Hướng dẫn chi tiết thủ tục thu hồi tài sản trong vụ án lừa đảo đầu tư tài chính

Thu hồi tài sản trong vụ án lừa đảo đầu tư tài chính phải được thực hiện sớm, vì chậm tố giác có thể khiến dòng tiền bị chuyển qua nhiều tài khoản hoặc tài sản bị tẩu tán. Người bị hại cần thu thập sao kê, dữ liệu điện tử, thông tin tài khoản nhận tiền và tố giác Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Đơn tố giác phải đồng thời đề nghị phong tỏa tài khoản, kê biên tài sản để bảo đảm bồi thường. Việc xác định đúng tư cách bị hại, yêu cầu hoàn trả cụ thể và theo sát thủ tục tố tụng hình sự quyết định khả năng thu hồi tiền trên thực tế. Luật Long Phan PMT phân tích chi tiết từng bước xử lý trong bài viết này.

Nhận diện thủ đoạn lừa đảo đầu tư tài chính và phân định ranh giới dân sự – hình sự

Không phải mọi khoản đầu tư thua lỗ đều cấu thành tội phạm. Dấu hiệu quyết định nằm ở thủ đoạn gian dối được sử dụng để người tham gia giao tài sản. Việc nhận diện đúng bản chất giúp lựa chọn giữa tố giác tội phạm và khởi kiện tranh chấp dân sự. Đánh giá sai hướng xử lý có thể làm chậm việc phong tỏa dòng tiền và truy tìm tài sản.

Các dấu hiệu nhận diện cam kết lợi nhuận bất thường trong ủy thác đầu tư

Lừa đảo đầu tư tài chính thường được che giấu dưới hợp đồng góp vốn, ủy thác đầu tư hoặc giao dịch trên ứng dụng. Cần xem xét toàn bộ cách thức giới thiệu, nhận tiền, trả lợi nhuận và hạn chế rút vốn.

Các dấu hiệu đáng lưu ý gồm:

• Cam kết lợi nhuận cao, ổn định nhưng không giải trình được hoạt động đầu tư, nguồn doanh thu hoặc rủi ro thua lỗ.
• Giả mạo giấy phép, hình ảnh chuyên gia, tổ chức tài chính hoặc sàn giao dịch để tạo niềm tin cho người chuyển tiền.
• Trả lãi hoặc cho rút một phần tiền ban đầu, sau đó khuyến khích nạp thêm vốn hoặc giới thiệu người tham gia mới.
• Khóa tài khoản, vô hiệu hóa chức năng rút tiền hoặc yêu cầu nộp thêm “thuế”, “phí xác minh”, “phí mở khóa” mới được nhận lại vốn.
• Chuyển tiền qua nhiều tài khoản cá nhân, ví điện tử hoặc đơn vị trung gian không phù hợp với chủ thể ký hợp đồng.

Ngưỡng cơ bản để xem xét Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản là từ 2.000.000 đồng, hoặc dưới mức này nhưng thuộc trường hợp luật định, theo Khoản 1 Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015. Tuy nhiên, số tiền chỉ là một yếu tố. Hồ sơ vẫn phải thể hiện mối liên hệ giữa thông tin gian dối và việc giao tài sản.

Định danh tội danh và yếu tố cấu thành hành vi gian dối chiếm đoạt tài sản

Ranh giới dân sự và hình sự không được xác định chỉ bằng việc bên nhận tiền mất khả năng thanh toán. Trọng tâm là có hay không hành vi cung cấp thông tin sai sự thật nhằm làm người bị hại tin tưởng và chuyển giao tài sản.

Căn cứ Khoản 1 Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015, người dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản có thể bị truy cứu về Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản khi đạt ngưỡng luật định. Vì vậy, cần làm rõ nội dung gian dối, thời điểm đưa ra thông tin và mục đích nhận tiền.

Trường hợp người phạm tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử làm công cụ trực tiếp để thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản và hành vi đáp ứng các dấu hiệu cấu thành theo Điều 290 Bộ luật Hình sự 2015 thì có thể bị truy cứu về Tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản. Việc áp dụng Điều 174 hay Điều 290 cần căn cứ vào phương thức, thủ đoạn thực tế của hành vi.

Ngược lại, nếu thông tin đầu tư là có thật, vốn được sử dụng đúng thỏa thuận, đúng mục đích nhưng phát sinh thua lỗ do rủi ro đầu tư, khó khăn tài chính hoặc vi phạm nghĩa vụ thanh toán, vụ việc có thể mang bản chất dân sự. Việc bên nhận tiền mất khả năng thanh toán không mặc nhiên làm phát sinh trách nhiệm hình sự nếu không chứng minh được hành vi gian dối hoặc ý định chiếm đoạt ngay từ thời điểm nhận tài sản.

