Hướng dẫn xử lý khi cây trồng lấn chiếm không gian

Hướng dẫn xử lý khi cây trồng lấn chiếm không gian thì trước hết người bị lấn chiếm phải xác định nguồn gốc sở hữu cây trồng trước khi tiến hành các biện pháp pháp lý. Cây trồng của hàng xóm liền kề hay thuộc nhà nước khi trồng trên đất công, vỉa hè, gần đường, dây điện. Bài viết phân tích chi tiết các bước xác minh, thủ tục thương lượng, hòa giải và khởi kiện khi cây trồng lấn chiếm không gian sử dụng hợp pháp.

Xác minh, thu thập chứng cứ chứng minh hành vi lấn chiếm

Người bị lấn chiếm cần tiến hành xác minh nguồn gốc cây trồng và thu thập đầy đủ chứng cứ trước khi thực hiện bất kỳ hành động pháp lý nào bằng cách xác minh, thu thập các chứng cứ cần thiết nhằm hỗ trợ cho các biện pháp pháp lý được thực hiện phía sau.

• Hình ảnh, video thể hiện rõ các nội dung sau: (i) Vị trí của cây so với ranh giới đất giữa hai thửa đất liền kề; (ii) Thể hiện cành cây, tán cây hoặc rễ cây vươn sang không gian thuộc quyền sử dụng của Quý khách; (iii) Các thiệt hại cụ thể như mái nhà vỡ, tường nứt, ống nước bị rễ cây làm hư hỏng, ban công bị che khuất ánh sáng cần được ghi chép bằng hình ảnh có dấu thời gian;
• Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất; sơ đồ thửa đất, bản đo đạc ranh giới từ cơ quan có thẩm quyền (nếu tranh chấp về ranh giới của thửa đất liền kề);
• Tin nhắn, email, ghi âm cuộc trao đổi với chủ sở hữu cây trồng về yêu cầu cắt tỉa nhưng phía lấn chiếm không thiện chí thực hiện (nếu có);
• Đồng thời, Quý khách phải kiểm tra lại các giấy tờ pháp lý chủ quyền nhà và đất của mình để xác định đúng ranh giới được sử dụng và làm căn cứ chứng minh cây trồng đã và đang lấn chiếm không gian sử dụng của mình.

Tóm lại, việc xác minh và thu thập chứng cứ là bước tiên quyết để xử lý triệt để tình trạng cây trồng lấn chiếm không gian. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng này không chỉ giúp gia chủ nắm thế chủ động khi giải quyết tranh chấp mà còn bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp của mình trước cơ quan chức năng.

>>> Xem thêm: Tranh chấp đất trên 30 năm có giải quyết được không?

Hướng xử lý khi cây trồng của chủ đất liền kề lấn chiếm không gian

Tại Điều 175 Bộ luật Dân sự 2015 quy định người sử dụng đất chỉ được trồng cây trong khuôn viên đất thuộc quyền sử dụng và phải xén rễ, cắt tỉa cành phần vượt quá ranh giới. Do đó, khi đã thu thập được đầy đủ các tài liệu, chứng cứ chứng minh hành vi xâm phạm, Quý khách nên thực hiện lần lượt các bước sau đây để kịp thời ngăn chặn hành vi lấn chiếm: 

Bước 1: Thương lượng trực tiếp với người lấn chiếm và đề nghị họ cắt tỉa

Theo Điều 175 Bộ luật Dân sự 2015, người sử dụng đất được sử dụng không gian và lòng đất theo chiều thẳng đứng từ ranh giới thửa đất và không được làm ảnh hưởng đến việc sử dụng đất của người khác. Nếu rễ cây, cành cây vượt quá ranh giới thì phải xén rễ, cắt tỉa cành phần vượt quá, trừ trường hợp có thỏa thuận khác. Cho nên, để giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và duy trì quan hệ láng giềng tốt đẹp thì Quý khách hàng nên gặp gỡ trực tiếp chủ sở hữu cây trồng để đề nghị cắt tỉa phần cành, rễ lấn sang không gian sử dụng.

Bước 2: Đề nghị UBND phường/xã hòa giải

Khi hàng xóm không hợp tác hoặc có dấu hiệu tranh chấp ranh giới đất, mốc giới, Quý khách gửi đơn đề nghị hòa giải tranh chấp lấn chiếm đất đến UBND xã/phường nơi có đất theo khoản 2 Điều 235 Luật Đất đai 2024. Cơ quan này sẽ tổ chức buổi hòa giải giữa các bên để tìm giải pháp thỏa đáng. Nếu hòa giải bất thành, Quý khách nhận được biên bản hòa giải không thành để làm căn cứ khởi kiện tại tòa án.

