Quyền lợi của người dân khi bị thu hồi đất tại TP.HCM và thủ tục 2026

Quyền lợi của người dân khi bị thu hồi đất tại TP.HCM gồm bồi thường đất, tài sản, các khoản hỗ trợ và tái định cư theo mức của UBND Thành phố, kèm trình tự có thời hạn cho từng cơ quan. Luật Long Phan PMT phân tích Nghị định 49/2026/NĐ-CP và Quyết định 44/2026/QĐ-UBND để người dân đối chiếu từng bước của phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư.

Luật sư tư vấn quyền lợi của người dân khi bị thu hồi đất tại TP.HCM, xem phương án bồi thường
Bị thu hồi đất tại TP.HCM: bồi thường, hỗ trợ, tạm cư, tái định cư và khiếu nại trong 90 ngày.

Lưu ý pháp lý quan trọng:

  • Cơ quan có thẩm quyền phải gửi thông báo thu hồi chậm nhất 60 ngày đối với đất nông nghiệp và 120 ngày đối với đất phi nông nghiệp trước khi ra quyết định thu hồi, theo điểm a khoản 9 Điều 3 Nghị quyết 254/2025/QH15.
  • Từ ngày 01/7/2026, hồ sơ thu hồi đất mới tại TP.HCM thực hiện theo Phụ lục I Quyết định 44/2026/QĐ-UBND; Chủ tịch UBND cấp xã ký thông báo, quyết định phê duyệt phương án và quyết định thu hồi, theo Điều 4 và Phụ lục I Quyết định 44/2026/QĐ-UBND.
  • Tiền bồi thường, hỗ trợ phải chi trả trong 30 ngày kể từ ngày quyết định phê duyệt phương án có hiệu lực; chậm trả thì người dân được trả thêm khoản tiền tính theo mức tiền chậm nộp, theo điểm a, điểm b khoản 3 Điều 94 Luật Đất đai 2024 (sửa đổi, bổ sung 2024, 2025).
  • Người không đồng ý có quyền khiếu nại trong thời hiệu 90 ngày theo Điều 9 Luật Khiếu nại 2011 (sửa đổi, bổ sung 2013, 2025) hoặc khởi kiện trong thời hiệu 01 năm theo điểm a khoản 2 Điều 116 Luật Tố tụng hành chính 2015 (sửa đổi, bổ sung 2019, 2024, 2025).

Các văn bản áp dụng khi thu hồi đất tại TP.HCM năm 2026

Một hồ sơ thu hồi đất tại TP.HCM năm 2026 chịu sự điều chỉnh của Luật Đất đai 2024, Nghị quyết 254/2025/QH15, Nghị định 49/2026/NĐ-CP và ba quyết định của UBND Thành phố. Văn bản trung ương đặt nguyên tắc; văn bản Thành phố quy định thủ tục, thời hạn và mức tiền cụ thể người dân thực nhận.

Bảng dưới đây tóm tắt vai trò từng văn bản. Các mục tiếp theo phân tích hai văn bản trọng tâm và quy định chuyển tiếp cho hồ sơ đang dở dang.

Văn bản Nội dung chính Áp dụng cho bước

 

Luật Đất đai 2024 Nguyên tắc bồi thường, kiểm đếm bắt buộc, cưỡng chế, chi trả, hỗ trợ, tái định cư Toàn bộ quy trình
Nghị quyết 254/2025/QH15 (hiệu lực 01/01/2026) Thời hạn thông báo, niêm yết, đối thoại; giá đất bồi thường Thông báo, lấy ý kiến, giá đất
Nghị định 49/2026/NĐ-CP (hiệu lực 31/01/2026) Sửa Nghị định 88/2024/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung 2025, 2026); giao tỉnh quy định thủ tục; chuyển tiếp Lập phương án, tạm cư, ghi nợ
Quyết định 44/2026/QĐ-UBND (hiệu lực 01/7/2026) Phụ lục I: trình tự thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Từng bước thủ tục
Quyết định 11/2026/QĐ-UBND (hiệu lực 06/3/2026) Mức bồi thường nhà, chi phí di chuyển, tạm cư, tái định cư Lập, phê duyệt phương án
Quyết định 4490/QĐ-UBND (hiệu lực 20/7/2026) Quy chế phối hợp, thời hạn nội bộ từng khâu Phối hợp, vận động, cưỡng chế
Nghị quyết 87/2025/NQ-HĐND Bảng giá đất TP.HCM từ 01/01/2026 Xác định giá đất

