Tội cưỡng bức người khác sử dụng trái phép chất ma túy

Tội cưỡng bức người khác sử dụng trái phép chất ma tuý xâm phạm trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng và quyền tự do thân thể của công dân, gây mất trật tự an toàn xã hội nghiêm trọng. Bộ luật Hình sự 2015 đã quy định cụ thể các yếu tố cấu thành tội phạm và thiết lập khung hình phạt nghiêm khắc nhằm trừng trị, răn đe đối tượng thực hiện hành vi nguy hiểm này. Luật Long Phan PMT sẽ phân tích chi tiết các quy định pháp luật hình sự hiện hành, làm rõ dấu hiệu định tội và khung hình phạt liên quan đến tội danh này trong bài viết dưới đây

Dấu hiệu cấu thành tội cưỡng bức người khác sử dụng trái phép chất ma túy

Về khách thể:

• Tội cưỡng bức người khác sử dụng trái phép chất ma túy xâm phạm chế độ quản lý của Nhà nước đối với việc sử dụng chất ma túy, trong đó Nhà nước chỉ cho phép sử dụng chất ma túy vào mục đích chữa bệnh và nghiên cứu theo quy định pháp luật. 
• Đồng thời, hành vi này còn xâm hại tính mạng, sức khỏe của con người, cũng như trật tự, an toàn xã hội. 

Về Mặt khách quan:

1. Mặt khách quan của Tội cưỡng bức người khác sử dụng trái phép chất ma túy thể hiện ở hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc sử dụng thủ đoạn khác nhằm uy hiếp tinh thần của người khác, buộc họ phải sử dụng trái phép chất ma túy trái với ý muốn của họ.
2. Hành vi phạm tội có thể được thực hiện dưới các hình thức sau:
   • Thứ nhất, dùng vũ lực: Người phạm tội sử dụng các hành vi bạo lực như đánh đập, trói, khống chế hoặc các hành vi tương tự nhằm ép buộc nạn nhân phải sử dụng chất ma túy.
   • Thứ hai, đe dọa dùng vũ lực: Người phạm tội đưa ra những lời đe dọa trực tiếp hoặc gián tiếp gây ra sự sợ hãi nghiêm trọng, khiến nạn nhân buộc phải chấp nhận sử dụng ma túy.
   • Thứ ba, sử dụng thủ đoạn cưỡng ép khác: Bao gồm các hành vi gây áp lực tâm lý, đe dọa tinh thần, lợi dụng sự lệ thuộc về kinh tế, tình cảm, quan hệ hoặc hoàn cảnh đặc biệt của nạn nhân để ép buộc họ sử dụng chất ma túy.
3. Hành vi cưỡng bức người khác sử dụng trái phép chất ma túy gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho xã hội, trực tiếp xâm hại trật tự, an toàn xã hội, đồng thời đe dọa tính mạng và sức khỏe của người bị cưỡng bức. Tuy nhiên, hậu quả không phải là dấu hiệu bắt buộc trong cấu thành tội phạm của tội danh này; chỉ cần có hành vi cưỡng bức trái pháp luật là tội phạm đã được hoàn thành.

Về Chủ thể:

• Chủ thể của Tội cưỡng bức người khác sử dụng trái phép chất ma túy là người từ đủ 16 tuổi trở lên, có đầy đủ năng lực trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 12 Bộ luật Hình sự năm 2015.
• Pháp nhân thương mại không phải là chủ thể của tội danh này.

Về  Mặt chủ quan:

• Người phạm Tội cưỡng bức người khác sử dụng trái phép chất ma túy thực hiện hành vi phạm tội với lỗi cố ý trực tiếp. Người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình là trái pháp luật, thấy trước được hậu quả nguy hiểm cho xã hội của việc cưỡng bức người khác sử dụng trái phép chất ma túy nhưng vẫn mong muốn thực hiện.
• Mục đích phạm tội là dấu hiệu bắt buộc của tội danh này. Theo đó, người phạm tội mong muốn đưa chất ma túy vào cơ thể người khác, có thể xuất phát từ nhiều động cơ khác nhau, nhưng phổ biến nhất là vì mục đích vụ lợi.

