Thủ tục giải quyết tranh chấp đất đai thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường 

Thủ tục giải quyết tranh chấp đất đai thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường là thủ tục hành chính được áp dụng trong trường hợp các bên tranh chấp không đồng ý với quyết định giải quyết tranh chấp đất đai của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Thủ tục này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc bảo đảm tính thống nhất, khách quan và đúng pháp luật của quyết định hành chính về đất đai. Bài viết của Luật Long Phan PMT dưới đây sẽ phân tích chi tiết trình tự, thành phần hồ sơ và quy trình thực hiện thủ tục này.

Các tranh chấp thuộc thẩm quyền giải quyết Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường

Thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường được quy định rõ tại điểm b khoản 3 Điều 236 Luật Đất đai 2024. Khi các tranh chấp thuộc thẩm quyền giải quyết lần đầu của Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) cấp tỉnh mà các bên hoặc 1 trong các bên không đồng ý với quyết định giải quyết thì trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được, có quyền khiếu nại đến Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Như vậy thực chất thủ tục này là giải quyết khiếu nại lần hai đối với quyết định giải quyết tranh chấp đất đai của Chủ tịch UBND cấp tỉnh, nhưng thủ tục hành chính được đặt tên là “Giải quyết tranh chấp đất đai thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường”. 

Cụ thể, khi tranh chấp đất đai có một bên là tổ chức, tổ chức tôn giáo, tổ chức tôn giáo trực thuộc, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài, hoặc tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, Chủ tịch UBND cấp tỉnh có thẩm quyền giải quyết lần đầu. Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được quyết định giải quyết của Chủ tịch UBND cấp tỉnh, các bên tranh chấp không đồng ý có quyền khiếu nại đến Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường. Quyết định giải quyết tranh chấp đất đai của Bộ trưởng có hiệu lực thi hành và là quyết định cuối cùng trong hệ thống hành chính. Thủ tục giải quyết tranh chấp đất đai này thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo quy định tại Phần I  Thủ tục hành chính ban hành kèm theo Quyết định số 2304/QĐ-BNNMT ngày 23 tháng 6 năm 2025 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

>>> Xem thêm: Thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai

Thành phần hồ sơ giải quyết tranh chấp đất đai cấp Bộ

Thành phần hồ sơ giải quyết tranh chấp đất đai thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường được quy định chi tiết tại Quyết định 2304/QĐ-BNNMT. Hồ sơ bao gồm hai nhóm chính: hồ sơ do người yêu cầu giải quyết tranh chấp chuẩn bị và nộp, cùng với hồ sơ được bổ sung trong quá trình giải quyết do cơ quan chức năng thu thập. Người yêu cầu cần chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ theo quy định để đảm bảo hồ sơ hợp lệ.

Theo Quyết định 2304/QĐ-BNNMT thì hồ sơ bao gồm:

• Đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai (bản chính, số lượng 01 bản). Đơn phải nêu rõ họ tên, địa chỉ của người yêu cầu, vị trí và diện tích đất tranh chấp, lý do yêu cầu giải quyết, và các tài liệu kèm theo.
• Quyết định giải quyết tranh chấp đất đai của Chủ tịch UBND cấp tỉnh (bản sao). Đây là quyết định giải quyết lần đầu mà người khiếu nại không đồng ý, và là căn cứ để Bộ trưởng xem xét giải quyết khiếu nại. 
• Biên bản hòa giải tại UBND cấp xã (bản sao) nếu có, thể hiện quá trình hòa giải giữa các bên tranh chấp tại địa phương trước khi vụ việc được đưa ra giải quyết ở cấp cao hơn.
• Các giấy tờ về quyền sử dụng đất (bản sao). Theo Điều 137 Luật Đất đai 2024, các giấy tờ theo quy định tại các khoản từ 1 đến 9 Điều 137. Các giấy tờ này chứng minh quá trình sử dụng đất hợp pháp của người yêu cầu giải quyết tranh chấp.

Quy trình giải quyết tranh chấp đất đai thuộc thẩm quyền Bộ trưởng

Quy trình giải quyết tranh chấp đất đai thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường được thực hiện theo trình tự quy định tại Quyết định 2304/QĐ-BNNMT. Trình tự thực hiện bao gồm các bước từ tiếp nhận đơn, xử lý hồ sơ, thẩm tra xác minh, hòa giải đến ban hành quyết định giải quyết tranh chấp. Thời hạn giải quyết không quá 80 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Bước 1: Tiếp nhận và xử lý đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp

Người có đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai gửi đơn trực tiếp hoặc qua dịch vụ bưu chính đến Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Sau khi nhận được đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai, Bộ trưởng phân công đơn vị có chức năng tham mưu giải quyết.

Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày thụ lý đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường thông báo bằng văn bản cho các bên tranh chấp đất đai và Văn phòng đăng ký đất đai hoặc Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai, Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp về việc thụ lý đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai; trường hợp không thụ lý thì phải thông báo bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường giao trách nhiệm cho đơn vị có chức năng tham mưu giải quyết.

Bước 2: Thu thập, thẩm tra, xác minh hồ sơ và tổ chức hòa giải

Đơn vị được phân công giải quyết tiến hành thu thập, nghiên cứu hồ sơ liên quan đến vụ việc tranh chấp. Trường hợp cần thiết trình Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường quyết định thành lập đoàn công tác để tiến hành thẩm tra, xác minh vụ việc tại địa phương;  

Đơn vị tham mưu tổ chức hòa giải giữa các bên tranh chấp nhằm đạt được sự thỏa thuận tự nguyện. Hòa giải là bước quan trọng trong quy trình giải quyết tranh chấp đất đai, giúp các bên tự giải quyết mâu thuẫn trên cơ sở tôn trọng quyền lợi hợp pháp của nhau. Nếu hòa giải thành, đơn vị tham mưu lập biên bản hòa giải và trình Bộ trưởng ban hành quyết định công nhận hòa giải thành. Trường hợp hòa giải không thành, đơn vị tiếp tục quy trình thẩm tra để trình Bộ trưởng ban hành quyết định giải quyết tranh chấp.

Bước 3: Hoàn chỉnh hồ sơ và trình Bộ trưởng ban hành quyết định

Trong thời gian 03 ngày kể từ ngày nhận hồ sơ do đơn vị có chức năng tham mưu giải quyết trình, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành quyết định giải quyết tranh chấp gửi cho các bên tranh chấp, các tổ chức có quyền và nghĩa vụ liên quan. 

Quyết định là quyết định hành chính cuối cùng. Các bên tranh chấp phải nghiêm chỉnh chấp hành quyết định. Sau thời hạn 30 ngày kể từ ngày quyết định có hiệu lực thi hành mà các bên hoặc một trong các bên không chấp hành, quyết định sẽ bị cưỡng chế thi hành theo quy định tại khoản 4 Điều 236 Luật Đất đai 2024.

Hiệu lực pháp lý của quyết định giải quyết tranh chấp cấp Bộ

Quyết định giải quyết tranh chấp đất đai của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường có hiệu lực thi hành ngay kể từ ngày ký và là quyết định hành chính cuối cùng trong hệ thống giải quyết tranh chấp đất đai hành chính. Theo quy định tại điểm b khoản 3 và khoản 4 Điều 236 Luật Đất đai 2024, quyết định này có hiệu lực thi hành và các bên tranh chấp phải nghiêm chỉnh chấp hành. Điều này có nghĩa là các bên không thể khiếu nại lên cấp hành chính cao hơn, vì Bộ trưởng đã là cấp giải quyết cuối cùng trong hệ thống hành chính.

Trường hợp quyết định giải quyết tranh chấp có hiệu lực thi hành mà các bên hoặc một trong các bên không chấp hành, quyết định sẽ bị cưỡng chế thi hành. Theo quy định tại khoản 4 Điều 236, sau thời hạn 30 ngày kể từ ngày quyết định có hiệu lực thi hành mà không được chấp hành tự nguyện, Chủ tịch UBND cấp huyện nơi có đất tranh chấp ban hành quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định giải quyết tranh chấp đất đai và tổ chức thực hiện quyết định cưỡng chế. 

Quyết định công nhận hòa giải thành của Bộ trưởng cũng có hiệu lực thi hành tương tự như quyết định giải quyết tranh chấp. Hòa giải thành là kết quả của sự thỏa thuận tự nguyện giữa các bên tranh chấp trong quá trình giải quyết, và khi được Bộ trưởng công nhận bằng quyết định hành chính, nội dung thỏa thuận có hiệu lực pháp lý bắt buộc. Các bên phải chấp hành nội dung thỏa thuận đã được ghi nhận trong quyết định, và nếu không chấp hành, quyết định cũng sẽ bị cưỡng chế thi hành. Sau khi Bộ trưởng ban hành quyết định, con đường duy nhất để thay đổi quyết định là khởi kiện ra Tòa án hành chính hoặc chấp hành quyết định.

