Việc chia di sản thừa kế cho con chưa thành niên được thực hiện bình đẳng với những người thừa kế cùng hàng, và khi trong di chúc không có phần thì con còn được bảo vệ bằng phần di sản tối thiểu bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật. Điểm khó nằm ở khâu thực hiện: con chưa đủ 18 tuổi không tự ký văn bản khai nhận hay phân chia mà phải thông qua cha mẹ hoặc người giám hộ, trong khi người đại diện nhiều khi cũng là người cùng hưởng di sản. Bài viết của Luật Long Phan PMT phân tích quyền hưởng di sản của con, người đại diện ký tên, việc quản lý phần di sản sau khi chia và trình tự khởi kiện đòi phần khi quyền lợi của con bị xâm phạm trong quan hệ thừa kế.
Lưu ý pháp lý quan trọng:
- Con chưa đủ 18 tuổi thuộc hàng thừa kế thứ nhất và hưởng phần di sản bằng nhau với người cùng hàng theo điểm a khoản 1, khoản 2 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015.
- Dù di chúc không cho hưởng hoặc cho hưởng ít hơn, con chưa thành niên vẫn được hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật theo điểm a khoản 1 Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015.
- Cha mẹ là người đại diện theo pháp luật của con theo khoản 1 Điều 136 Bộ luật Dân sự 2015, nhưng không được nhân danh con giao dịch với chính mình theo khoản 3 Điều 141 Bộ luật Dân sự 2015.
- Việc khởi kiện do người đại diện hợp pháp thực hiện theo điểm b khoản 2 Điều 189 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2019, 2020, 2022, 2023, 2024, 2025); thời hiệu chia di sản là 30 năm với bất động sản, 10 năm với động sản theo khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015.
Con dưới 18 tuổi có được chia di sản thừa kế không, được bao nhiêu?
Con chưa thành niên được chia di sản ngang với những người cùng hàng thừa kế, không bị hạn chế vì tuổi. Cũng như câu hỏi con dâu có được thừa kế của bố mẹ chồng hay không, mọi phép chia đều bắt đầu từ việc xác định hàng thừa kế.
Quyền hưởng di sản theo pháp luật
Khoản 1 Điều 21 Bộ luật Dân sự 2015 xác định người chưa thành niên là người chưa đủ 18 tuổi. Năng lực pháp luật dân sự có từ khi sinh ra theo khoản 3 Điều 16 Bộ luật Dân sự 2015, nên quyền thừa kế của con không phụ thuộc vào việc con biết hay đòi.
Thừa kế theo pháp luật được áp dụng theo quy định tại khoản 1 Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015, trong các trường hợp sau:
- Không có di chúc;
- Di chúc không hợp pháp;
- Người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc cùng thời điểm người lập di chúc chết;
- Người thừa kế theo di chúc mà không có quyền hưởng hoặc từ chối.
Theo điểm a khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, hàng thừa kế thứ nhất gồm vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ và con nuôi của người chết. Những người cùng hàng được hưởng phần bằng nhau theo khoản 2 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015.
Ví dụ, người cha mất không để lại di chúc, hàng thứ nhất gồm vợ, hai cha mẹ của người cha và hai con (8 tuổi và 20 tuổi). Năm người chia đều, con 8 tuổi không bị chia ít hơn con 20 tuổi. Cách chia này được trình bày chi tiết tại hướng dẫn về thừa kế theo pháp luật khi không có di chúc.
Trường hợp cha của đứa trẻ mất trước ông bà nội, quyền của cháu được xác định theo quy định về thừa kế thế vị khi cha mất trước ông bà, khác với việc hưởng trực tiếp từ cha.
Phần di sản tối thiểu khi người chết có di chúc
Điểm a khoản 1 Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015 bảo đảm con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng vẫn được phần bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật, nếu di sản được chia theo pháp luật và họ không được hưởng hoặc được hưởng ít hơn mức đó.
Cách tính phần tối thiểu gồm ba bước:
- Xác định di sản còn lại sau khi trừ nghĩa vụ tài sản của người chết theo khoản 1 Điều 615 Bộ luật Dân sự 2015.
- Chia di sản cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất như thể không có di chúc để ra một suất.
- Lấy hai phần ba của suất đó làm mức tối thiểu cho con chưa thành niên.
Khi di chúc loại con khỏi danh sách hưởng, cần phân biệt đây là trường hợp bị truất quyền thừa kế theo ý chí người lập di chúc với người không được hưởng theo luật, để chọn đúng căn cứ yêu cầu.
Con ngoài giá thú, con nuôi và con chưa sinh
Điều 39 Bộ luật Dân sự 2015 khẳng định con sinh ra không phụ thuộc tình trạng hôn nhân của cha mẹ đều có quyền và nghĩa vụ như nhau. Khó khăn nằm ở chứng cứ quan hệ cha con, nhất là khi giấy khai sinh không có tên cha, như đã phân tích về con ngoài giá thú có được hưởng thừa kế.
Con nuôi vẫn thuộc hàng thừa kế thứ nhất theo điểm a khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015. Nếu việc nuôi con chưa được đăng ký, quyền hưởng di sản dễ bị tranh cãi, nên cần xem tranh chấp thừa kế có con nuôi để chuẩn bị chứng cứ.