Vì vậy, khi tố giác hành vi lừa đảo đầu tư tài chính, người bị hại cần thu thập và cung cấp các chứng cứ thể hiện thủ đoạn gian dối được sử dụng trước hoặc trong thời điểm nhận tiền, quá trình chuyển tiền, dòng tiền nhận được, tài liệu quảng cáo, tin nhắn, ghi âm, hợp đồng và các tài liệu chứng minh mục đích chiếm đoạt. Đây là căn cứ quan trọng để cơ quan tiến hành tố tụng phân biệt giữa tranh chấp dân sự và tội phạm về chiếm đoạt tài sản.

Hướng dẫn thu thập chứng cứ và chuẩn bị hồ sơ chứng minh dòng tiền bị chiếm đoạt

Chứng cứ dòng tiền phải thể hiện rõ người chuyển, người nhận, thời điểm giao dịch và mục đích chuyển tiền. Dữ liệu rời rạc hoặc ảnh chụp thiếu nguồn gốc có thể làm giảm khả năng xác minh. Vì vậy, người bị hại cần bảo toàn dữ liệu gốc trước khi tài khoản, ứng dụng hoặc website bị xóa.

Phương pháp trích xuất dữ liệu điện tử, sao kê và lập vi bằng tin nhắn

Dữ liệu điện tử có thể được sử dụng để chứng minh thủ đoạn gian dối, quá trình chuyển tiền và hành vi ngăn cản rút vốn. Giá trị chứng cứ của dữ liệu điện tử được đánh giá căn cứ vào cách thức khởi tạo, lưu trữ hoặc truyền gửi dữ liệu; cách thức bảo đảm và duy trì tính toàn vẹn của dữ liệu; cách thức xác định người khởi tạo và các yếu tố phù hợp khác theo Khoản 3 Điều 99 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.

Quy trình thu thập nên được thực hiện theo thứ tự sau:

1. Sao lưu dữ liệu gốc: Tải toàn bộ nội dung trò chuyện, email, lịch sử giao dịch và thông báo từ ứng dụng. Không chỉnh sửa tên tệp, nội dung hoặc thời gian hiển thị.
2. Đề nghị cấp sao kê: Yêu cầu ngân hàng cung cấp sao kê thể hiện số tài khoản nhận, số tiền, thời điểm và nội dung chuyển khoản.
3. Ghi nhận giao diện đầu tư: Chụp toàn bộ đường dẫn website, tên ứng dụng, số dư, lịch sử nạp rút, mã giao dịch và thông báo khóa tài khoản.
4. Lưu nội dung cam kết: Thu thập tin nhắn về lợi nhuận, thời hạn hoàn vốn, giấy phép, chính sách rút tiền và yêu cầu nộp thêm phí.
5. Lập vi bằng khi cần thiết: Vi bằng có thể ghi nhận tình trạng, nội dung đang tồn tại tại thời điểm lập vi bằng, qua đó hỗ trợ chứng minh sự tồn tại của dữ liệu điện tử. Tuy nhiên, vi bằng không thay thế việc lưu giữ dữ liệu gốc, người bị hại vẫn cần bảo quản thiết bị và dữ liệu ban đầu để cơ quan tiến hành tố tụng kiểm tra, đối chiếu.

Dữ liệu điện tử là một nguồn chứng cứ cùng với vật chứng, lời khai và tài liệu khác, theo Khoản 1 Điều 87 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Việc chỉ in ảnh chụp mà không lưu dữ liệu gốc có thể gây khó khăn khi xác minh.

Hệ thống hóa thông tin tài khoản nhận tiền và danh sách đối tượng môi giới

Hồ sơ cần giúp cơ quan điều tra nhìn thấy toàn bộ đường đi của dòng tiền. Mỗi giao dịch nên được liên kết với người hướng dẫn, nội dung cam kết và tài khoản thực tế nhận tiền.

Người bị hại nên lập bảng theo trình tự:

1. Ghi ngày, giờ, số tiền và mã giao dịch của từng lần chuyển.
2. Xác định tên ngân hàng, số tài khoản, chủ tài khoản và nội dung chuyển tiền.
3. Gắn từng giao dịch với tin nhắn hoặc cuộc gọi yêu cầu nạp vốn.
4. Liệt kê họ tên, số điện thoại, tài khoản mạng xã hội và vai trò của từng người môi giới.
5. Tổng hợp lịch sử nạp, rút, tiền lãi đã nhận và số tiền còn bị chiếm đoạt.