Bước 3: Khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền

Quý khách hàng gửi đơn khởi kiện theo mẫu 23-DS ban hành kèm Nghị quyết số 01/2017/NQ-HĐTP ngày 13/01/2017 và kèm theo giấy tờ nhân thân (CMND/CCCD/hộ chiếu), giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, chứng cứ về cây lấn chiếm và thiệt hại như mục 1, biên bản hòa giải tại UBND xã/phường đến Tòa án Nhân dân khu vực nơi có đất theo Điều 35 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, điểm c khoản 1 Điều 39 (sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 85/2025/QH15 năm 2025) để yêu cầu Tòa án giải quyết những vấn đề sau: (i) Buộc chủ cây cắt tỉa, loại bỏ phần lấn sang; (ii) Phải có biện pháp bảo đảm an toàn (iii) Yêu cầu bồi thường thiệt hại về chi phí sửa chữa nhà, công trình và các thiệt hại khác nếu có chứng cứ chứng minh (chi phí dọn dẹp, chữa cháy, thuốc men…).

>>> Xem thêm: Giải quyết tranh chấp cây ranh/tường rào giữa hai hộ gia đình

Trường hợp cây trồng thuộc sở hữu nhà nước trên đất công

Cây trồng thuộc sở hữu nhà nước trên đất công, vỉa hè, gần đường, dây điện cần được xử lý thông qua cơ quan quản lý có thẩm quyền. Việc xử lý phải tuân thủ trình tự từ gửi kiến nghị, khiếu nại đến khởi kiện hành vi hành chính nếu cơ quan quản lý không thực hiện trách nhiệm.

Bước 1: Gửi đơn kiến nghị/đơn đề nghị xử lý

Quý khách hàng gửi đơn kiến nghị hoặc đơn đề nghị xử lý tới UBND phường/xã, đơn vị quản lý cây xanh đô thị hoặc Điện lực quản lý tại địa phương (nếu cây vướng dây điện). Nội dung đơn cần mô tả cụ thể vị trí cây, mức độ nguy hiểm/lấn chiếm không gian sử dụng đất của Quý khách. 

Ngoài ra, trong đơn này Quý khách nêu rõ yêu cầu cơ quan có thẩm quyền cắt tỉa, chặt hạ hoặc có biện pháp đảm bảo an toàn cho người và tài sản. 

Bước 2: Khiếu nại hành vi hành chính

Khi cơ quan được giao quản lý cây trồng không tiến hành cắt tỉa khiến cây lấn chiếm không gian của người sử dụng đất, Quý khách có quyền khiếu nại hành vi hành chính của người có thẩm quyền theo quy định tại Điều 7 Luật Khiếu nại 2011. Hành vi không thực hiện trách nhiệm quản lý cây xanh gây nguy hiểm cho Quý khách, người đi đường, che khuất tầm nhìn, đe dọa an toàn công trình/ nhà ở của chủ sở hữu là vi phạm nghĩa vụ quản lý nhà nước theo Điều 29, Điều 30 Nghị định 258/2025/NĐ-CP. 

Người bị khiếu nại là đơn vị quản lý cây xanh đô thị hoặc Điện lực nếu cây vướng dây điện. Trong đơn khiếu nại, người khiếu nại yêu cầu buộc cơ quan có thẩm quyền thực hiện việc cắt tỉa, xử lý cây trồng lấn chiếm không gian.

Bước 3: Khởi kiện hành vi hành chính

Căn cứ khoản 2 Điều 33 Luật Khiếu nại 2011 và khoản 3 Điều 2 Luật số 85/2025/QH15, nếu khiếu nại không được giải quyết hoặc không đồng ý với kết quả giải quyết, Quý khách hàng có quyền khởi kiện hành vi hành chính tương tự ở bước 2 tại Tòa án nhân dân khu vực nơi có cây trồng. 

Hồ sơ khởi kiện bao gồm đơn khởi kiện theo mẫu số 01-HC ban hành kèm Nghị quyết 02/2017/NQ-HĐTP ngày 13/01/2017, giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất, tài liệu, chứng cứ về cây lấn chiếm, đơn kiến nghị đã gửi cơ quan quản lý và kết quả giải quyết khiếu nại. Đây là hồ sơ khởi kiện bắt buộc phải có theo Điều 118 Luật Tố tụng hành chính 2015.

>>> Xem thêm: Lấn chiếm đất nông nghiệp sẽ bị xử lý như thế nào?

Các khuyến nghị của luật sư khi xử lý cây trồng lấn chiếm không gian

Luật sư Luật Long Phan PMT khuyến nghị Quý khách hàng tuân thủ đúng quy trình pháp luật khi xử lý tranh chấp về cây trồng lấn chiếm không gian. Các khuyến nghị dưới đây dựa trên thực tiễn giải quyết tranh chấp và quy định pháp luật hiện hành.