Với con đã thành thai nhưng chưa sinh ra, khoản 1 Điều 660 Bộ luật Dân sự 2015 quy định phải dành lại một phần bằng phần của người thừa kế khác. Thai nhi sinh ra còn sống thì được hưởng phần đó; chết trước khi sinh thì những người thừa kế khác được hưởng.
Khuyến nghị thực tiễn: khi người vợ đang mang thai hoặc con ngoài giá thú chưa được xác định cha, không nên chia dứt điểm di sản. Văn bản phân chia bỏ sót người thừa kế dễ phát sinh tranh chấp và phải chia lại toàn bộ tài sản.
So sánh quyền hưởng của con theo từng tình huống
Bảng dưới đây giúp phân loại nhanh phần mà con chưa thành niên được hưởng.
| Tình huống | Phần của con chưa thành niên | Căn cứ |
|---|---|---|
| Không có di chúc | Bằng nhau với người cùng hàng thứ nhất | Điểm a khoản 1, khoản 2 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015 |
| Di chúc không cho hoặc cho ít hơn | Tối thiểu hai phần ba suất theo pháp luật | Điểm a khoản 1 Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015 |
| Con đã thành thai chưa sinh | Phần được dành lại, thuộc về con nếu sinh ra còn sống | Khoản 1 Điều 660 Bộ luật Dân sự 2015 |
Ai đại diện con chưa thành niên khi khai nhận, thỏa thuận phân chia di sản?
Con chưa thành niên không tự ký văn bản khai nhận hoặc phân chia di sản. Cha mẹ đại diện theo pháp luật; khi con không còn cha mẹ thì người giám hộ thực hiện.
Cha mẹ là người đại diện theo pháp luật
Khoản 1 Điều 136 Bộ luật Dân sự 2015 xác định cha, mẹ là người đại diện theo pháp luật của con chưa thành niên. Khi một người đã chết, người còn sống đại diện cho con nhận phần di sản của người đã mất.
Về giấy tờ chứng minh quan hệ cha, mẹ, con, sổ hộ khẩu giấy chỉ được tiếp tục sử dụng đến hết ngày 31/12/2022 theo khoản 3 Điều 38 Luật Cư trú 2020. Hiện nay, có thể sử dụng giấy khai sinh, trích lục hộ tịch hoặc thông tin được khai thác từ Cơ sở dữ liệu hộ tịch, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư theo quy định.
Người giám hộ khi con không còn cha mẹ
Điểm a và điểm b khoản 1 Điều 47 Bộ luật Dân sự 2015 quy định các trường hợp người chưa thành niên thuộc diện được giám hộ, bao gồm: không còn cha, mẹ hoặc không xác định được cha, mẹ; cha, mẹ đều thuộc các trường hợp mất năng lực hành vi dân sự, có khó khăn trong nhận thức, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, bị Tòa án hạn chế quyền đối với con hoặc không có điều kiện chăm sóc, giáo dục con và có yêu cầu người giám hộ.
Theo Điều 52 Bộ luật Dân sự 2015, người giám hộ đương nhiên của người chưa thành niên được xác định theo thứ tự:
- Anh ruột là anh cả hoặc chị ruột là chị cả; nếu không đủ điều kiện thì anh, chị ruột tiếp theo có thể làm người giám hộ.
- Nếu không có người giám hộ thuộc trường hợp trên thì ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại là người giám hộ hoặc thỏa thuận cử một hoặc một số người trong số họ.
- Nếu không có những người trên thì bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột hoặc dì ruột là người giám hộ.
Nếu không có người giám hộ đương nhiên, khoản 1 Điều 54 Bộ luật Dân sự 2015 giao Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của người được giám hộ cử người giám hộ; có tranh chấp thì Tòa án chỉ định. Với trẻ từ đủ sáu tuổi phải xem xét nguyện vọng của trẻ.
Do đó, khi cả cha và mẹ đều đã mất, nên hoàn tất việc cử hoặc đăng ký người giám hộ trước rồi mới ký văn bản phân chia. Văn bản ký bởi người không chứng minh được tư cách đại diện thường bị từ chối công chứng hoặc bị tranh chấp về sau.
Mức độ tự mình giao dịch theo độ tuổi
Điều 21 Bộ luật Dân sự 2015 quy định năng lực xác lập, thực hiện giao dịch dân sự của người chưa thành niên như sau:
- Dưới 6 tuổi: Giao dịch dân sự do người đại diện theo pháp luật xác lập, thực hiện (khoản 2).
- Từ đủ 6 tuổi đến chưa đủ 15 tuổi: Khi xác lập, thực hiện giao dịch dân sự phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý, trừ giao dịch phục vụ nhu cầu sinh hoạt hằng ngày phù hợp với lứa tuổi (khoản 3).
- Từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi: Được tự mình xác lập, thực hiện giao dịch dân sự, trừ giao dịch liên quan đến bất động sản, động sản phải đăng ký và giao dịch khác theo quy định pháp luật phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý (khoản 4).
Do đó, nếu di sản thừa kế là quyền sử dụng đất, nhà ở hoặc tài sản khác thuộc trường hợp phải đăng ký thì người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi vẫn phải có sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật khi xác lập giao dịch phân chia di sản.
Công chứng văn bản phân chia di sản
Khoản 1 Điều 59 Luật Công chứng 2024 quy định người thừa kế có quyền yêu cầu công chứng văn bản phân chia di sản. Công chứng viên kiểm tra tính hợp pháp của việc phân chia di sản và các giấy tờ trong hồ sơ. Theo khoản 2 Điều 59, hồ sơ công chứng phải có giấy tờ chứng minh người để lại di sản đã chết và giấy tờ chứng minh quyền thừa kế của người yêu cầu công chứng, bao gồm cả người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc.