🡺 Xem thêm: KHUNG HÌNH PHẠT TỘI MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY

Mức hình phạt giành cho tội cưỡng bức người khác sử dụng ma túy

Căn cứ Điều 257 Bộ luật hình sự 2015, sẽ có bốn khung hình phạt theo tính chất mức độ của người phạm tội cưỡng bức người khác sử dụng ma túy:

Khung 1: Từ 02 đến 07 năm đối với người dùng vũ lực, đe doạ dùng vũ lực hoặc dùng thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần của người khác để buộc họ phải sử dụng trái phép chất ma tuý trái với ý muốn của họ.

Khung 2: Từ 07 đến 15 năm đối với các trường hợp:

• Có tổ chức;
• Phạm tội 02 lần trở lên;
• Vì động cơ đê hèn hoặc vì tư lợi;
• Đối với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 18 tuổi;
• Đối với phụ nữ mà biết là có thai;
• Đối với 02 người trở lên;
• Đối với người đang cai nghiện;
• Gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%;
• Gây bệnh nguy hiểm cho người khác;
• Tái phạm nguy hiểm.

Khung 3: Từ 15 đến 20 năm đối với các trường hợp: 

• Gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên hoặc gây chết người;
• Gây bệnh nguy hiểm cho 02 người trở lên;
• Đối với người dưới 13 tuổi.

Khung 4: Trong trường hợp làm chết 02 người trở lên thì bị phạt từ 20 năm hoặc tù chung thân. 

Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng.

🡺 Xem thêm: THỦ TỤC KHÁNG CÁO BẢN ÁN HÌNH SỰ SƠ THẨM

Phân biệt hành vi cưỡng bức với hành vi lôi kéo, rủ rê trong tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy

🡺 Xem thêm: MUA BÁN MA TÚY BAO NHIÊU THÌ BỊ ÁN TỬ HÌNH THEO LUẬT HÌNH SỰ

Lưu ý về các tình tiết giảm nhẹ khi đã phạm tội cưỡng bức người khác sử dụng trái phép chất ma túy

Khi đã xác định hành vi cấu thành tội cưỡng bức người khác sử dụng trái phép chất ma túy, việc xem xét các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự có ý nghĩa quan trọng trong cá thể hóa hình phạt và bảo đảm nguyên tắc công bằng của pháp luật hình sự. Việc nhận diện đúng và đầy đủ các tình tiết giảm nhẹ không chỉ giúp người phạm tội được áp dụng mức hình phạt phù hợp, mà còn là căn cứ quan trọng để Tòa án đánh giá mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi trong từng vụ án cụ thể. Các trường hợp được xem là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự được quy định tại Điều 51 Bộ Luật hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017, như sau: 

• Người phạm tội đã ngăn chặn hoặc làm giảm bớt tác hại của tội phạm;
• Người phạm tội tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả;
• Phạm tội trong trường hợp vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng;
• Phạm tội trong trường hợp vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết;
• Phạm tội trong trường hợp vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội;
• Phạm tội trong trường hợp bị kích động về tinh thần do hành vi trái pháp luật của nạn nhân gây ra;
• Phạm tội vì hoàn cảnh đặc biệt khó khăn mà không phải do mình tự gây ra;
• Phạm tội nhưng chưa gây thiệt hại hoặc gây thiệt hại không lớn;
• Phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng;
• Phạm tội vì bị người khác đe dọa hoặc cưỡng bức;
• Phạm tội trong trường hợp bị hạn chế khả năng nhận thức mà không phải do lỗi của mình gây ra;
• Phạm tội do lạc hậu;
• Người phạm tội là phụ nữ có thai;
• Người phạm tội là người đủ 70 tuổi trở lên;
• Người phạm tội là người khuyết tật nặng hoặc khuyết tật đặc biệt nặng;
• Người phạm tội là người có bệnh bị hạn chế khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình;
• Người phạm tội tự thú;
• Người phạm tội thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải;
• Người phạm tội tích cực hợp tác với cơ quan có trách nhiệm trong việc phát hiện tội phạm hoặc trong quá trình giải quyết vụ án;
• Người phạm tội đã lập công chuộc tội;
• Người phạm tội là người có thành tích xuất sắc trong sản xuất, chiến đấu, học tập hoặc công tác;
• Người phạm tội là người có công với cách mạng hoặc là cha, mẹ, vợ, chồng, con của liệt sĩ..