Chứng cứ phải là những gì có thật, được thu thập theo trình tự, thủ tục do Bộ luật Tố tụng hình sự quy định và được sử dụng làm căn cứ xác định có hay không có hành vi phạm tội, người thực hiện hành vi phạm tội và các tình tiết khác của vụ án theo Điều 86 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Hồ sơ càng thể hiện rõ đường đi của dòng tiền thì cơ quan điều tra càng thuận lợi trong việc xác minh tài khoản nhận tiền, truy vết dòng tiền và áp dụng hoặc đề nghị áp dụng các biện pháp tố tụng nhằm ngăn chặn việc tẩu tán tài sản theo quy định của pháp luật.

Quy trình nộp đơn tố giác tội phạm và yêu cầu khởi tố vụ án hình sự

Tố giác sớm giúp cơ quan có thẩm quyền xác minh dòng tiền trước khi tài khoản bị rút hết hoặc tài sản bị chuyển nhượng. Đơn tố giác phải mô tả thủ đoạn gian dối, số tiền bị chiếm đoạt và tài khoản nhận tiền. Người tố giác nên trình bày rõ thông tin về tài khoản, tài sản và đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét áp dụng các biện pháp tố tụng cần thiết để ngăn chặn việc tẩu tán tài sản theo quy định của pháp luật.

Xác định thẩm quyền tiếp nhận đơn tố giác của Cơ quan Cảnh sát điều tra

Tố giác về tội phạm có thể được thực hiện bằng lời hoặc bằng văn bản. Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và cơ quan, tổ chức có thẩm quyền đều có trách nhiệm tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, theo Khoản 1, Khoản 4 Điều 144 và Điểm a Khoản 2 Điều 145 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.

Khi chưa xác định rõ nơi cư trú của đối tượng, đơn cần trình bày đầy đủ:

• Địa điểm giao kết, tư vấn hoặc hướng dẫn đầu tư.
• Tài khoản ngân hàng, ví điện tử và đơn vị nhận tiền.
• Địa chỉ, số điện thoại, tài khoản mạng xã hội của người môi giới.
• Thời điểm phát hiện ứng dụng bị khóa hoặc tiền không thể rút.

Các thông tin này giúp cơ quan tiếp nhận xác minh thẩm quyền và chuyển hồ sơ đúng đơn vị xử lý. Trường hợp vụ án đã được khởi tố, người bị thiệt hại cần liên hệ cán bộ phụ trách để cung cấp chứng cứ và đề nghị xác định tư cách bị hại.

Thời hạn giải quyết tố giác được phân biệt như sau:

Trường hợp	Thời hạn
Vụ việc thông thường	Không quá 20 ngày
Vụ việc phức tạp hoặc phải xác minh tại nhiều địa điểm	Không quá 02 tháng
Gia hạn khi chưa thể kết thúc xác minh	Một lần, không quá 02 tháng

Các thời hạn trên được quy định tại Khoản 1, Khoản 2 Điều 147 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Khi thời gian xử lý kéo dài, người tố giác có quyền đề nghị thông báo kết quả giải quyết.

Nội dung đơn tố giác kết hợp yêu cầu áp dụng biện pháp thu hồi tài sản

Đơn tố giác cần trình bày theo trình tự sự việc và gắn từng lời cam kết với giao dịch chuyển tiền. Nội dung càng cụ thể, khả năng xác minh tài khoản và tài sản càng cao.

Hồ sơ nên thể hiện:

• Thông tin người tố giác, người bị thiệt hại và đối tượng liên quan.
• Thủ đoạn cam kết lợi nhuận, giả mạo giấy phép hoặc khóa chức năng rút tiền.
• Tổng số tiền đã chuyển, tiền đã nhận lại và số tiền còn bị chiếm đoạt.
• Sao kê, mã giao dịch, dữ liệu điện tử và thông tin tài khoản nhận tiền.
• Yêu cầu khởi tố, xác định tư cách bị hại và giải quyết yêu cầu bồi thường.
• Đề nghị cơ quan tiến hành tố tụng xem xét áp dụng biện pháp phong tỏa tài khoản, kê biên tài sản hoặc các biện pháp tố tụng khác theo quy định của pháp luật.

Người tố giác có quyền được thông báo kết quả giải quyết tố giác theo Khoản 3 Điều 145 và Điều 147 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015; đồng thời có quyền được bảo vệ khi thuộc trường hợp luật định theo Điều 56 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Việc nêu rõ tài khoản, tài sản và giá trị cần bảo toàn sẽ tạo cơ sở thực tế cho giai đoạn áp dụng biện pháp thu hồi tiếp theo.