Quy trình thông thường khi có con chưa thành niên gồm các bước:
- Lập danh sách người thừa kế, kể cả con chưa thành niên, và xác định hàng thừa kế.
- Họp mặt, thỏa thuận cách chia và lập thành văn bản theo khoản 1, khoản 2 Điều 656 Bộ luật Dân sự 2015.
- Chuẩn bị giấy chứng tử, giấy khai sinh, giấy tờ tài sản và giấy tờ chứng minh tư cách người đại diện.
- Nộp hồ sơ tại tổ chức hành nghề công chứng để kiểm tra và công chứng.
- Đăng ký biến động hoặc sang tên tài sản, phần của con ghi rõ tên con.
Cha mẹ vừa là đồng thừa kế vừa đại diện cho con: rủi ro và cách xử lý
Khi cha hoặc mẹ vừa cùng hưởng di sản vừa đại diện cho con, lợi ích của hai bên có thể đối lập. Pháp luật không cấm cha mẹ đại diện trong trường hợp này, nhưng giới hạn việc người đại diện tự giao dịch với chính mình. Văn bản phải bảo đảm phần của con không bị thiệt.
Giới hạn khi người đại diện giao dịch với chính mình
Khoản 3 Điều 141 Bộ luật Dân sự 2015 quy định người đại diện không được nhân danh người được đại diện để xác lập giao dịch với chính mình hoặc với bên thứ ba mà mình cũng là người đại diện, trừ khi pháp luật có quy định khác.
Trong thỏa thuận phân chia di sản, nếu cha hoặc mẹ vừa tham gia với tư cách người thừa kế, vừa nhân danh con chưa thành niên ký kết cùng văn bản thì có nguy cơ thuộc trường hợp giao dịch với chính mình. Đặc biệt, việc thỏa thuận giảm phần thừa kế của con hoặc chuyển phần di sản của con cho cha mẹ có thể làm phát sinh tranh chấp và ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của trẻ.
Cách bảo vệ quyền lợi của con trong thực tế
Người đại diện nên áp dụng các biện pháp sau:
- Ghi rõ phần di sản của con, không thấp hơn phần của người cùng hàng.
- Không ghi nhận việc con tặng cho, nhường hoặc từ chối phần di sản nếu không có lý do chính đáng vì lợi ích của con.
- Có người thân thích thứ ba như ông bà hoặc người giám hộ cùng tham gia chứng kiến.
- Lưu toàn bộ tài liệu về quá trình thỏa thuận, định giá và bàn giao.
Khoản 1 Điều 77 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 yêu cầu việc định đoạt tài sản của con dưới 15 tuổi phải vì lợi ích của con. Đây là chuẩn mực để đánh giá mọi thỏa thuận về phần di sản đã thuộc về con.
Quản lý, định đoạt phần di sản của con chưa thành niên sau khi chia
Sau khi chia, phần di sản đứng tên con là tài sản riêng của con. Cha mẹ hoặc người giám hộ chỉ được quản lý vì lợi ích của con, không được coi là tài sản chung của gia đình. Quyền tự quản lý và tự định đoạt tăng dần khi con từ đủ 15 tuổi.
Quyền quản lý tài sản riêng của con
Khoản 1 Điều 76 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định con từ đủ 15 tuổi có thể tự quản lý tài sản riêng hoặc nhờ cha mẹ quản lý. Tài sản riêng của con dưới 15 tuổi do cha mẹ quản lý và được giao lại khi con từ đủ 15 tuổi, trừ khi có thỏa thuận khác, theo khoản 2 Điều 76 Luật Hôn nhân và gia đình 2014.
Khoản 3 Điều 76 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định cha mẹ không quản lý khi con đang được người khác giám hộ, hoặc khi người để lại di sản theo di chúc đã chỉ định người khác quản lý, hoặc trường hợp khác theo quy định pháp luật. Theo khoản 4 Điều 76, nếu con được giao cho người khác giám hộ trong khi tài sản đang do cha mẹ quản lý thì tài sản phải được giao lại cho người giám hộ.
Đối với người giám hộ, khoản 1 Điều 59 Bộ luật Dân sự 2015 quy định người giám hộ có trách nhiệm quản lý tài sản của người được giám hộ như tài sản của chính mình và chỉ được thực hiện giao dịch liên quan đến tài sản vì lợi ích của người được giám hộ.
Quyền định đoạt theo độ tuổi
Cha mẹ hoặc người giám hộ không được bán, tặng cho phần di sản của con tùy ý. Việc định đoạt luôn phải gắn với lợi ích của con và phân biệt theo độ tuổi.
| Độ tuổi của con | Ai quyết định định đoạt tài sản riêng | Căn cứ |
|---|---|---|
| Dưới 15 tuổi | Cha mẹ hoặc người giám hộ vì lợi ích của con; con từ đủ 09 tuổi phải được xem xét nguyện vọng | Khoản 1 Điều 77 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 |
| Từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi | Con tự định đoạt; bất động sản, động sản đăng ký hoặc tài sản dùng kinh doanh phải có đồng ý bằng văn bản của cha mẹ hoặc người giám hộ | Khoản 2 Điều 77 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 |
Khoản 1 Điều 59 Bộ luật Dân sự 2015 còn yêu cầu việc bán, trao đổi, cho thuê, thế chấp tài sản có giá trị lớn của người được giám hộ phải có sự đồng ý của người giám sát việc giám hộ.