Khi quyết định hình phạt, Tòa án có thể coi đầu thú hoặc tình tiết khác là tình tiết giảm nhẹ, nhưng phải ghi rõ lý do giảm nhẹ trong bản án theo khoản 2 Điều này.

🡺 Xem thêm: LUẬT SƯ KHÁNG CÁO GIẢM NHẸ MỨC PHẠT TỘI MUA BÁN MA TÚY

Dịch vụ Luật sư tư vấn hình sự tại Luật Long Phan PMT

Luật Long Phan PMT cung cấp dịch vụ pháp lý chuyên sâu trong lĩnh vực hình sự, đặc biệt là các vụ án liên quan đến ma túy. Tại Luật Long Phan PMT, đội ngũ Luật sư của chúng tôi sẽ thực hiện các công việc sau để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho Quý khách hàng:

• Nghiên cứu hồ sơ vụ án, phân tích hành vi để xác định đúng tội danh, phân biệt rõ cấu thành tội phạm.
• Tư vấn các quy định pháp luật về khung hình phạt, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo Điều 51, 52 Bộ luật Hình sự 2015 và các văn bản hướng dẫn thi hành như Nghị quyết 04/2025/NQ-HĐTP.
• Tham gia vào các buổi hỏi cung, lấy lời khai cùng với thân chủ tại Cơ quan điều tra để đảm bảo quy trình tố tụng diễn ra đúng pháp luật, tránh tình trạng mớm cung, ép cung.
• Thu thập, đánh giá và trình bày các chứng cứ, tài liệu chứng minh các tình tiết giảm nhẹ (nhân thân tốt, khắc phục hậu quả, thành khẩn khai báo) để đề xuất mức hình phạt thấp nhất có thể.
• Soạn thảo các văn bản kiến nghị, khiếu nại, bào chữa gửi đến Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và Tòa án nhân dân các cấp.
• Trực tiếp tham gia tranh tụng tại phiên tòa sơ thẩm, phúc thẩm để bào chữa, bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho bị can, bị cáo.

Các câu hỏi thường gặp về Tội cưỡng bức người khác sử dụng trái phép chất ma tuý (FAQs)

Trong thực tiễn áp dụng pháp luật, Tội cưỡng bức người khác sử dụng trái phép chất ma túy thường phát sinh nhiều vướng mắc trong việc nhận diện hành vi, phân biệt với các tội phạm ma túy khác và xác định căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự. Phần câu hỏi thường gặp dưới đây sẽ làm rõ những vấn đề pháp lý quan trọng mà cá nhân, tổ chức và người hành nghề luật cần đặc biệt lưu ý.

Nạn nhân bị cưỡng bức sử dụng trái phép chất ma túy có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

Không, nạn nhân bị cưỡng bức sử dụng trái phép chất ma túy không bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Trong trường hợp này, việc sử dụng ma túy xuất phát từ hành vi dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực của người khác, khiến nạn nhân không có sự tự nguyện. Đồng thời, nạn nhân cũng không có lỗi cố ý, là yếu tố bắt buộc để xác định trách nhiệm hình sự. Vì vậy, người bị cưỡng bức được xác định là người bị hại trong vụ án hình sự. Theo đó, họ không phải chịu trách nhiệm hình sự và cũng không bị xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi sử dụng ma túy trong hoàn cảnh bị cưỡng bức.

Hành vi lén bỏ ma túy vào đồ uống của người khác để họ uống nhầm có phải là tội cưỡng bức không?