Nghị định 49/2026/NĐ-CP thay đổi gì cho người bị thu hồi đất

Nghị định 49/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 31/01/2026, hướng dẫn Nghị quyết 254/2025/QH15 và có hiệu lực cùng ngày theo Điều 16. Điều 11 Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 88/2024/NĐ-CP ở các điểm tác động trực tiếp đến người dân:

  • Phương án phải thể hiện việc bố trí tạm cư, thời gian và kinh phí tạm cư (điểm n khoản 2 Điều 3 Nghị định 88/2024/NĐ-CP).
  • Hộ vi phạm pháp luật đất đai trước ngày 01/7/2014, sử dụng ổn định, thuộc diện xem xét cấp Giấy chứng nhận được miễn điều kiện phù hợp quy hoạch khi xét bồi thường (khoản 2 Điều 5).
  • Được thuê tư vấn xác định thiệt hại nhà, công trình khi cần thiết (khoản 3 Điều 14).
  • UBND cấp tỉnh được quy định mức hỗ trợ ổn định đời sống khác nhưng không thấp hơn khung của Chính phủ (khoản 3 Điều 19).
  • Tiền sử dụng đất tái định cư được ghi nợ và trả theo số đã ghi nợ (khoản 2 Điều 26).
  • Chủ đầu tư chậm ứng kinh phí phải trả khoản chi trả chậm theo Luật Đất đai (điểm d khoản 2 Điều 28).

Đáng chú ý, Điều 15 Nghị định 49/2026/NĐ-CP giao UBND cấp tỉnh quy định trình tự, thủ tục hành chính về đất đai chậm nhất đến ngày 01/7/2026. Đây là căn cứ để TP.HCM ban hành Quyết định 44/2026/QĐ-UBND.

Quyết định 44/2026/QĐ-UBND và vai trò các cơ quan tại TP.HCM

Quyết định 44/2026/QĐ-UBND được UBND TP.HCM ban hành ngày 30/6/2026, có hiệu lực từ 01/7/2026 theo Điều 7. Theo Điều 4 Quyết định này, Phụ lục I quy định riêng thủ tục thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Theo Điều 3, thời gian niêm yết, trưng cầu giám định, trích đo thửa đất không tính vào thời hạn giải quyết.

Theo Điều 6, Sở Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn, kiểm tra và tổng hợp vướng mắc; UBND cấp xã phổ biến quy định và báo cáo khó khăn lên Sở. Vì vậy, khi UBND cấp xã làm sai trình tự, người dân có thể phản ánh đến Sở Nông nghiệp và Môi trường.

Bổ trợ cho Quyết định 44/2026/QĐ-UBND là hai văn bản. Quyết định 11/2026/QĐ-UBND, hiệu lực ngày 06/3/2026, ấn định mức bồi thường, hỗ trợ và thay thế Quyết định 68/2024/QĐ-UBND. Quyết định 4490/QĐ-UBND, hiệu lực ngày 20/7/2026, về việc ban hành quy chế phối hợp thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, thu hồi đất và cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất để thực hiện dự án vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng trên địa bàn thành phố hồ chí minh thay thế Quyết định 05/2022/QĐ-UBND.

Văn bản nào áp dụng khi hồ sơ đang dở dang

Theo Điều 19 Nghị định 49/2026/NĐ-CP, dự án đã có quyết định thu hồi và phương án được phê duyệt trước ngày 31/01/2026 tiếp tục thực hiện theo phương án đã duyệt. Theo Điều 5 Quyết định 44/2026/QĐ-UBND, hồ sơ nộp trước 01/7/2026 tiếp tục giải quyết theo trình tự cũ.

Ngoại lệ cần chú ý: với phần diện tích chưa có phương án, UBND cấp tỉnh có thể chọn áp dụng chính sách cũ hoặc mới. Ngoài ra, thông báo thu hồi ban hành trước 01/8/2024 mà đến 01/01/2026 chưa có quyết định thu hồi thì hết hiệu lực theo Nghị quyết 254/2025/QH15.

Lời khuyên dành cho người dân, hãy ghi lại ngày ra thông báo, ngày phê duyệt phương án, ngày ra quyết định thu hồi. Nếu phần đất chưa có phương án mà bị áp chính sách cũ, nên đề nghị bằng văn bản để cơ quan nêu căn cứ.