Giao dịch giữa người giám hộ với người được giám hộ về tài sản của người được giám hộ vô hiệu, trừ khi vì lợi ích của người được giám hộ và có sự đồng ý của người giám sát.
Khởi kiện đòi phần thừa kế cho con chưa thành niên: người đứng đơn, thời hiệu, hồ sơ
Khi người đang giữ di sản không chịu chia hoặc cố tình loại con ra khỏi danh sách, người đại diện hợp pháp có thể nộp đơn khởi kiện thay con. Cần xác định đúng người đứng đơn, thời hiệu, Tòa án có thẩm quyền và chuẩn bị đủ chứng cứ trước khi nộp.
Người đứng đơn khởi kiện thay cho con
Điểm b khoản 2 Điều 189 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 cho phép người đại diện hợp pháp của người chưa thành niên tự mình hoặc nhờ người khác làm hộ đơn khởi kiện. Đơn ghi họ tên, nơi cư trú của người đại diện và người đại diện ký tên hoặc điểm chỉ ở cuối đơn.
Người đại diện là cha, mẹ hoặc người giám hộ theo khoản 1, khoản 2 Điều 136 Bộ luật Dân sự 2015.
Trường hợp cha hoặc mẹ đồng thời là bị đơn trong vụ án và có quyền, lợi ích đối lập với con thì không được đại diện cho con theo điểm a khoản 1 Điều 87 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Khi đó, nếu người chưa thành niên không có người đại diện phù hợp, Tòa án phải chỉ định người đại diện tham gia tố tụng theo Điều 88 Bộ luật này.
Thời hiệu khởi kiện
Thời hiệu khác nhau tùy yêu cầu. Khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015 quy định thời hiệu yêu cầu chia di sản; khoản 2, khoản 3 quy định thời hiệu yêu cầu xác nhận quyền thừa kế và yêu cầu thực hiện nghĩa vụ tài sản.
| Yêu cầu | Thời hiệu | Căn cứ |
|---|---|---|
| Chia di sản là bất động sản | 30 năm kể từ thời điểm mở thừa kế | Khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015 |
| Chia di sản là động sản | 10 năm kể từ thời điểm mở thừa kế | Khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015 |
| Xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác | 10 năm kể từ thời điểm mở thừa kế | Khoản 2 Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015 |
Khoản 1 Điều 623 còn quy định: nếu không có người thừa kế đang quản lý di sản thì di sản thuộc quyền sở hữu của người đang chiếm hữu theo Điều 236 Bộ luật Dân sự 2015; nếu không có người chiếm hữu thuộc trường hợp này thì di sản thuộc về Nhà nước.
Đồng thời, theo khoản 2 Điều 156 Bộ luật Dân sự 2015, thời gian chưa có người đại diện cho người chưa thành niên không tính vào thời hiệu khởi kiện.
Tòa án có thẩm quyền giải quyết
Tranh chấp về thừa kế tài sản là tranh chấp dân sự theo khoản 5 Điều 26 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Từ ngày 01/7/2025, Tòa án nhân dân khu vực thay thế Tòa án nhân dân cấp huyện trong việc giải quyết sơ thẩm.
Mục 42 Công văn 250/TANDTC-PC ngày 28/4/2026 của Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn thẩm quyền xác định theo điểm a, điểm b khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015: Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc, hoặc nơi cư trú, làm việc của nguyên đơn nếu các bên thỏa thuận bằng văn bản; không theo nơi có bất động sản.
Hồ sơ và trình tự khởi kiện
Khoản 5 Điều 189 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 yêu cầu kèm theo đơn khởi kiện tài liệu, chứng cứ chứng minh quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm phạm. Hồ sơ thông thường gồm:
- Đơn khởi kiện theo mẫu của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, có đủ nội dung theo khoản 4 Điều 189 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
- Giấy khai sinh của con và giấy tờ chứng minh tư cách người đại diện.
- Giấy chứng tử của người để lại di sản, giấy chứng nhận kết hôn nếu cần chứng minh quan hệ.
- Giấy tờ tài sản như giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, sổ tiết kiệm.
- Di chúc, văn bản phân chia và chứng cứ về người đang quản lý di sản.
Trình tự khởi kiện gồm các bước:
- Xác định bị đơn, di sản, thời điểm mở thừa kế và yêu cầu cụ thể (chia di sản, xác nhận quyền thừa kế, hủy văn bản phân chia).
- Chuẩn bị đơn và chứng cứ; người đại diện ký đơn.
- Nộp đơn tại Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền.
- Tòa án thụ lý, hòa giải, chuẩn bị xét xử và xét xử sơ thẩm.
- Kháng cáo nếu không đồng ý với bản án sơ thẩm.
Kinh nghiệm thực tế của luật sư khi bảo vệ phần di sản của trẻ chưa thành niên
Tranh chấp liên quan đến con chưa thành niên thường kéo dài vì người nắm giữ di sản cũng là người thân của đứa trẻ. Các kinh nghiệm dưới đây tổng hợp từ tình huống điển hình, không gắn với vụ việc hay khách hàng cụ thể.
