chúng tôi đã tổng hợp một số câu hỏi có liên quan. Xin mời tham khảo!

Nếu yêu cầu tạm dừng thi hành quyết định cưỡng chế bị Tòa án bác bỏ, tôi có thể làm gì tiếp theo?

Việc Tòa án bác bỏ yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời không có nghĩa là vụ kiện kết thúc. Theo Điều 76 Luật Tố tụng hành chính 2015, Quý khách vẫn có quyền khiếu nại quyết định từ chối của thẩm phán trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được thông báo từ Tòa. 

Nếu quyết định tạm dừng được ban hành, nó có hiệu lực trong bao lâu?

Quyết định tạm dừng sẽ có hiệu lực cho đến khi có quyết định hủy bỏ. Theo Điều 76 Luật Tố tụng hành chính 2015, người có thẩm quyền sẽ ra quyết định hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời khi lý do áp dụng không còn. Tương tự, Điều 26 Nghị định 124/2020/NĐ-CP quy định người giải quyết khiếu nại phải hủy bỏ quyết định tạm đình chỉ khi lý do của việc tạm đình chỉ không còn nữa.

Hậu quả sẽ ra sao nếu tôi được tạm dừng cưỡng chế nhưng cuối cùng lại thua kiện?

Nếu Tòa án bác yêu cầu khởi kiện của Quý khách, quyết định cưỡng chế sẽ tiếp tục được thi hành. Quan trọng hơn, theo Khoản 1 Điều 72 Luật Tố tụng Hành Chính 2015, đương sự yêu cầu Tòa án ra quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về yêu cầu của mình, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật.

Cơ quan nhà nước có bắt buộc phải tuân thủ quyết định tạm dừng của Tòa án không?

Có. Quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời của Tòa án có hiệu lực thi hành ngay lập tức theo Khoản 1, Điều 75 Luật Tố tụng hành chính 2015. Mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan đều phải nghiêm chỉnh chấp hành. Việc không chấp hành quyết định của Tòa án là hành vi vi phạm pháp luật và sẽ bị xử lý theo quy định.

Ngoài chủ sử dụng đất, người thuê đất có quyền khởi kiện quyết định cưỡng chế không?

Có. Theo Khoản 8, Điều 3 Luật Tố tụng hành chính 2015, bất kỳ cá nhân, tổ chức nào cho rằng quyết định hành chính xâm phạm trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình đều có quyền khởi kiện. Do đó, nếu người thuê đất có hợp đồng thuê hợp pháp và việc cưỡng chế ảnh hưởng đến quyền lợi của họ, họ hoàn toàn có quyền khởi kiện.

Trên đây là các câu trả lời cho các thắc mắc của Quý khách về vấn đề này. Có thể thấy, không phải trong mọi trường hợp, người bị thu hồi đều có thể yêu cầu tạm dừng quyết định này mà việc tạm dừng phải được thực hiện trên cơ sở luật định và bởi người có thẩm quyền. 

Kết luận

Việc dừng thu hồi đất khi có người khởi kiện quyết định cưỡng chế thu hồi sẽ phụ thuộc vào quyết định của Tòa án. Thông qua bài viết trên, Luật Long Phan đã cung cấp cho quý bạn đọc các quy định về các trường hợp cưỡng chế thu hồi đất, thủ tục khởi kiện và khiếu kiện quyết định hành chính theo pháp luật hiện hành. Nếu còn thắc mắc nào cần tư vấn thì hãy liên hệ ngay với đội ngũ luật sư hành chính thông qua số Hotline 1900636387 để được hỗ trợ nhanh chóng và kịp thời.

>>>Xem thêm: Thủ tục khởi kiện hành vi cưỡng chế thu hồi đất đai