Trình tự thu hồi đất tại TP.HCM theo từng bước

Theo Phụ lục I Quyết định 44/2026/QĐ-UBND, thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc phát triển kinh tế – xã hội tại TP.HCM gồm 16 bước. Đơn vị bồi thường soạn hồ sơ, cơ quan quản lý đất đai cấp xã kiểm tra, thẩm định, còn Chủ tịch UBND cấp xã ký từng văn bản.

Các bước được chia thành ba giai đoạn. Thời hạn lấy từ Phụ lục I Quyết định 44/2026/QĐ-UBND và Quy chế kèm Quyết định 4490/QĐ-UBND (gọi tắt là Quy chế). Mỗi bước kèm việc người dân nên làm.

Giai đoạn kế hoạch, họp dân và thông báo thu hồi

  1. Lập kế hoạch thu hồi đất: trong 10 ngày kể từ khi nhận hồ sơ dự án, đơn vị bồi thường lập kế hoạch để Chủ tịch UBND cấp xã phê duyệt (Điều 6 Quy chế).
  2. Họp với người có đất: UBND cấp xã và Mặt trận Tổ quốc cấp xã họp dân trong 7 ngày kể từ khi kế hoạch được duyệt (Điều 8 Quy chế). Người dân nên dự họp, ghi ý kiến vào biên bản.
  3. Ban hành thông báo thu hồi: Chủ tịch UBND cấp xã ký không quá 5 ngày sau cuộc họp (Điều 9 Quy chế), bảo đảm thời hạn 60 ngày hoặc 120 ngày theo Nghị quyết 254/2025/QH15.
  4. Gửi, niêm yết thông báo: gửi từng người trong 5 ngày và niêm yết tại trụ sở UBND cấp xã (Điều 10 Quy chế). Nếu không liên lạc được, thông báo được đăng báo 3 số liên tiếp và phát trên đài 3 lần trong 3 ngày.

Ngoại lệ: nếu người có đất đồng ý thu hồi trước thời hạn 60 ngày hoặc 120 ngày, cơ quan có thể ra quyết định thu hồi sớm, theo điểm a khoản 9 Điều 3 Nghị quyết 254/2025/QH15.

Lời khuyên dành cho người dân: chỉ ký văn bản đồng ý thu hồi sớm sau khi đã xem dự thảo phương án và hiểu rõ khoản tiền mình nhận.

Giai đoạn kiểm đếm và lập phương án bồi thường

  1. Kiểm đếm, đo đạc: thực hiện trong 25 ngày kể từ ngày ban hành thông báo (Điều 11 Quy chế). Người dân nên có mặt, chuẩn bị Giấy chứng nhận, giấy phép xây dựng và đọc kỹ biên bản.
  2. Xác nhận nguồn gốc đất: cơ quan quản lý đất đai cấp xã xác nhận trong 40 ngày, song song với kiểm đếm (Điều 12 Quy chế); Phòng Văn hóa – Xã hội lập phương án đào tạo, chuyển đổi nghề.
  3. Lập dự thảo phương án: trong 20 ngày kể từ khi có kết quả xác nhận (Điều 14 Quy chế). Phương án tái định cư phải niêm yết ít nhất 15 ngày trước khi phê duyệt.
  4. Niêm yết dự thảo: 10 ngày tại UBND cấp xã, nơi sinh hoạt chung của khu dân cư và cổng thông tin điện tử, theo Nghị quyết 254/2025/QH15.
  5. Lấy ý kiến, đối thoại: nếu còn ý kiến không đồng ý, UBND cấp xã đối thoại trong không quá 30 ngày kể từ ngày lấy ý kiến (Điều 16 Quy chế). Người dân nên góp ý bằng văn bản, kèm chứng cứ.

Ngoại lệ, người không phối hợp kiểm đếm sẽ được vận động trong 15 ngày; hết 10 ngày sau đó, Chủ tịch UBND cấp xã có thể ra quyết định kiểm đếm bắt buộc theo Phụ lục I Quyết định 44/2026/QĐ-UBND và Điều 88 Luật Đất đai 2024.

Lời khuyên, không nên từ chối kiểm đếm, vì người vắng mặt khó ghi nhận đủ tài sản. Hãy có mặt, ghi ý kiến vào biên bản và tự quay phim hiện trạng.