Trong thực tế xử lý các vụ việc tương tự, tình huống phổ biến nhất là người mẹ ký một mình văn bản khai nhận, ghi toàn bộ nhà đất đứng tên mình với lý do con còn nhỏ, sẽ để lại cho con sau này. Cách làm này làm mất quyền được chia phần ngay từ đầu của con.
Một sai lầm phổ biến mà khách hàng thường gặp là cho rằng giấy tờ nhà đất còn đứng tên người đã chết thì chưa phải chia. Thời gian trôi qua, người ở trong nhà đất tự coi mình là chủ, còn thời hiệu thì vẫn chạy.
Qua các hồ sơ đã tiếp nhận, người giữ giấy chứng nhận và phản đối việc chia thường là ông bà hoặc anh chị em của người chết. Khi họ giữ giấy tờ gốc, người đại diện của con không đăng ký được phần của con, nên cần sớm ghi nhận hiện trạng bằng văn bản.
Chúng tôi thường khuyến nghị theo thứ tự: thu thập tài liệu và định giá tài sản, đề nghị thương lượng bằng văn bản có công chứng, nếu không thành thì khởi kiện đòi phần cho con. Cách làm này giữ được quan hệ gia đình mà vẫn đủ chứng cứ nếu phải ra Tòa.
Câu hỏi thường gặp về chia thừa kế cho con chưa thành niên
Phần này giải đáp các câu hỏi mà cha mẹ, ông bà và người giám hộ thường đặt ra khi chia di sản có con chưa đủ 18 tuổi. Mỗi câu trả lời đều dẫn căn cứ pháp luật hiện hành để người đọc đối chiếu.
1. Con dưới 18 tuổi có được chia di sản thừa kế của cha mẹ không?
Có. Con chưa thành niên thuộc hàng thừa kế thứ nhất theo điểm a khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015 và hưởng phần bằng nhau với người cùng hàng theo khoản 2 Điều này. Khi có di chúc, con vẫn được tối thiểu hai phần ba suất theo điểm a khoản 1 Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015.
2. Mẹ có được tự ký văn bản thỏa thuận phân chia di sản thay cho con không?
Mẹ là người đại diện theo pháp luật theo khoản 1 Điều 136 Bộ luật Dân sự 2015 nên có thể ký thay con. Tuy nhiên, nếu mẹ đồng thời là người thừa kế và tham gia thỏa thuận phân chia di sản với tư cách cá nhân thì việc tiếp tục ký thay con trong cùng giao dịch có nguy cơ vi phạm khoản 3 Điều 141 Bộ luật Dân sự 2015 về giới hạn giao dịch với chính mình. Văn bản phải ghi đúng phần của con và nên có người thứ ba chứng kiến.
3. Thời hiệu khởi kiện đòi thừa kế cho con chưa thành niên là bao lâu?
Thời hiệu yêu cầu chia di sản là 30 năm với bất động sản và 10 năm với động sản theo khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015. Yêu cầu xác nhận quyền thừa kế có thời hiệu 10 năm theo khoản 2 Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015. Thời gian chưa có người đại diện không tính vào thời hiệu theo khoản 2 Điều 156 Bộ luật Dân sự 2015.
4. Nộp đơn khởi kiện đòi thừa kế cho con chưa thành niên ở tòa án nào?
Thẩm quyền xác định theo Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, sửa đổi bổ sung 2025 và điểm a, điểm b khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, tức là Tòa án nhân dân khu vực theo nơi cư trú, làm việc của bị đơn hoặc theo thỏa thuận bằng văn bản về nơi của nguyên đơn.
5. Sổ hộ khẩu có còn dùng để chứng minh con là người thừa kế không?
Không. Khoản 3 Điều 38 Luật Cư trú 2020 cho phép dùng sổ hộ khẩu đến hết ngày 31/12/2022. Hiện nay quan hệ cha mẹ con được chứng minh bằng giấy khai sinh và thông tin cư trú trong Cơ sở dữ liệu về cư trú, kèm giấy chứng tử của người để lại di sản.
Kết luận
Chia di sản thừa kế cho con chưa thành niên đòi hỏi bảo đảm đúng phần con được hưởng và kiểm soát việc người đại diện ký tên, quản lý tài sản thay con. Cần rà soát văn bản phân chia hoặc hồ sơ khởi kiện đòi phần cho con, hãy gọi Luật Long Phan PMT qua hotline 1900636387. Bạn có thể tham khảo Dịch vụ luật sư tư vấn, giải quyết tranh chấp thừa kế của chúng tôi.
Hãy chuẩn bị giấy khai sinh của con, giấy chứng tử, giấy tờ tài sản và di chúc (nếu có) để luật sư đánh giá hàng thừa kế, phần của con và phương án thương lượng hoặc khởi kiện tại Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền.
📚 Bài viết được tư vấn chuyên môn dựa trên hệ thống văn bản pháp luật sau:
- Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13
- Luật Hôn nhân và gia đình số 52/2014/QH13
- Bộ luật Tố tụng dân sự số 92/2015/QH13
- Luật Cư trú số 68/2020/QH14
- Luật Công chứng số 46/2024/QH15
- Công văn số 250/TANDTC-PC ngày 28/4/2026 của Tòa án nhân dân tối cao
- Lưu ý: Các quy định pháp luật có thể thay đổi tùy theo thời điểm. Quý khách hàng vui lòng liên hệ trực tiếp Luật Long Phan PMT qua Hotline 1900.63.63.87 để được cập nhật tư vấn pháp lý mới nhất.