Đề nghị áp dụng biện pháp cưỡng chế để ngăn chặn tẩu tán tài sản

Khả năng thu hồi tiền phụ thuộc lớn vào việc tài sản còn tồn tại khi cơ quan tiến hành tố tụng xác minh. Người bị hại cần nộp văn bản đề nghị riêng, xác định rõ tài khoản, nhà đất, xe hoặc tài sản cần bảo toàn. Đề nghị thiếu thông tin cụ thể có thể khiến việc truy vết và ngăn chặn tẩu tán gặp khó khăn.

Thủ tục yêu cầu phong tỏa tài khoản ngân hàng và ví điện tử

Phong tỏa tài khoản là biện pháp cưỡng chế được áp dụng nhằm bảo đảm thi hành hình phạt tiền, tịch thu tài sản, bồi thường thiệt hại hoặc các nghĩa vụ về tài sản khác theo quy định của pháp luật. Biện pháp này cũng có thể áp dụng đối với tài khoản của người khác nếu có căn cứ xác định số tiền trong tài khoản đó liên quan đến hành vi phạm tội của người bị buộc tội.

Văn bản đề nghị nên cung cấp:

• Số tài khoản, ngân hàng, chủ tài khoản và từng khoản tiền đã chuyển.
• Mã giao dịch, thời điểm chuyển tiền và nội dung trao đổi gắn với giao dịch.
• Thông tin ví điện tử, lịch sử nạp rút và tài khoản ngân hàng liên kết.
• Dấu hiệu tiền được chuyển tiếp sang tài khoản của người thân hoặc người môi giới.

Chỉ được phong tỏa số tiền tương ứng với mức có thể bị phạt, tịch thu hoặc phải bồi thường, theo Khoản 1, Khoản 3 Điều 129 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Vì vậy, người bị hại cần xác định rõ số tiền bị chiếm đoạt và căn cứ liên hệ với từng tài khoản.

Điều kiện kê biên tài sản đối với bị can, bị cáo và người liên quan

Kê biên chỉ áp dụng đối với bị can, bị cáo về tội mà Bộ luật Hình sự quy định hình phạt tiền hoặc có thể bị tịch thu tài sản hoặc để bảo đảm bồi thường thiệt hại. Biện pháp này không được áp dụng tràn lan mà chỉ giới hạn trong giá trị nghĩa vụ có thể phát sinh.

Căn cứ Khoản 1, Khoản 3 Điều 128 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, chỉ kê biên phần tài sản tương ứng với mức phạt tiền, tịch thu hoặc bồi thường thiệt hại. Văn bản đề nghị cần nêu rõ địa chỉ nhà đất, biển số xe, cổ phần hoặc tài sản có căn cứ thuộc quyền sở hữu của người bị buộc tội.

Thẩm quyền ra lệnh thuộc Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra, lãnh đạo Viện kiểm sát, Chánh án, Phó Chánh án Tòa án, Hội đồng xét xử, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa  theo Khoản 2 Điều 128, Khoản 2 Điều 129 và Khoản 1 Điều 113 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 sửa đổi bổ sung 2025.

Đối với tài sản đứng tên người khác, cơ quan tiến hành tố tụng chỉ xem xét áp dụng biện pháp kê biên khi có căn cứ chứng minh tài sản đó thực chất thuộc quyền sở hữu của người bị buộc tội hoặc có nguồn gốc từ hành vi phạm tội. Việc tài sản đứng tên người thân hoặc người liên quan không mặc nhiên là căn cứ để kê biên nếu chưa có chứng cứ chứng minh mối liên hệ với hành vi phạm tội.

Tham gia tố tụng và giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự

Thu hồi tài sản không dừng ở việc khởi tố và xử lý người phạm tội. Người bị thiệt hại phải xác lập đúng tư cách tố tụng, cung cấp chứng cứ và yêu cầu bồi thường cụ thể. Nếu bỏ qua phần dân sự, bản án có thể thiếu cơ sở rõ ràng để hoàn trả tiền sau này.

Đề nghị xác định tư cách bị hại và quyền cung cấp chứng cứ bảo vệ dòng tiền

Bị hại là cá nhân, cơ quan hoặc tổ chức trực tiếp bị thiệt hại về tài sản do tội phạm gây ra hoặc đe dọa gây ra theo quy định tại Khoản 1 Điều 62 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.