Giai đoạn phê duyệt, chi trả và quyết định thu hồi

  1. Thẩm định: cơ quan quản lý đất đai cấp xã thẩm định không quá 30 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ (Điều 17 Quy chế).
  2. Phê duyệt: Chủ tịch UBND cấp xã phê duyệt phương án cùng giá đất bồi thường trong 3 ngày sau thẩm định (Điều 18 Quy chế).
  3. Chi trả: đơn vị bồi thường gửi phương án đến từng người, thu bản gốc Giấy chứng nhận và chi trả trong 30 ngày (Điều 19 Quy chế).
  4. Quyết định thu hồi: Chủ tịch UBND cấp xã ký trong 10 ngày kể từ các mốc luật định (Điều 21 Quy chế; Điều 87 Luật Đất đai 2024).
  5. Vận động khi không đồng ý: vận động 10 ngày; hết hạn thì Chủ tịch UBND cấp xã ra quyết định thu hồi (Điều 22 Quy chế).
  6. Bàn giao hoặc cưỡng chế: vận động thêm 10 ngày rồi lập hồ sơ cưỡng chế; quyết định cưỡng chế thi hành trong 10 ngày kể từ khi người bị cưỡng chế nhận quyết định (Điều 23 Quy chế).
  7. Quản lý đất đã thu hồi: UBND cấp xã quản lý, bàn giao cho chủ đầu tư.

Theo khoản 3 Điều 3 Nghị quyết 254/2025/QH15, về nguyên tắc phương án phải được phê duyệt trước khi ban hành quyết định thu hồi. Nếu nhận quyết định thu hồi mà chưa từng thấy phương án được niêm yết, bạn có thể gửi hồ sơ để Luật Long Phan PMT rà soát trình tự trước khi hết thời hiệu khiếu nại.

Trình tự thu hồi đất tại TP.HCM: họp dân, kiểm đếm, niêm yết phương án, phê duyệt và chi trả
Bốn bước chính: họp dân, kiểm đếm và niêm yết, phê duyệt và chi trả, quyết định thu hồi.

Quyền lợi về bồi thường đất và tài sản tại TP.HCM

Người đủ điều kiện được bồi thường bằng đất cùng mục đích sử dụng, hoặc bằng tiền, đất khác mục đích, nhà ở theo Điều 91 Luật Đất đai 2024. Giá đất tính theo bảng giá đất và hệ số điều chỉnh. Nhà, công trình và chi phí di chuyển được bồi thường theo Quyết định 11/2026/QĐ-UBND.

Bồi thường về đất và cách xác định giá đất

Theo khoản 6 Điều 3 Nghị quyết 254/2025/QH15, giá đất bồi thường và giá đất tái định cư xác định theo bảng giá đất và hệ số điều chỉnh. Bảng giá đất TP.HCM áp dụng từ 01/01/2026 ban hành kèm Nghị quyết 87/2025/NQ-HĐND. Thời điểm tính giá là thời điểm phê duyệt phương án, theo khoản 7 Điều 13 Nghị định 88/2024/NĐ-CP đã được sửa đổi.

Nếu được bồi thường bằng đất khác loại hoặc nhà ở, diện tích quy đổi bằng tỷ lệ quy đổi nhân diện tích đất thu hồi; mỗi dự án chỉ được nhận một lô hoặc một căn, theo Điều 5 Quy định kèm Quyết định 11/2026/QĐ-UBND.

Ngoại lệ, đất có vi phạm trước ngày 01/7/2014 nhưng sử dụng ổn định, thuộc diện xem xét cấp Giấy chứng nhận vẫn có thể được bồi thường dù không phù hợp quy hoạch, theo khoản 2 Điều 5 Nghị định 88/2024/NĐ-CP được sửa đổi tại Điều 11 Nghị định 49/2026/NĐ-CP.

Người dân đừng vội chấp nhận kết luận “không đủ điều kiện bồi thường”. Hãy tập hợp biên lai thuế, xác nhận cư trú, hóa đơn điện nước và hồ sơ đo đạc cũ, vì đây thường là chứng cứ quyết định giữa bồi thường và chỉ được hỗ trợ.