Tags: chia di sản cho con dưới 18 tuổi, Hàng thừa kế thứ nhất, khởi kiện đòi thừa kế, người đại diện của con chưa thành niên, người giám hộ, quản lý tài sản riêng của con, thời hiệu chia di sản, thừa kế của con chưa thành niên
Con tôi 2 tuổi rưỡi Tôi có một mảnh đất để dành cho tương lai của cháu tôi phải làm giấy ủy quyền như thế nào để cho tương lai của cháu có thể nhận được tài sản này
Tôi 42 tuổi, có 2 con (1 trai 1 gái) và đang mang thai con gái thứ 3. Để đề phòng bất trắc tôi muốn lập di chúc cho con mà không muốn cho chồng (vẫn chung sống với chồng). Hai con tôi một đứa 16t, một đứa 14t. Tôi muốn sau này có một chút cho con khi con trưởng thành độc lập rồi thì có ít vốn làm ăn. Vậy tôi phải lập di chúc như thế nào ạ? Nếu cần người giám hộ thì đó có thể là chị gái tôi và gia đình bên ngoại.
Chào bạn, nội dung câu hỏi của bạn đã được chúng tôi phản hồi qua email. Bạn vui lòng xem mail để biết chi tiết.
Chào luâth sư ạ. Vợ chồng tôi chuẩn bị ly hôn nhưng không muốn chia tài sản thì tôi co thể làm giây để lại cho con tôi không? Con tôi mới 5 tuổi. Nếu làm được tôi cần phải làm gì để sau này be đủ 18t có thể nhận dc tài sản đó
Xin chào luật sư!
Luật sư cho e hỏi e có 2 cháu sinh năm 2017( 5 tuổi) và 2020 ( 2 tuổi).Năm nay ông ngoại( tức ba ruột em) có phân chia thừa kế cho e 1 lô đất nhưng để phòng bất trắc về sau, em muốn để 2 cháu đứng tên ( ba mẹ quản lý thay tới năm 18 tuổi) có được không ạ?
Mong sớm nhận được hồi âm của luật sư.Em cám ơn nhiều ạ!
Dạ cho em hỏi ông A có 3 người con, 2 người con lớn đã thành niên sức khoẻ bình thường. Người con út chưa thành niên. Ông A chết để lại tài sản là căn nhà trị giá 900 triệu đồng. Ông A chết đã để đi chúc lại 600 triệu ông B là bạn chiến đấu của ông.
Tôi có 1 ngôi nhà là tài sản riêng của tôi (do ba mẹ tôi cho) và 1 con trai sinh năm 2008. Nay tôi muốn lập di chúc để tài sản đó lại chỉ cho riêng con tôi, mà không để lại cho chồng. Tôi muốn hỏi trong trường hợp đó, di chúc tôi nên lập như thế nào để thể hiện được nguyện vọng của mình, đồng thời bảo đảm được quyền lợi của con chẳng may tôi ra đi đột ngột. Trường hợp buộc phải có người giám hộ vì con dưới 18 tuổi, mà tôi lại không muốn chồng làm người giám hộ của con, thì tôi nên làm cách nào. Trân trọng cảm ơn sự hỗ trợ của đơn vị.
Cho tôi hỏi là chồng tôi và tôi kết hôn năm 2005, có 2 con chung là Bích sinh năm 2008 và Toản sinh năm
2011. Sau khi sinh con trai thứ hai tôi và chồng bất hòa, sống ly thân.
Ngày 1/2/2017, chồng tôi bị tai nạn xe máy phải đưa vào bệnh viện. Trước khi chết, anh đã để lại di chúc mà
là di chúc miệng (trước nhiều người làm chứng) là để lại toàn bộ số tài sản của mình cho hai người là anh
Trịnh (bạn thân từ nhỏ) và cô Giang (vợ cũ của anh Tùng, đã ly dị). Sau ca phẫu thuật không thành công, chồng
qua đời. Tài sản chung của chồng và tôi là 900 triệu đồng, chồng tôi có tài sản riêng trong sổ tiết kiệm là 100 triệu. Vậy bây giờ tài sản đấy tôi có được chia phần nào không và chia như thế nào ạ?
: Anh Nguyễn Văn A trước khi kết hôn có một mảng đất trị giá 700tr ở quận 9. Năm 1987 anh A kết hôn với chị B và sinh được 3 người con là M, N, Q ( trong đó M đã kết hôn với X và sinh được 2 người con là T, V), N và Q đều chưa thành niên. Trong quá trình chung sống vợ chồng anh chị A và B có một căn nhà ở quận 2 trị giá 2 tỷ đồng. Anh A viết di chúc để lại tài sản của mình cho cô H.
Hỏi
1) Hãy chia di sản trong bài tập trên khi anh A chết? (xác định rõ người hưởng và số di sản được hưởng cụ thể là bao nhiêu).
2) Giả sử anh A và M chết cùng thời điểm thì di sản được chia như thế nào ( trường hợp này anh A không có di chúc).
Kính chào quý khách, nội dung câu hỏi của quý khách đã được chúng tôi phản hồi qua email. Qúy khách vui lòng xem mail để biết chi tiết.
Con dưới 18t khi mở thừa kế người đại diện theo p.luật có được quyền tc phần ts mà con dưới 18t cho ng khác không?