Khi vụ án đã được khởi tố, người bị thiệt hại có thể gửi văn bản đề nghị cơ quan tiến hành tố tụng xác định tư cách bị hại, đồng thời cung cấp tài liệu chứng minh thiệt hại và mối liên hệ giữa thiệt hại với hành vi phạm tội.

Bị hại có các quyền trực tiếp phục vụ việc thu hồi tài sản:

• Cung cấp sao kê, hợp đồng, tin nhắn, dữ liệu điện tử và tài liệu về tài sản của người bị buộc tội.
• Trình bày lời khai, đề xuất nội dung cần xác minh và yêu cầu làm rõ đường đi của dòng tiền.
• Đề nghị cơ quan tiến hành tố tụng xem xét áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo quy định của pháp luật, như phong tỏa tài khoản hoặc kê biên tài sản, nhằm bảo đảm việc bồi thường thiệt hại.
• Tham gia phiên tòa và trình bày quan điểm để bảo vệ quyền lợi về tài sản.

Các quyền này được ghi nhận tại Khoản 1, Khoản 2 Điều 62 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Việc tham gia chủ động giúp hạn chế tình trạng yêu cầu dân sự bị ghi nhận thiếu hoặc không đầy đủ trong hồ sơ vụ án.

Nguyên tắc yêu cầu bồi thường thiệt hại và chi phí khắc phục hợp lý

Yêu cầu bồi thường phải xác định được từng khoản thiệt hại và chứng cứ tương ứng. Không nên chỉ ghi “đề nghị trả lại toàn bộ tiền” mà không lập bảng tính và đối chiếu giao dịch.

Hồ sơ yêu cầu nên thể hiện:

• Tiền gốc đã chuyển sau khi trừ khoản tiền thực tế đã được hoàn trả.
• Khoản thiệt hại khác hoặc tiền lãi theo quy định của pháp luật (nếu có căn cứ yêu cầu và đủ tài liệu chứng minh).
• Chi phí hợp lý phát sinh để ngăn chặn, xác minh hoặc khắc phục thiệt hại.
• Người phải hoàn trả, số tiền yêu cầu và giao dịch làm phát sinh từng nghĩa vụ.

Việc giải quyết bồi thường được tiến hành cùng vụ án hình sự theo Điều 30 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Nếu chưa đủ điều kiện chứng minh và không ảnh hưởng đến việc xử lý hình sự, phần dân sự có thể được tách ra giải quyết bằng thủ tục khác.

Người phạm tội phải sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại vật chất đã được xác định do hành vi phạm tội gây ra, căn cứ Khoản 1 Điều 48 Bộ luật Hình sự 2015. Vì vậy, mỗi khoản yêu cầu phải gắn với chứng từ, dòng tiền và hậu quả thực tế.

Đề nghị Tòa án tuyên rõ trách nhiệm hoàn trả tại bản án hình sự

Bản án càng xác định rõ nghĩa vụ hoàn trả thì quá trình thu hồi tài sản càng thuận lợi.Trường hợp có căn cứ xác định các bị cáo cùng thực hiện hành vi phạm tội và cùng gây ra thiệt hại thì đề nghị Tòa án xem xét xác định trách nhiệm liên đới theo quy định của pháp luật.

Nội dung đề nghị nên làm rõ:

• Số tiền từng bị cáo phải hoàn trả cho từng bị hại.
• Trách nhiệm riêng rẽ hoặc trách nhiệm liên đới nếu chứng cứ thể hiện có sự phối hợp chiếm đoạt.
• Tài khoản, tiền hoặc tài sản nào tiếp tục bị phong tỏa, kê biên để bảo đảm thi hành.
• Cách xử lý vật chứng và khoản tiền đã thu giữ trong quá trình điều tra.

Theo Khoản 2 Điều 47 Bộ luật Hình sự 2015, tiền hoặc tài sản bị người phạm tội chiếm đoạt phải được trả lại cho chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp; chỉ trong trường hợp không xác định được chủ sở hữu hoặc thuộc trường hợp luật định thì mới xử lý theo quy định khác. Bị hại cần đối chiếu từng tài sản bị thu giữ với chứng cứ sở hữu để đề nghị hoàn trả đúng đối tượng.

Thủ tục thi hành án dân sự và phương án xử lý tài sản bị tẩu tán cho bên thứ ba

Bản án có hiệu lực chưa đồng nghĩa người bị hại sẽ tự động nhận lại tiền. Việc thu hồi thực tế phụ thuộc vào yêu cầu thi hành án, thông tin tài sản và khả năng xử lý tài sản đã được bảo toàn. Người được thi hành án cần chủ động nộp đơn yêu cầu thi hành án, cung cấp thông tin về điều kiện thi hành án của người phải thi hành án và đề nghị cơ quan thi hành án dân sự áp dụng các biện pháp bảo đảm hoặc cưỡng chế thi hành án khi có căn cứ. Đây là các quyền được ghi nhận tại Điều 6 Luật Thi hành án dân sự 2025.