Bồi thường nhà, công trình và chi phí di chuyển

Theo khoản 2 Điều 7 Quy định kèm Quyết định 11/2026/QĐ-UBND, nhà ở bị phá dỡ một phần mà phần còn lại vẫn bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật được bồi thường 100% giá trị xây dựng mới của phần bị thiệt hại. Chi phí tháo dỡ, vận chuyển, lắp đặt được bồi thường theo Điều 9; hộ phải di chuyển chỗ ở được hỗ trợ 10 triệu đồng/hộ trong Thành phố, 20 triệu đồng/hộ nếu chuyển sang tỉnh khác.

Ngoại lệ, nhà xây theo giấy phép có thời hạn đã hết hạn, phải phá dỡ toàn bộ, được 80% giá trị xây dựng mới theo điểm a khoản 2 Điều 3 Quy định kèm Quyết định 11/2026/QĐ-UBND; nhà trên đất giao không đúng thẩm quyền được 60% theo điểm a khoản 3 Điều 3.

Người dân cần đối chiếu loại nhà, kết cấu, diện tích sàn trong biên bản kiểm đếm với thực tế. Khi thiệt hại phức tạp, có thể đề nghị thuê tư vấn đánh giá theo khoản 3 Điều 14 Nghị định 88/2024/NĐ-CP.

Các khoản hỗ trợ và tái định cư theo mức của TP.HCM

Ngoài bồi thường, người bị thu hồi đất được hỗ trợ ổn định đời sống, đào tạo chuyển đổi nghề, tạm cư, tái định cư theo Điều 108 Luật Đất đai 2024. Mức cụ thể tại TP.HCM do Quyết định 11/2026/QĐ-UBND quy định. Nhiều hộ chỉ chú ý tiền đất mà bỏ sót các khoản này.

Hỗ trợ ổn định đời sống và chuyển đổi nghề

Theo khoản 1 Điều 3 Quy định kèm Quyết định 11/2026/QĐ-UBND, trong các trường hợp được phân cấp, Chủ tịch UBND cấp xã quyết định hỗ trợ bằng tiền tương đương 30 kg gạo/nhân khẩu/tháng: 3 tháng nếu không di chuyển, 6 tháng nếu di chuyển, 12 tháng nếu chuyển đến vùng khó khăn. Khoản 3 Điều 19 Nghị định 88/2024/NĐ-CP bảo đảm mức của Thành phố không thấp hơn khung Chính phủ.

Người bị thu hồi đất nông nghiệp được hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm việc làm theo Điều 109 Luật Đất đai 2024. Lao động trong hộ nên đăng ký nhu cầu ngay khi Phòng Văn hóa – Xã hội cấp xã lập phương án đào tạo.

Hỗ trợ tiền thuê nhà tạm cư

Phương án phải thể hiện thời gian và kinh phí tạm cư theo điểm n khoản 2 Điều 3 Nghị định 88/2024/NĐ-CP. Ngoài quỹ nhà tạm cư, Quyết định 11/2026/QĐ-UBND hỗ trợ tiền thuê nhà theo bốn khu vực:

Khu vực Hộ đến 4 nhân khẩu Từ nhân khẩu thứ 5 Tối đa/hộ/tháng

 

I 8.000.000 đồng/tháng Thêm 2.000.000 đồng 24.000.000 đồng
II 7.000.000 đồng/tháng Thêm 1.750.000 đồng 21.000.000 đồng
III 6.000.000 đồng/tháng Thêm 1.500.000 đồng 18.000.000 đồng
IV 5.000.000 đồng/tháng Thêm 1.250.000 đồng 15.000.000 đồng

Tại đặc khu Côn Đảo, mức khu vực IV được nhân hệ số 1,8. Cần kiểm tra phương án xếp đúng khu vực và đủ nhân khẩu.

Tái định cư, suất tái định cư tối thiểu và tự lo chỗ ở

Người có đất ở bị thu hồi phải di chuyển chỗ ở được bố trí tái định cư theo Điều 111 Luật Đất đai 2024; trước tiên cần đối chiếu điều kiện hưởng chính sách tái định cư. Nếu tiền bồi thường đất ở không đủ một suất tối thiểu, Nhà nước hỗ trợ phần còn thiếu theo khoản 8 Điều 111.

Tại TP.HCM, suất tái định cư tối thiểu là đất ở bằng diện tích tối thiểu được tách thửa, căn hộ 30 m² hoặc tiền tương đương theo Quyết định 11/2026/QĐ-UBND. Hộ tự lo chỗ ở được hỗ trợ thêm 5% giá trị bồi thường, hỗ trợ về đất ở.