Hành vi lén bỏ ma túy vào đồ uống của người khác để họ uống nhầm có thể bị coi là Tội cưỡng bức người khác sử dụng trái phép chất ma túy nếu đáp ứng đầy đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm theo quy định của pháp luật hình sự. Theo quy định, người phạm tội không chỉ thực hiện bằng vũ lực hay đe dọa dùng vũ lực mà còn có thể dùng thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần hoặc thủ đoạn gian dối để buộc người khác sử dụng ma túy trái với ý muốn của họ. Việc lén cho ma túy vào đồ uống khiến người bị hại mất khả năng nhận thức và lựa chọn hành vi, dẫn đến việc sử dụng ma túy ngoài ý chí tự nguyện. Trong trường hợp này, ý chí của người bị tác động đã bị tước bỏ hoàn toàn, dù không có hành vi đe dọa hay ép buộc trực tiếp. Do đó, tùy vào tính chất, mức độ và hậu quả xảy ra, hành vi trên có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội cưỡng bức người khác sử dụng trái phép chất ma túy theo quy định của Điều  257 Bộ luật Hình sự 2015 .

Người phạm tội có được hưởng án treo đối với tội danh này không?

Người phạm Tội cưỡng bức người khác sử dụng trái phép chất ma túy chỉ có thể được xem xét hưởng án treo khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo Điều 65 Bộ luật Hình sự 2015 và Nghị quyết 02/2018/NQ-HĐTP. Tội danh này có khung hình phạt cơ bản của tội danh này quy định mức phạt tù từ 02 năm đến 07 năm, do đó trường hợp bị Tòa án tuyên mức án không quá 03 năm tù mới đủ điều kiện xem xét án treo. 

Bên cạnh đó, người phạm tội phải có nhân thân tốt, được thể hiện qua việc chấp hành đúng pháp luật, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ công dân và không có hoặc đã được xóa án tích theo quy định. Đồng thời, người phạm tội phải có ít nhất 02 tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, trong đó có tối thiểu 01 tình tiết thuộc khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự, và không có tình tiết tăng nặng hoặc số tình tiết giảm nhẹ phải nhiều hơn tình tiết tăng nặng theo hướng dẫn của pháp luật. Cuối cùng, việc cho hưởng án treo chỉ được chấp nhận khi người phạm tội có nơi cư trú rõ ràng hoặc nơi làm việc ổn định, có khả năng tự cải tạo và xét thấy không cần thiết phải cách ly khỏi xã hội để bảo đảm trật tự, an toàn xã hội.

Cưỡng bức vợ hoặc chồng sử dụng ma túy có bị xử lý hình sự không?

Có. Hành vi cưỡng bức vợ hoặc chồng sử dụng trái phép chất ma túy vẫn bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự. Pháp luật hình sự Việt Nam không loại trừ trách nhiệm hình sự đối với hành vi phạm tội được thực hiện giữa những người có quan hệ hôn nhân, gia đình; do đó, nếu một bên dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc thủ đoạn uy hiếp tinh thần buộc người kia phải sử dụng ma túy thì vẫn cấu thành Tội cưỡng bức người khác sử dụng trái phép chất ma túy theo Điều 257 Bộ luật Hình sự 2015. Việc xử lý sẽ căn cứ vào tính chất, mức độ hành vi, hậu quả xảy ra và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ cụ thể trong từng vụ án.

Kết luận

Việc xác định chính xác tội danh và vận dụng hiệu quả các tình tiết giảm nhẹ trong vụ án cưỡng bức người khác sử dụng trái phép chất ma tuý đòi hỏi kiến thức chuyên sâu và kinh nghiệm thực tiễn dày dặn về pháp luật hình sự. Quý khách hàng đang đối mặt với các vấn đề pháp lý liên quan hoặc cần luật sư bào chữa để bảo vệ quyền lợi hợp pháp, vui lòng liên hệ ngay với Luật Long Phan PMT. Đội ngũ chuyên gia của chúng tôi cam kết đồng hành và đưa ra giải pháp pháp lý tối ưu nhất. Hotline hỗ trợ tư vấn trực tuyến: 1900636387.

Tags: Cưỡng bức người khác sử dụng ma túy, Điều kiện hưởng án treo, Luật sư bào chữa hình sự​, Phân biệt lôi kéo và cưỡng bức ma túy, Tình tiết giảm nhẹ, Tội cưỡng bức sử dụng ma túy, Tội phạm ma túy, tư vấn pháp luật hình sự