Không nên tự ý cắt cây từ phía đất mình

Quý khách không nên tự ý cắt cây từ phía đất mình khi chưa được phép vì về nguyên tắc cây là tài sản của người khác thì họ có quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt tài sản của chủ sở hữu theo quy định tại Điều 158 Bộ luật Dân sự 2015. Cho nên, việc tự ý xâm hại tài sản người khác có thể khiến Quý khách bị kiện ngược lại trên cơ sở quy định tại khoản 4 Điều 225 Bộ luật Dân sự 2015, việc tự ý xâm hại tài sản người khác có thể bị kiện ngược với yêu cầu bồi thường thiệt hại. 

Ngoài ra, Điểm a khoản 2 Điều 15 Nghị định 144/2021/NĐ-CP quy định hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác bị phạt tiền từ 3.000.000 đến 5.000.000 đồng. Trường hợp nghiêm trọng hơn, nếu giá trị tài sản bị hủy hoại từ 2 triệu đồng trở lên hoặc dưới 2 triệu đồng nhưng gây hậu quả nghiêm trọng, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 178 Bộ luật Hình sự 2015.

Lưu ý: Trường hợp khẩn cấp như xảy ra bão lũ, giông lốc, … buộc Quý khách phải tự chặt, tỉa cây trồng để bảo vệ tính mạng, tài sản thì cần phải có sự chứng kiến của chính quyền địa phương khi Quý khách phải cắt bỏ cành cây.

Thu thập đầy đủ chứng cứ về thiệt hại

Theo quy định tại Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015 thì một trong các căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại là phải có thiệt hại xảy ra. Do đó, Quý khách cần thu thập đầy đủ chứng cứ chứng minh việc cây trồng lấn chiếm không gian đã và đang gây ra thiệt hại cho Quý khách.

Luật sư khuyến nghị Quý khách nên thu thập các chứng cứ như hóa đơn sửa chữa nhà, công trình, chi phí dọn dẹp, chữa cháy, thuốc men; hình ảnh, video ghi lại thiệt hại như mái nhà vỡ, tường nứt, ống nước vỡ, ban công bị che khuất ánh sáng. Ngoài ra, Quý khách nên lập biên bản xác nhận thiệt hại có chữ ký của chứng kiến hoặc đại diện chính quyền địa phương để tăng tính thuyết phục của chứng cứ.

Ưu tiên hòa giải trước khi khởi kiện

Luật sư khuyến nghị Quý khách nên thực hiện hòa giải đối với tranh chấp với chủ sử dụng đất liền kề hoặc kiến nghị phản ánh đối với cây trồng thuộc nhà nước trước khi khởi kiện. Bởi vì, biện pháp hòa giải này giúp tiết kiệm thời gian, chi phí tố tụng và duy trì quan hệ hàng xóm. Thông thường một vụ kiện về tranh chấp này để được đưa ra xét xử kéo dài tầm 04 đến 06 tháng, kể từ ngày thụ lý theo quy định tại khoản 1 Điều 203 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 nên Quý khách hãy ưu tiên thực hiện hòa giải trước khi tiến hành khởi kiện tại Tòa án. 

>>> Xem thêm: Thủ tục khởi kiện buộc trả lại đất đã lấn chiếm

Dịch vụ luật sư giải quyết tranh chấp khi cây trồng lấn chiếm không gian

Tranh chấp về cây trồng lấn chiếm không gian không chỉ gây phiền toái trong sinh hoạt mà còn tiềm ẩn nguy cơ thiệt hại tài sản và ảnh hưởng đến tình làng nghĩa xóm. Để giải quyết triệt để vấn đề này theo đúng quy định pháp luật, Luật Long Phan PMT cung cấp dịch vụ luật sư giải quyết tranh chấp chuyên nghiệp và toàn diện. Dịch vụ của chúng tôi bao gồm: 

• Giải thích quyền, nghĩa vụ của chủ sở hữu cây trồng lấn chiếm không gian; 
• Hướng dẫn xác minh nguồn gốc cây trồng, thu thập chứng cứ;
• Tư vấn các phương án xử lý phù hợp với từng trường hợp cụ thể;
• Soạn thảo đơn đề nghị hòa giải, đơn khiếu nại hành vi hành chính, đơn khởi kiện và chuẩn bị hồ sơ chứng cứ đầy đủ;
• Đại diện theo ủy quyền của Quý khách tham gia hòa giải tại UBND, giải quyết khiếu nại tại cơ quan hành chính và tham gia phiên tòa để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của Quý khách;
• Tư vấn thủ tục kháng cáo phúc thẩm (nếu có);
• Tư vấn, hỗ trợ thủ tục thi hành án.