Tiền sử dụng đất tại nơi tái định cư có thể được ghi nợ và trả theo số đã ghi nợ, theo khoản 2 Điều 26 Nghị định 88/2024/NĐ-CP. Quyết định 11/2026/QĐ-UBND còn quy định thưởng bàn giao mặt bằng trước hạn, tối đa đến 100 triệu đồng tùy đối tượng.

Kinh nghiệm thực tế khi xử lý hồ sơ thu hồi đất tại TP.HCM

Qua các hồ sơ thu hồi đất đã tiếp nhận tại TP.HCM, thiệt thòi của người dân thường không đến từ chính sách mà từ việc bỏ lỡ thời hạn hoặc ký biên bản khi chưa kiểm tra. Thẩm quyền tập trung ở cấp xã giúp thủ tục nhanh hơn nhưng rút ngắn thời gian phản ứng.

Trong thực tế xử lý các vụ việc tương tự, bốn tình huống sau lặp lại nhiều nhất:

  • Ký biên bản kiểm đếm khi thiếu tài sản: gác lửng, mái che, giếng khoan, cây lâu năm bị bỏ sót rất khó bổ sung sau khi phương án đã niêm yết.
  • Bỏ qua 10 ngày niêm yết: nhiều hộ chỉ phản ứng khi nhận quyết định phê duyệt, lúc đó phải đi đường khiếu nại kéo dài hơn.
  • Không kiểm tra khu vực tạm cư và số nhân khẩu: sai một chi tiết làm giảm tiền thuê nhà suốt thời gian chờ.
  • Hành động theo thông báo cũ: một số hộ vẫn căn cứ thông báo ban hành trước năm 2024, trong khi văn bản đó có thể đã hết hiệu lực.

Những hộ được điều chỉnh phương án có lợi thường gửi ý kiến bằng văn bản ngay trong thời gian niêm yết, kèm ảnh hiện trạng, giấy tờ nguồn gốc đất và bảng tự đối chiếu với Quyết định 11/2026/QĐ-UBND.

Một điều chỉ nhận ra sau nhiều hồ sơ: cơ quan thẩm định cấp xã soi kỹ nhất nguồn gốc và thời điểm sử dụng đất, nên giấy tờ chứng minh sử dụng ổn định thường có giá trị hơn lập luận về giá thị trường.

Khiếu nại, khởi kiện và cưỡng chế khi không đồng ý phương án

Khi không đồng ý quyết định thu hồi, phương án bồi thường hoặc quyết định cưỡng chế, người dân có thể khiếu nại đến người ra quyết định hoặc khởi kiện vụ án hành chính. Tại TP.HCM, các quyết định này chủ yếu do Chủ tịch UBND cấp xã ban hành, nên khiếu nại lần đầu gửi cấp xã.

Tiêu chí Khiếu nại Khởi kiện hành chính

 

Thời hiệu 90 ngày (Điều 9 Luật Khiếu nại 2011) 01 năm (Điều 116 Luật Tố tụng hành chính 2015)
Nơi giải quyết Lần đầu: Chủ tịch UBND cấp xã; lần hai: cấp trên trực tiếp Tòa án nhân dân khu vực (Điều 31 Luật Tố tụng hành chính 2015)
Thời hạn lần đầu 30 ngày, phức tạp đến 45 ngày (Điều 28 Luật Khiếu nại 2011) Theo thời hạn tố tụng
Phù hợp khi Sai sót số liệu, cần điều chỉnh nhanh Tranh chấp về điều kiện bồi thường, tái định cư

Trình tự khiếu nại và khởi kiện

  1. Xác định quyết định bị khiếu nại và ngày nhận để tính thời hiệu 90 ngày.
  2. Gửi đơn khiếu nại lần đầu đến Chủ tịch UBND cấp xã; có thể dựa trên mẫu đơn khiếu nại quyết định thu hồi đất để trình bày đúng cấu trúc (Căn cứ là Phụ lục I Quyết định 44/2026/QĐ-UBND và Điều 21 Quy chế kèm Quyết định 4490/QĐ-UBND).
  3. Theo dõi thời hạn giải quyết 30 ngày (tối đa 45 ngày) kể từ ngày thụ lý.
  4. Không đồng ý kết quả thì khiếu nại lần hai trong 30 ngày theo Điều 33 Luật Khiếu nại 2011 sửa đổi bổ sung 2025 hoặc khởi kiện theo Luật Tố tụng Hành chính 2015.