Nhà tôi có anh ruột đã chết khi đó ông có 1 người vợ và con trai 9 tuổi. Khi đó ông có 1 lô đất đã mua trước khi lấy vợ có nghĩa còn ở với mẹ đẻ. Giờ cả bên vợ và bên mẹ đẻ muốn bán lô đất đó thì cho tôi hỏi ai sẽ được quyền thừa kế tài sản đó ạ.
Vợ chồng tôi ở với 1 người bà cô bên chồng, có 1 bé trai 4 tuổi. Trước bà di trúc cho chồng tôi căn nhà đang ở chỉ được ở không được bán, sau chồng tôi không may mất khi con tôi mới được 6 tuổi, bà cô này lập di trúc để lại cho con tôi cũng với nội dung được ở không được bán chỉ thờ cúng. Cho hỏi con tôi còn bé như vậy mà ràng buộc di trúc đối với 1 đứa trẻ 6 tuổi như vậy có được không. Sau đứa trẻ lớn thì sẽ như thế nào, giờ di trúc là đồng sở hữu của con trai tôi và e chồng, tức chú của con trai tôi. Việc vừa đồng sở hữu, lại thêm nội dung chỉ ở k được bán để thờ cúng có hợp pháp không. Làm mẹ tôi chi sợ con trai sau này cuộc sống khó khăn mà được hưởng tài sản cũng như không, lúc cần tiền lại không bán được. Mong luật sư tư vấn giúp tôi. Xin chân thành cảm ơn
Chào ạ !
Cho em hỏi Ba em vừa mất vài tháng
Ông nội và bà nội em đều mất trc ba em ; ông bà nội em có 10 người con ( một người đã mất và không có gia đình ) ông bà nội em có 2 công đất và 2 căn nhà nhưng không để lại di chúc vậy em là con của ba em ; em có được hưởng thay phần di sản của cha em không ạ .
Kính chào quý khách, nội dung câu hỏi của quý khách đã được chúng tôi phản hồi qua email. Qúy khách vui lòng xem email để biết chi tiết.
Con gái tôi đứng tên sổ đỏ một mảnh đất ở ngoại thàng Hà Nội do chúng tôi cho tặng năm 2017. Cách đây không lâu, con chúng tôi đột ngột qua đời do bệnh hiểm nghèo và để lại hai cháu nhỏ dưới 15 tuổi. Nay chúng tôi muốn mảnh đất đó mang tên hai cháu ngoại của tôi có được không và thủ tục cần phải làm thế nào?
Kính chào quý khách, nội dung câu hỏi của quý khách đã được chúng tôi phản hồi qua email. Qúy khách vui lòng xem email để biết chi tiết.
Chào luật sư!
Tôi muốn hỏi trường hợp em họ tôi mất di tai nạn (cả 2 vợ chồng), cả 2 đều còn đủ bố mẹ, đã có 01 con chung hợp pháp (02 tuổi). Trước khi mất, 2 vợ chồng em họ tôi còn tiền gửi trong ngân hàng. Vậy bây giờ gia đình muốn rút số tiền đó ra thì thủ tục như thế nào? Khi rút ra được, gia đình muốn mở sổ tiết kiệm đứng tên cháu nhỏ (con đẻ của 2 vợ chồng em họ tôi) thì có được không? Thủ tục như thế nào?
Trân trọng cảm ơn!
trường hợp ông chết không để lại di chúc, sau đó 2 năm 01con trai trong số 03 người con của ông bà chết, nay chia di sản, thì con của người con trai chết được hưởng nhưng cháu lại chưa đủ 18 tuổi, mẹ cháu có thể đại diện cho cháu ký văn bản thỏa thuận phân chia di sản, để lại toàn bộ cho bà nội tài sản được không
Cho mình hỏi “người đại diện” của “người chưa thành niên” được quyền quản lý, giám sát tài sản thừa kế của “người chưa thành niên”, vậy “người đại diện” có quyền được giao dịch, sử dụng tài sản thừa kế của “người chưa thành niên” hay không?
Sổ đứng tên hai vợ chồng, mà người vợ đã mất, có 2 đứa con.1 đứa 26 tuổi và một đứa 16 tuổi. Vậy người con 16 tuổi có ký giấy thừa kế để lại cho ông cha không? Nhờ luật sư tư vấn.
E có điều nhiệt tư vấn ạ.người cha chết không để lại đi chúc. Khi chia thừa kế có con chưa thành niên. 1 bé 4 tuổi. 1 bé 17 tuổi và vợ. Theo e biết thì người mẹ là người đại diện theo pháp luật được quyền quyết định ký thay. Vậy người mẹ có được ký thay với nội dung từ chối k a.
Xin Luật sư cho hỏi: Luật thừa kế. Trong trường hợp cha mẹ điều chết để lại tài sản là đất đai nhưng ko có ủy quyền cho bất cứ người con nào cả mà trong 10 người con1 người đoi chia còn 9 người ko đông ý vậy theo luật pháp có giải quyết cho người đó ko. Xin cám ơn Luật sư
Truong em co lam van thoa thuan phan chia di San nhuong nghia la Sao vay em luat su giai that cho em
Dạ con xin chào Luật Sư. Con muốn hỏi. Trường hợp con của con 9 tuổi, được ông nội để lại di chúc , con và ba cháu đã ly hôn 8 năm. Và con con thì ở hộ khẩu với con. Nay chồng cũ con muốn chuyển hộ khẩu về bên nội, đó là việc đó giờ con không đồng ý, con muốn biết, việc đó có ảnh hưởng gì không nếu con không cho chuyển hộ khẩu về ba, và con có nên chuyển cho con mình về ba không . Con xin chân thành cảm ơn !!!