Nộp đơn yêu cầu thi hành án và xác minh điều kiện thi hành án của bị cáo

Người được tuyên hoàn trả tiền cần chủ động thực hiện thủ tục thi hành án dân sự. Hồ sơ phải giúp cơ quan có thẩm quyền xác định chính xác nghĩa vụ, người phải thi hành và tài sản có thể xử lý.

Các bước cần thực hiện gồm:

1. Kiểm tra phần quyết định của bản án: Đối chiếu số tiền được hoàn trả, trách nhiệm của từng bị cáo và tài sản đang bị kê biên hoặc phong tỏa.
2. Chuẩn bị hồ sơ yêu cầu: Kèm bản án, quyết định có hiệu lực, giấy tờ nhận diện và thông tin liên hệ của người được thi hành án.
3. Cung cấp thông tin tài sản: Nêu rõ nhà đất, xe, tài khoản, cổ phần, nguồn thu hoặc tài sản khác của người phải thi hành án.
4. Đề nghị xác minh và xử lý tài sản: Yêu cầu tiếp tục xử lý tài sản đã kê biên, tiền bị phong tỏa hoặc tài sản mới phát hiện.
5. Theo dõi kết quả thực hiện: Kịp thời bổ sung tài liệu khi phát hiện việc chuyển nhượng, che giấu hoặc thay đổi chủ sở hữu tài sản.

Đối với vật, tiền bị người phạm tội chiếm đoạt, nguyên tắc là trả lại cho chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp theo Khoản 2 Điều 47 Bộ luật Hình sự 2015. Vì vậy, chứng cứ xác định nguồn tiền và quyền sở hữu vẫn phải được duy trì đến giai đoạn thi hành án.

Xử lý trường hợp tài sản bị tẩu tán cho người thứ ba

Tài sản chuyển cho người thân hoặc bên thứ ba không mặc nhiên được xem là tài sản hợp pháp của người nhận. Cần xác minh thời điểm chuyển giao, nguồn tiền hình thành tài sản và mối liên hệ giữa bên nhận với hành vi phạm tội.

Trường hợp có căn cứ cho rằng việc chuyển nhượng tài sản chỉ nhằm che giấu, tẩu tán tài sản hoặc vi phạm quy định của Bộ luật Dân sự, người được thi hành án có thể khởi kiện hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Đồng thời, theo điểm đ khoản 1 Điều 6 Luật Thi hành án dân sự 2025, người được thi hành án có quyền khởi kiện dân sự để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình trong trường hợp có tranh chấp về tài sản liên quan đến thi hành án.

Hướng xử lý cần tập trung vào:

• Chứng minh tài sản được mua, chuyển nhượng hoặc thanh toán bằng tiền do phạm tội mà có.
• Đề nghị làm rõ giao dịch không có thanh toán thực tế hoặc chỉ nhằm che giấu quyền sở hữu.
• Cung cấp chứng cứ về quan hệ giữa người phạm tội, người đứng tên và thời điểm phát sinh giao dịch.
• Đề nghị giải quyết phần dân sự trong vụ án hình sự nếu đã đủ căn cứ xác định nguồn gốc tài sản.

Theo Điều 30 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, vấn đề dân sự được giải quyết cùng vụ án hình sự. Nếu chưa đủ điều kiện chứng minh và không ảnh hưởng đến việc xử lý hình sự, nội dung này có thể được tách ra giải quyết theo thủ tục dân sự.

Việc xử lý tài sản đã được chuyển cho người thứ ba phải căn cứ vào nguồn gốc tài sản, thời điểm phát sinh giao dịch và quy định của pháp luật dân sự. Người được thi hành án nên chủ động cung cấp chứng cứ về quá trình dịch chuyển tài sản, đồng thời sử dụng các quyền được Luật Thi hành án dân sự 2025 ghi nhận để yêu cầu xác minh, áp dụng biện pháp bảo đảm, cưỡng chế hoặc khởi kiện nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Dịch vụ pháp lý hỗ trợ thu hồi tài sản trong vụ án lừa đảo đầu tư tài chính tại Luật Long Phan PMT

Thu hồi tài sản trong vụ án lừa đảo đầu tư tài chính đòi hỏi xử lý đồng thời chứng cứ, tố giác, phong tỏa tài khoản và yêu cầu bồi thường. Luật sư của Luật Long Phan PMT tham gia từ giai đoạn đầu giúp xác định đúng tội danh, bảo toàn dòng tiền và hạn chế rủi ro tài sản bị tẩu tán.