Khi tranh chấp tập trung vào số liệu, thủ tục khiếu nại phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thường nhanh hơn. Nếu bị từ chối suất tái định cư dù đủ điều kiện, có thể cân nhắc kiện đòi suất tái định cư khi bị thu hồi đất.

Điều kiện cưỡng chế thu hồi đất

Theo khoản 2 Điều 89 Luật Đất đai 2024, cưỡng chế chỉ thực hiện khi người có đất đã được vận động; quyết định thu hồi đã niêm yết; quyết định cưỡng chế đã có hiệu lực; người bị cưỡng chế đã nhận quyết định hoặc có biên bản từ chối, vắng mặt. Khoản 1 Điều 89 cấm cưỡng chế từ 22 giờ đến 6 giờ sáng, ngày nghỉ, lễ và 15 ngày trước, sau Tết Nguyên đán.

Ngoại lệ, theo khoản 3 Điều 3 Nghị quyết 254/2025/QH15, có thể thu hồi trước khi phê duyệt phương án đối với dự án quan trọng quốc gia, dự án đầu tư công khẩn cấp hoặc khi trên 75% người sử dụng đất đồng ý.

Người dân cần lưu ý nếu dự án thuộc ngoại lệ này, hãy đề nghị cơ quan cung cấp văn bản xác định dự án đủ điều kiện và ghi nhận đầy đủ hiện trạng, kèm ảnh chụp, trước khi bàn giao đất.

Người dân không đồng ý phương án bồi thường thu hồi đất: góp ý, khiếu nại 90 ngày, khởi kiện 01 năm
Góp ý trong 10 ngày niêm yết, khiếu nại trong 90 ngày hoặc khởi kiện hành chính trong 01 năm.

Câu hỏi thường gặp về quyền lợi khi bị thu hồi đất tại TP.HCM

Các câu hỏi dưới đây tổng hợp từ thắc mắc thực tế của người dân có đất trong dự án tại TP.HCM. Mỗi câu trả lời nêu căn cứ để người đọc tự đối chiếu với hồ sơ của mình.

1. Ai ký quyết định thu hồi đất tại TP.HCM từ năm 2026?

Chủ tịch UBND cấp xã ký quyết định thu hồi đất. Căn cứ là Phụ lục I Quyết định 44/2026/QĐ-UBND và Điều 21 Quy chế kèm Quyết định 4490/QĐ-UBND. Ủy ban nhân dân cấp xã ban hành quyết định thu hồi đất theo quy định, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất thu hồi: Ký ban hành quyết định thu hồi đất theo quy định. Nên khiếu nại lần đầu gửi đến chính người này.

2. Thông báo thu hồi đất phải gửi trước bao lâu?

Chậm nhất 60 ngày với đất nông nghiệp và 120 ngày với đất phi nông nghiệp trước khi ra quyết định thu hồi, theo điểm a khoản 9 Điều 3 Nghị quyết 254/2025/QH15. Thời hạn này không áp dụng nếu người có đất đồng ý thu hồi sớm. Tại TP.HCM, thông báo phải gửi đến từng người trong 5 ngày theo Điều 10 Quy chế kèm Quyết định 4490/QĐ-UBND.

3. Bao lâu thì được nhận tiền bồi thường?

Trong 30 ngày kể từ ngày quyết định phê duyệt phương án có hiệu lực, theo điểm a khoản 3 Điều 94 Luật Đất đai 2024. Nếu chậm, người dân được trả thêm khoản tiền tính theo mức tiền chậm nộp theo điểm b khoản 3 Điều 94. Tiền chưa nhận được gửi vào tài khoản ngân hàng theo Điều 19 Quy chế kèm Quyết định 4490/QĐ-UBND.

4. Thuê nhà tạm trong lúc chờ tái định cư được hỗ trợ bao nhiêu?

Từ 5 đến 8 triệu đồng mỗi tháng cho hộ đến 4 nhân khẩu, tối đa 15 đến 24 triệu đồng mỗi hộ tùy khu vực, theo Quyết định 11/2026/QĐ-UBND. Phương án phải ghi rõ thời gian và kinh phí tạm cư theo điểm n khoản 2 Điều 3 Nghị định 88/2024/NĐ-CP. Người dân nên kiểm tra khu vực được áp dụng.