Chào luật sư,
Tôi có 2 câu hỏi muốn được hỗ trợ:
1. Tôi đã ly hôn và hiện đang nuôi con gái 11 tuổi. Tôi muốn viết di chúc phòng khi bất trắc, gồm 2 nội dung: để lại toàn bộ tài sản cho con gái tôi, người giám hộ là chị gái tôi; nếu tôi qua đời trước khi con được tự quyết định chọn sống với ai thì chị gái tôi sẽ đón cháu về nuôi.
2. Tôi muốn ủy quyền cho chị gái thay tôi toàn quyền quản lý và giao dịch lô đất ở Long An sau khi tôi đi định cư vào năm sau, 2023. Hiện tại tôi sinh sống và có hộ khẩu ở tp. HCM.
Với 2 nội dung trên, tôi cần làm những thủ tục gì và ở đâu?
Xin cảm ơn luật sư!
Chào luật sư, tôi muốn lập đi chúc khi tôi qua đời thì để ngôi nhà của mình cho vợ chồng con trai trưởng sống đến trọn đời nhưng không được bán nhà. Vì con trai trưởng tôi không có con, nên tôi muốn tặng ngôi nhà này cho các cháu nội, ngoại khác sau khi vợ chồng con trai trưởng qua đời. Vậy tôi cần làm gì ạ? Xin cảm ơn luật sư.
tôi và ck tôi (48 tuôi) lấy nhau đều đã trải qua 1 lần đổ vỡ . tôi có 2 con riêng ( 27 và 17 tuổi) , ck tôi có 1 con trai riêng (25tuổi). chúng tôi có 1 con chung cháu trai 5 tuôi. vừa rồi vk ck tôi có mua 1 căn nhà và cũng muốn di chúc sau này khi mất đi để lại cho con chung . vậy luật sư cho tôi hỏi hiện tại chúng tôi có thể ra pháp luật để làm di chúc được không
Tôi có 2 con 1 trai năm nay 12 tuổi. Con gái năm nay 3 tuổi. Tôi đã ly hôn chồng. Nếu tôi có trường hợp bất chắc tôi có để lại di chúc cho con được không. Và tôi cần những giấy tờ gì để lập di chúc.
Chào luật sư,
Tôi muốn hỏi về vấn đề thừa kế, năm 2012 bố mẹ tôi có chỗ tôi và anh trai tôi 1 sổ đất và 2 anh em đồng sỡ hữu, mỗi người giữ 1 sổ.
năm 2017 anh tôi mất, không để lại đi chúc.
Anh trai tôi có 1 vợ và người con 15 tuổi,.
Hiện tại gia đình đã thống nhất sẽ tặng cho hoặc chuyển nhượng phần tài sản này cho tôi.
Tôi muốn hỏi thủ tục như thế nào và phần tài sản của con anh trai tôi có được chuyển nhượng ko ạ?
Lê Thị Thu Tuyền
Tôi 36tuổi, có 1 con gái ,( 12 tuổi), Để đề phòng bất trắc tôi muốn lập di chúc cho con mà không muốn cho chồng . Tôi muốn sau này có một chút cho con khi con trưởng thành độc lập rồi thì có ít vốn làm ăn. Vậy tôi phải lập di chúc như thế nào ạ? Nếu cần người giám hộ thì đó có thể là chị gái tôi và gia đình bên ngoại.
Chào luât sư .cho tôi hỏi người đủ 16 tuổi có hành vi năng lực dân sự có được thừa kế vay vốn ngân hàng không, rất mong luât sư có câu trả lời sớm ạ
Chồng tôi và em chồng tôi đồng sở hữu 1 căn nhà do được mẹ chồng tôi cho tặng.
Giờ chồng tôi lập di chúc có muốn nhờ em chồng tôi là người giám hộ tài sản ( trong trường hợp chồng tôi chết khi 2 con tôi chưa đủ 18 tuổi ) có được không ạ? Nhờ luật sư tư vấn giúp . Tôi cảm ơn nhiều.
Luật Long Phan PMT đã nhận được vấn đề cần giải đáp của Quý khách hàng và chúng sẽ liên để tư vấn, hỗ trợ. Xin cảm ơn
Hộ gia đình: ông A có 2 vợ là bà B( chết năm 2019) và bà C:( trong đó Bà B sinh được 03 người con gồm ông B1(chết năm 2008), ông B2( chết năm 2015) và bà B3) và bà C cũng sinh được 03 người con gồm ông C1, bà C2, ông C3
– năm 1993 được nhà nước chia ruộng cho hộ ông A và đến năm 1999 hộ ông A tách đất nông nghiệp thành 02 giấy chứng nhận QSD đất:
1 giấy mang tên ông A đến năm 2003 thì ông A chết và 1 giấy mang tên ông B1( sinh năm 1972), và ông B1 không có vợ và có con, còn ông B2 có vợ và có 2 con( 2 con chưa đủ 18 tuổi), bà B3 đi lấy chồng xa.
vậy bây giờ thủ tục làm thừa kế như thế nào?
Luật Long Phan PMT cảm ơn Quý khách đã đặt câu hỏi. Chúng tôi sẽ liên hệ và hỗ trợ quý khách hàng sớm nhất