Lựa chọn dịch vụ luật sư tại Luật Long Phan PMT là giải pháp tối ưu giúp Quý khách tiết kiệm thời gian và đảm bảo tính pháp lý cao nhất trong quá trình xử lý cây trồng lấn chiếm. Chúng tôi không chỉ dừng lại ở việc tư vấn, soạn thảo hồ sơ mà còn trực tiếp đại diện ủy quyền tham gia hòa giải và tranh tụng tại Tòa án.

Câu hỏi thường gặp về hướng xử lý tranh chấp khi cây trồng lấn chiếm không gian

Để giúp Quý khách hiểu rõ hơn về cách xử lý khi xảy ra tranh chấp về cây trồng lấn chiếm không gian, chúng tôi đã tổng hợp một số câu hỏi liên quan sau đây:

Chi phí cắt tỉa cành cây, chặt rễ lấn chiếm do bên nào chi trả?

Về nguyên tắc, chủ sở hữu cây có nghĩa vụ quản lý tài sản của mình. Theo khoản 2 Điều 175 BLDS 2015, nếu rễ hoặc cành cây vượt quá ranh giới thì người sử dụng đất (chủ cây) có nghĩa vụ phải xén rễ, tỉa cành. Do đó, chi phí thực hiện việc này thuộc trách nhiệm của chủ sở hữu cây trồng nhằm chấm dứt hành vi xâm phạm quyền sử dụng đất của người khác, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.

Tôi có quyền hái quả trên cành cây của hàng xóm vươn sang sân nhà mình không?

 Không. Theo quy định về quyền sở hữu, hoa lợi (quả) sinh ra từ tài sản (cây) thuộc về chủ sở hữu tài sản đó theo Điều 109 BLDS 2015, Khoản 2 Điều 175 BLDS 2015 chỉ cho phép người bị lấn chiếm yêu cầu chủ cây “xén rễ, tỉa cành” chứ không quy định về việc chuyển quyền sở hữu đối với hoa lợi. Việc tự ý hái quả là xâm phạm tài sản hợp pháp của người khác.

Tôi có được đổ hóa chất/thuốc diệt cỏ vào phần rễ cây lấn sang đất mình không?

Không. Vì hành vi này được coi là “Hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản” của người khác. Theo điểm a khoản 2 Điều 15 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, hành vi này có thể bị phạt tiền từ 3-5 triệu đồng. Nếu thiệt hại tài sản từ 2 triệu đồng trở lên, bạn còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 178 Bộ luật Hình sự 2015. Đồng thời, bạn phải bồi thường giá trị cây bị chết và các thiệt hại khác về tài sản theo Điều 589 BLDS 2015.

Thời hiệu để khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại do cây cối gây ra là bao lâu?

Theo Điều 588 BLDS 2015, thời hiệu khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại là 03 năm, kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm. Quá thời hạn này, bạn sẽ mất quyền khởi kiện yêu cầu bồi thường.

Chủ nhà cũ trồng cây lấn chiếm, nay chủ mới mua lại nhà có phải chịu trách nhiệm không?

Có. Điều 604 BLDS 2015 quy định trách nhiệm bồi thường thuộc về “chủ sở hữu” hoặc “người chiếm hữu, người được giao quản lý”. Nếu khi chuyển nhượng quyền sử dụng đất, quyền và nghĩa vụ đối với tài sản gắn liền với đất (bao gồm cây cối) cũng được chuyển giao cho chủ mới. Lúc này, chủ mới phải chịu trách nhiệm khắc phục tình trạng lấn chiếm của cây trồng trên đất mình sở hữu.

Việc nắm vững các giải đáp cho câu hỏi thường gặp nêu trên sẽ là cơ sở quan trọng để Quý khách đưa ra hướng xử lý tranh chấp thấu tình đạt lý khi bị cây trồng lấn chiếm không gian. Nếu tình huống của Quý khách có những tình tiết đặc thù chưa được đề cập, hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn phương án giải quyết cụ thể và hiệu quả nhất.

Kết luận

Xử lý tranh chấp khi cây trồng lấn chiếm không gian tuân thủ đúng quy trình pháp luật từ xác minh, thu thập chứng cứ đến thương lượng, hòa giải và khởi kiện. Nếu Quý khách có bất kỳ thắc mắc liên quan đến vấn đề tranh chấp cây trồng lấn chiếm không gian, hãy liên hệ Luật Long Phan PMT qua hotline 1900636387 để được tư vấn chi tiết và báo phí dịch vụ trọn gói.

Tags: Bồi thường thiệt hại, Cây trồng lấn chiếm, Giải quyết tranh chấp lấn chiếm đất, khoảng cách trồng cây, khởi kiện dân sự, Thủ tục hòa giải đất đai, Tranh chấp cây trồng, Tranh chấp đất đai