Các công việc pháp lý cụ thể gồm:

• Rà soát hồ sơ và định danh hành vi: Phân tích hợp đồng, sao kê, dữ liệu ứng dụng, nội dung cam kết và dấu hiệu của Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
• Thu thập và hệ thống hóa chứng cứ: Hướng dẫn trích xuất tin nhắn, email, lịch sử nạp rút, mã giao dịch và thông tin tài khoản nhận tiền.
• Soạn thảo đơn tố giác tội phạm: Trình bày thủ đoạn gian dối, thiệt hại, dòng tiền và yêu cầu khởi tố theo cấu trúc tố tụng phù hợp.
• Đề nghị bảo toàn tài sản: Soạn văn bản yêu cầu phong tỏa tài khoản, kê biên nhà đất, xe, cổ phần hoặc tài sản liên quan.
• Bảo vệ quyền lợi của bị hại: Tham gia lấy lời khai, đối chất, cung cấp chứng cứ và đề nghị xác định tư cách tố tụng.
• Xây dựng yêu cầu bồi thường: Tính toán tiền gốc, khoản đã hoàn trả, thiệt hại và trách nhiệm của từng bị cáo.
• Tham gia xét xử: Đề nghị Tòa án tuyên rõ nghĩa vụ hoàn trả, trách nhiệm liên đới và việc tiếp tục xử lý tài sản đã kê biên.
• Hỗ trợ giai đoạn thi hành án: Chuẩn bị hồ sơ yêu cầu thi hành án, cung cấp thông tin tài sản và phối hợp truy vết tài sản bị chuyển dịch.

Gửi hồ sơ vụ việc qua Email: pmt@luatlongphan.vn hoặc Zalo: 0939.846.973 để Luật Long Phan PMT đánh giá sơ bộ phương án thu hồi tài sản.

Câu hỏi thường gặp về thủ tục thu hồi tài sản trong vụ án lừa đảo đầu tư tài chính

Thực tiễn giải quyết các vụ án chiếm đoạt tài sản công nghệ cao luôn phát sinh nhiều vướng mắc về thẩm quyền, giá trị chứng cứ và các biện pháp tố tụng nhằm bảo đảm thu hồi tài sản. Việc nắm vững lộ trình ‘thu hồi tài sản trong vụ án lừa đảo đầu tư tài chính’ giúp người bị thiệt hại phản ứng nhanh nhạy, ngăn chặn kịp thời hành vi tẩu tán dòng tiền. Những giải đáp pháp lý chuyên sâu sau đây sẽ tháo gỡ các rào cản phổ biến trong quá trình tố giác tội phạm và bảo vệ quyền lợi dân sự.

1. Vi bằng tin nhắn mạng xã hội và lịch sử nạp tiền trên app ảo có được xem là chứng cứ tố giác lừa đảo không?

Dữ liệu điện tử bao gồm tin nhắn và lịch sử giao dịch là nguồn chứng cứ hợp pháp nếu được thu thập và bảo đảm tính toàn vẹn đúng quy định. Khi trích xuất, cần bảo đảm cách thức khởi tạo, lưu trữ và xác định người khởi tạo để làm cơ sở xác minh cho cơ quan điều tra. Theo Khoản 1, Khoản 3 Điều 99 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, dữ liệu điện tử là ký hiệu, chữ viết, chữ số, hình ảnh, âm thanh được tạo ra, lưu trữ, truyền đi bởi phương tiện điện tử. Cần lưu ý, vi bằng chỉ ghi nhận tình trạng của dữ liệu tại thời điểm lập vi bằng, không thay thế dữ liệu gốc. Người bị hại vẫn cần lưu giữ thiết bị và dữ liệu điện tử ban đầu để cơ quan tiến hành tố tụng kiểm tra, đối chiếu.

2. Người bị thiệt hại có quyền khiếu nại khi thời gian giải quyết tin báo tội phạm lừa đảo đầu tư bị kéo dài không?

Người tố giác hoàn toàn có quyền khiếu nại nếu các quyết định hoặc hành vi tố tụng không thỏa đáng, bao gồm cả việc giải quyết tin báo quá thời hạn. Cơ quan có thẩm quyền phải giải quyết tố giác trong thời hạn tối đa 20 ngày, trường hợp phức tạp có thể kéo dài không quá 02 tháng và được gia hạn một lần tối đa 02 tháng. Theo Khoản 3 Điều 145, Điều 147 và Điểm b, c Khoản 1 Điều 56 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, người tố giác có quyền được thông báo kết quả giải quyết tố giác và có quyền khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng khi cho rằng việc giải quyết không đúng quy định.