5. Không đủ tiền nhận suất tái định cư thì sao?

Nhà nước hỗ trợ phần còn thiếu để nhận một suất tái định cư tối thiểu, theo khoản 8 Điều 111 Luật Đất đai 2024. Tại TP.HCM, suất tối thiểu là đất ở bằng diện tích tối thiểu tách thửa, căn hộ 30 m² hoặc tiền tương đương. Tiền sử dụng đất có thể được ghi nợ theo khoản 2 Điều 26 Nghị định 88/2024/NĐ-CP.

6. Dự án đã có phương án trước năm 2026 có áp dụng mức mới không?

Dự án đã có quyết định thu hồi và phương án phê duyệt trước 31/01/2026 tiếp tục theo phương án đã duyệt, theo Điều 19 Nghị định 49/2026/NĐ-CP. Phần diện tích chưa có phương án có thể được lựa chọn chính sách áp dụng. Hồ sơ nộp trước 01/7/2026 giải quyết theo trình tự cũ, theo Điều 5 Quyết định 44/2026/QĐ-UBND.

Kết luận

Quyền lợi của người dân khi bị thu hồi đất tại TP.HCM được bảo đảm bởi Nghị định 49/2026/NĐ-CP, Quyết định 44/2026/QĐ-UBND về trình tự, Quyết định 11/2026/QĐ-UBND về mức tiền và Quyết định 4490/QĐ-UBND về thời hạn phối hợp. Điểm mấu chốt là phản ứng đúng lúc, nhất là trong 10 ngày niêm yết dự thảo phương án. Nếu đã nhận thông báo, dự thảo phương án hoặc quyết định thu hồi, bạn có thể gửi hồ sơ để Luật Long Phan PMT đối chiếu quyền lợi, soạn ý kiến góp ý, đơn khiếu nại hoặc đơn khởi kiện. Tìm hiểu Dịch vụ luật sư hỗ trợ nhà đất hoặc gọi hotline 1900636387 để được đánh giá sơ bộ trước khi hết thời hiệu.

📚 Bài viết được tư vấn chuyên môn dựa trên hệ thống văn bản pháp luật sau:

  • Nghị định 49/2026/NĐ-CP
  • Quyết định 44/2026/QĐ-UBND
  • Quyết định 11/2026/QĐ-UBND
  • Quyết định4490/QĐ-UBND
  • Nghị quyết 254/2025/QH15
  • Nghị quyết 87/2025/NQ-HĐND 
  • Lưu ý: Các quy định pháp luật có thể thay đổi tùy theo thời điểm. Quý khách hàng vui lòng liên hệ trực tiếp Luật Long Phan PMT qua Hotline 1900.63.63.87 để được cập nhật tư vấn pháp lý mới nhất.

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Luật sư điều hành Phan Mạnh Thăng

Thạc Sĩ – Luật Sư Phan Mạnh Thăng thành viên đoàn luật sư Tp.HCM. Founder Công ty luật Long Phan PMT. Chuyên tư vấn giải quyết các vấn đề về đất đai, hợp đồng thương mại ổn thỏa và nhanh nhất. 15 năm kinh nghiệm của mình, Luật sư đã giải quyết thành công nhiều yêu cầu pháp lý.

Lưu ý: Nội dung bài viết công khai tại website của Luật Long Phan PMT chỉ mang tính chất tham khảo về việc áp dụng quy định pháp luật. Tùy từng thời điểm, đối tượng và sự sửa đổi, bổ sung, thay thế của chính sách pháp luật, văn bản pháp lý mà nội dung tư vấn có thể sẽ không còn phù hợp với tình huống Quý khách đang gặp phải hoặc cần tham khảo ý kiến pháp lý. Trường hợp Quý khách cần ý kiến pháp lý cụ thể, chuyên sâu theo từng hồ sơ, vụ việc, vui lòng liên hệ với Chúng tôi qua các phương thức bên dưới. Với sự nhiệt tình và tận tâm, Chúng tôi tin rằng Luật Long Phan PMT sẽ là nơi hỗ trợ pháp lý đáng tin cậy của Quý khách hàng.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

  Miễn Phí: 1900.63.63.87