>>> Xem thêm: Giải quyết tranh chấp đất đai không có giấy tờ

Dịch vụ luật sư hỗ trợ giải quyết tranh chấp đất đai cấp Bộ

Luật sư chuyên ngành đất đai của Luật Long Phan PMT cung cấp dịch vụ tư vấn và đại diện pháp lý toàn diện cho Quý khách hàng trong quá trình giải quyết tranh chấp đất đai thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường:

• Nghiên cứu hồ sơ, tài liệu liên quan đến tranh chấp đất đai, phân tích căn cứ pháp lý và căn cứ thực tế để đánh giá khả năng thành công của vụ việc.
• Tư vấn về thẩm quyền giải quyết tranh chấp, quyền và nghĩa vụ của các bên theo quy định của Luật Đất đai 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành.
• Soạn thảo đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai, đơn khiếu nại quyết định giải quyết tranh chấp của Chủ tịch UBND cấp tỉnh, và các văn bản pháp lý cần thiết khác
• Chuẩn bị, thu thập, hoàn chỉnh hồ sơ, tài liệu, chứng cứ chứng minh quyền sử dụng đất hợp pháp của Quý khách hàng theo quy định tại Điều 137 Luật Đất đai 2024
• Nộp hồ sơ yêu cầu giải quyết tranh chấp tại Bộ Tài nguyên và Môi trường, theo dõi quá trình xử lý hồ sơ và thời hạn giải quyết
• Đại diện Quý khách hàng làm việc với đoàn công tác của Bộ, UBND các cấp, và các cơ quan chức năng liên quan trong quá trình thẩm tra, xác minh vụ việc
• Tham gia quá trình hòa giải giữa các bên tranh chấp, đàm phán để đạt được phương án giải quyết có lợi nhất cho Quý khách hàng trên cơ sở tự nguyện và hợp pháp
• Đại diện Quý khách hàng thực hiện quyết định giải quyết tranh chấp, hoàn tất các thủ tục liên quan như đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hoặc bàn giao đất đai theo quyết định
• Tư vấn về thủ tục cưỡng chế thi hành quyết định hành chính trong trường hợp bên kia không chấp hành quyết định giải quyết tranh chấp có hiệu lực
• Đại diện Quý khách hàng khởi kiện quyết định hành chính tại Tòa án hành chính nếu Quý khách hàng không đồng ý với quyết định giải quyết tranh chấp

Các câu hỏi thường gặp (FAQs) về Thủ tục giải quyết tranh chấp đất đai thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường

Thủ tục giải quyết tranh chấp đất đai thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường là thủ tục hành chính đặc thù, có hiệu lực thi hành và mang tính quyết định cuối cùng trong hệ thống hành chính về đất đai. Dưới đây là một số câu hỏi thường gặp giúp Quý khách hàng hiểu rõ hơn về thẩm quyền, hồ sơ và hiệu lực pháp lý của thủ tục này.

Trường hợp nào tranh chấp đất đai thuộc thẩm quyền giải quyết của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường?

Theo điểm b khoản 3 Điều 236 Luật Đất đai 2024, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai khi các bên không đồng ý với quyết định giải quyết tranh chấp lần đầu của Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Đây thực chất là thủ tục giải quyết khiếu nại lần hai đối với quyết định giải quyết tranh chấp đất đai của Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Quyết định của Bộ trưởng là quyết định hành chính cuối cùng trong hệ thống hành chính về đất đai. Thủ tục này được quy định tại Quyết định số 2304/QĐ-BNNMT ngày 23 tháng 6 năm 2025 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Quyết định giải quyết tranh chấp đất đai của Bộ trưởng có còn được khiếu nại tiếp không?

Quyết định giải quyết tranh chấp đất đai của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường có hiệu lực thi hành và là quyết định hành chính cuối cùng theo quy định tại điểm b khoản 3 Điều 236 Luật Đất đai 2024. Điều này có nghĩa là các bên tranh chấp không thể tiếp tục khiếu nại trong hệ thống hành chính. Sau khi quyết định được ban hành, các bên có nghĩa vụ nghiêm chỉnh chấp hành nội dung quyết định. Trường hợp không chấp hành, quyết định sẽ bị cưỡng chế thi hành theo khoản 4 Điều 236 Luật Đất đai 2024. 

Nếu không chấp hành quyết định giải quyết tranh chấp của Bộ trưởng thì hậu quả pháp lý ra sao?

Theo khoản 4 Điều 236 Luật Đất đai 2024, quyết định giải quyết tranh chấp đất đai của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường có hiệu lực thi hành và các bên tranh chấp phải nghiêm chỉnh chấp hành. Sau thời hạn 30 ngày kể từ ngày quyết định có hiệu lực mà không được thực hiện tự nguyện, quyết định sẽ bị cưỡng chế thi hành. Chủ tịch UBND cấp huyện nơi có đất tranh chấp có thẩm quyền ban hành quyết định cưỡng chế và tổ chức thực hiện cưỡng chế. Việc cưỡng chế nhằm bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và hiệu lực của quyết định hành chính. Quyết định công nhận hòa giải thành của Bộ trưởng cũng có giá trị pháp lý tương tự và có thể bị cưỡng chế nếu không chấp hành. Do đó, các bên cần cân nhắc kỹ lưỡng trước khi kéo dài việc không thực hiện quyết định.