3. Cơ quan tiến hành tố tụng có được phép phong tỏa tài khoản ngân hàng của người thân kẻ lừa đảo không?

Cơ quan có thẩm quyền được phép phong tỏa tài khoản của người thân hoặc bên thứ ba nếu có căn cứ xác định số tiền đó liên quan đến hành vi phạm tội. Đây là biện pháp nhằm bảo đảm việc thi hành hình phạt tiền, tịch thu tài sản, bồi thường thiệt hại hoặc thực hiện các nghĩa vụ về tài sản theo quy định của pháp luật. Theo Khoản 1 Điều 129 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, phong tỏa tài khoản được áp dụng đối với người bị buộc tội và áp dụng đối với tài khoản của người khác nếu có căn cứ cho rằng số tiền trong tài khoản đó liên quan đến hành vi phạm tội.

4. Người bị thiệt hại cần làm gì để ngăn chặn kẻ lừa đảo bán nhà đất nhằm trốn tránh nghĩa vụ bồi thường?

Người bị hại có thể nộp văn bản đề nghị cơ quan có thẩm quyền ra lệnh kê biên tài sản ngay khi xác định được thông tin nhà đất của đối tượng. Biện pháp này nhằm bảo đảm tài sản còn tồn tại để thi hành nghĩa vụ bồi thường. Theo Khoản 1, Khoản 3 Điều 128 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, cơ quan có thẩm quyền có quyền ra lệnh kê biên tài sản đối với bị can, bị cáo nhằm bảo đảm bồi thường thiệt hại và chỉ kê biên phần tài sản tương ứng với mức phải bồi thường.

5. Pháp luật xử lý thế nào nếu kẻ lừa đảo dùng tiền chiếm đoạt để mua tài sản đứng tên người khác?

Trường hợp chứng minh được tài sản được hình thành từ tiền do phạm tội mà có thì cơ quan tiến hành tố tụng sẽ xem xét xử lý theo quy định của pháp luật. Đối với tiền, tài sản bị người phạm tội chiếm đoạt hoặc sử dụng trái phép, pháp luật ưu tiên trả lại cho chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp thay vì tịch thu sung công quỹ, theo Khoản 2 Điều 47 và Khoản 1 Điều 48 Bộ luật Hình sự 2015.

6. Bị hại có được tham gia phiên tòa để bảo vệ quyền lợi về tài sản không?

Bị hại có quyền đưa ra chứng cứ, tài liệu, yêu cầu bồi thường thiệt hại, trình bày ý kiến, tham gia phiên tòa và thực hiện các quyền khác theo Điều 62 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Trường hợp cần thiết, bị hại có thể đề nghị cơ quan tiến hành tố tụng xem xét áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo quy định của pháp luật nhằm bảo đảm việc giải quyết bồi thường.

Kết luận

Thu hồi tài sản trong vụ án lừa đảo đầu tư tài chính chỉ đạt hiệu quả khi người bị hại kịp thời tố giác, bảo toàn chứng cứ dòng tiền, yêu cầu phong tỏa tài khoản, kê biên tài sản và xác định rõ nghĩa vụ bồi thường. Việc định danh đúng Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản giúp lựa chọn chính xác biện pháp tố tụng và tránh nhầm lẫn với tranh chấp dân sự. Chậm cung cấp thông tin tài sản hoặc bỏ qua giai đoạn thi hành án có thể làm giảm khả năng thu hồi tiền. Liên hệ Hotline 1900.63.63.87 để Luật Long Phan PMT đánh giá hồ sơ và xây dựng phương án bảo vệ quyền lợi phù hợp.

Tags: Đại diện làm việc với Cơ quan Cảnh sát điều tra, Đại diện tham gia tố tụng bảo vệ quyền lợi bị hại, Đại diện yêu cầu áp dụng biện pháp cưỡng chế tài sản, Hỗ trợ đề nghị kê biên tài sản của bị can, Hỗ trợ kiến nghị Tòa án tuyên hoàn trả tài sản, Hỗ trợ nộp đơn yêu cầu thi hành án dân sự, Hỗ trợ soạn thảo đơn tố giác tội phạm lừa đảo, Tư vấn thu thập chứng cứ lừa đảo đầu tư tài chính, Tư vấn thủ tục yêu cầu phong tỏa tài khoản ngân hàng