Có thể nộp hồ sơ giải quyết tranh chấp đất đai cấp Bộ bằng hình thức trực tuyến không?

Có thể nộp hồ sơ giải quyết tranh chấp đất đai thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường bằng nhiều hình thức khác nhau. Cụ thể, người có yêu cầu có thể nộp hồ sơ trực tiếp tại trụ sở Bộ Nông nghiệp và Môi trường; gửi hồ sơ thông qua đường công văn, điện tín hoặc dịch vụ bưu chính; hoặc thực hiện nộp hồ sơ trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công quốc gia hay Cổng Dịch vụ công của Bộ Nông nghiệp và Môi trường tại địa chỉ http://dichvucong.mae.gov.vn. Quy định này được ghi nhận tại Quyết định số 2304/QĐ-BNNMT ngày 23/6/2025. Tuy nhiên, do thành phần hồ sơ giải quyết tranh chấp đất đai thường bao gồm nhiều tài liệu gốc, bản sao chứng thực và hồ sơ địa chính, nên trên thực tế hình thức nộp trực tiếp hoặc qua bưu chính vẫn được áp dụng phổ biến và thuận tiện cho quá trình giải quyết tranh chấp.

Có bắt buộc phải hòa giải tại UBND cấp xã trước khi khiếu nại lên Bộ trưởng không?

Theo khoản 2 Điều 235 Luật Đất đai 2024, hòa giải tại UBND cấp xã là thủ tục bắt buộc đối với tranh chấp đất đai chưa được giải quyết lần đầu. Tuy nhiên, khi tranh chấp đã được Chủ tịch UBND cấp tỉnh giải quyết và các bên tiếp tục khiếu nại lên Bộ trưởng, pháp luật không bắt buộc phải hòa giải lại tại cấp xã. Dù vậy, căn cứ Quyết định số 2304/QĐ-BNNMT, biên bản hòa giải tại UBND cấp xã (nếu có) vẫn là tài liệu quan trọng trong hồ sơ để làm rõ quá trình giải quyết tranh chấp.

Có bắt buộc phải thuê luật sư khi giải quyết tranh chấp đất đai cấp Bộ không?

Pháp luật hiện hành không bắt buộc người có yêu cầu phải thuê luật sư khi thực hiện thủ tục giải quyết tranh chấp đất đai thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng đây là cấp giải quyết hành chính cuối cùng theo quy định tại điểm b khoản 3 Điều 236 Luật Đất đai 2024, nên kết quả giải quyết có ý nghĩa đặc biệt quan trọng và ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của các bên. Ở cấp này, việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, chặt chẽ, xây dựng lập luận pháp lý rõ ràng, cũng như thu thập và đánh giá chứng cứ đúng quy định là yếu tố then chốt. Do đó, việc có luật sư tham gia tư vấn và hỗ trợ sẽ giúp người yêu cầu hạn chế rủi ro pháp lý, nâng cao tính thuyết phục của hồ sơ và bảo vệ quyền lợi một cách toàn diện, hiệu quả hơn.

Trong quá trình giải quyết, Bộ trưởng có trực tiếp xác minh thực địa tranh chấp không?

Căn cứ Quyết định số 2304/QĐ-BNNMT, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường phân công đơn vị tham mưu thực hiện việc thẩm tra, xác minh hồ sơ. Trường hợp cần thiết, Bộ trưởng quyết định thành lập đoàn công tác để tiến hành xác minh thực địa, kiểm tra hiện trạng đất tranh chấp, thu thập ý kiến của các bên và cơ quan địa phương. Việc xác minh thực địa là căn cứ quan trọng để bảo đảm tính khách quan và đúng pháp luật của quyết định giải quyết tranh chấp.

Kết luận

Thủ tục giải quyết tranh chấp đất đai thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường là cấp giải quyết cuối cùng trong hệ thống hành chính, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về hồ sơ, tài liệu và lập luận pháp lý. Quý khách hàng cần hiểu rõ quy trình, thành phần hồ sơ, và hiệu lực pháp lý của quyết định để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình. Luật Long Phan PMT cung cấp dịch vụ tư vấn và đại diện pháp lý chuyên nghiệp, giúp Quý khách hàng xử lý hiệu quả các tranh chấp đất đai phức tạp. Quý khách hàng cần hỗ trợ pháp lý, vui lòng liên hệ hotline 1900636387 để được tư vấn chi tiết và nhận báo giá dịch vụ phù hợp.

Tags: Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Cưỡng chế thi hành quyết định, Giải quyết tranh chấp đất đai​, Hồ sơ tranh chấp đất đai, Hòa giải tranh chấp đất đai, Khiếu nại đất đai, Thẩm quyền Bộ trưởng