Ngân hàng từ chối trả bảo lãnh vô điều kiện: Làm gì để đòi lại tiền ngay?

Ngân hàng từ chối thanh toán bảo lãnh có thể làm đứt gãy dòng tiền dự án, nhưng nếu cam kết bảo lãnh độc lập, không hủy ngang và vô điều kiện còn hiệu lực thì tổ chức tín dụng phát hành cam kết bảo lãnh phải thanh toán khi nhận hồ sơ hợp lệ. Tranh chấp nghiệm thu, quyết toán hoặc đối trừ khối lượng trong hợp đồng cơ sở không phải căn cứ trì hoãn, trừ khi chính thư bảo lãnh đặt ra điều kiện này. Trong tranh chấp thương mại thì Bên nhận bảo lãnh cần chốt chứng cứ giao nhận, tính thời hạn thanh toán và chuẩn bị phương án yêu cầu lãi chậm trả cùng Luật Long Phan PMT.

Khắc phục rủi ro ngân hàng từ chối thanh toán bảo lãnh vô điều kiện do chưa nghiệm thu

Ngân hàng bảo lãnh không được tự mở rộng điều kiện thanh toán ngoài nội dung thư bảo lãnh. Khi cam kết được phát hành dưới dạng độc lập, không hủy ngang và vô điều kiện, tổ chức tín dụng phải thực hiện nghĩa vụ theo đúng cam kết. Tranh chấp nghiệm thu, quyết toán hoặc đối trừ khối lượng là tranh chấp hợp đồng cơ sở, không mặc nhiên làm đình chỉ nghĩa vụ bảo lãnh.

Điểm cần kiểm tra đầu tiên là hiệu lực và ngôn ngữ của thư bảo lãnh. Nếu thư bảo lãnh đặt điều kiện nghiệm thu, quyết toán hoặc xác nhận khối lượng, bên nhận bảo lãnh phải đáp ứng điều kiện đó. Nếu không có điều kiện này, việc từ chối thanh toán vì “chưa nghiệm thu” thường không có cơ sở pháp lý vững chắc.

Tính độc lập của cam kết bảo lãnh đối với tranh chấp hợp đồng thi công

Bảo lãnh là cơ chế người thứ ba thực hiện nghĩa vụ thay cho bên có nghĩa vụ khi bên này không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ. Theo Khoản 1 Điều 335 Bộ luật Dân sự 2015, bên bảo lãnh cam kết với bên nhận bảo lãnh về việc thực hiện nghĩa vụ thay cho bên được bảo lãnh khi đến hạn.

Trong bảo lãnh ngân hàng, tổ chức tín dụng phát hành cam kết bảo lãnh tạo ra một quan hệ nghĩa vụ riêng với bên nhận bảo lãnh. Bảo lãnh ngân hàng là hình thức cấp tín dụng thông qua việc tổ chức tín dụng cam kết thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho khách hàng nếu khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ đã cam kết, căn cứ Khoản 2 Điều 4 Luật Các tổ chức tín dụng 2024 dẫn chiếu theo nhận định tại Bản án số 03/2026/KDTM-PT của Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội.

Vì vậy, cần tách hai tầng quan hệ. Quan hệ thi công xử lý lỗi tiến độ, khối lượng, nghiệm thu và quyết toán. Quan hệ bảo lãnh xử lý nghĩa vụ thanh toán của tổ chức tín dụng theo thư bảo lãnh.

Căn cứ bác bỏ yêu cầu đối trừ khối lượng và quyết toán từ tổ chức tín dụng

Lập luận “phải nghiệm thu, quyết toán, đối trừ trước” chỉ có giá trị nếu chính cam kết bảo lãnh ghi nhận đó là điều kiện thanh toán. Với cam kết vô điều kiện, ngân hàng không được biến tranh chấp thi công thành rào cản thanh toán. Đây là điểm then chốt để bên nhận bảo lãnh phản hồi văn bản từ chối.

Một tình huống thực tiễn cho thấy tòa án đã bác toàn bộ lý do từ chối chi trả bảo lãnh vô điều kiện của ngân hàng do chưa nghiệm thu, đối trừ công nợ. Trong Bản án số 03/2026/KDTM-PT, ngân hàng cho rằng phải nghiệm thu, xác nhận khối lượng và đối trừ công nợ trước khi thực hiện bảo lãnh. Tòa án không chấp nhận lập luận này. Tòa xác định quan hệ bảo lãnh độc lập với quan hệ thi công; nếu có tranh chấp nghiệm thu hoặc quyết toán, các bên có quyền khởi kiện bằng vụ án khác.

Cách tiếp cận này có ý nghĩa thực tiễn lớn. Tổ chức tín dụng phải trả trước theo cam kết bảo lãnh nếu hồ sơ hợp lệ. Quyền truy đòi hoặc cơ chế nhận nợ bắt buộc được xử lý giữa ngân hàng và bên được bảo lãnh sau khi ngân hàng đã trả thay.

Đối với cam kết bảo lãnh ký trước ngày 01/04/2025, cần rà soát thêm hiệu lực chuyển tiếp. Các thỏa thuận cấp bảo lãnh, cam kết bảo lãnh ký kết và có hiệu lực trước ngày Thông tư số 61/2024/TT-NHNN có hiệu lực được tiếp tục thực hiện theo thỏa thuận và pháp luật tại thời điểm ký cho đến khi nghĩa vụ bảo lãnh chấm dứt, theo Điều 34 Thông tư số 61/2024/TT-NHNN.

Điều kiện pháp lý để kích hoạt quyền yêu cầu thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh

Bên nhận bảo lãnh không nên chỉ viện dẫn tính “vô điều kiện”. Muốn buộc tổ chức tín dụng thanh toán, hồ sơ phải chứng minh đủ điều kiện kích hoạt nghĩa vụ bảo lãnh. Thiếu một điều kiện có thể tạo khoảng trống để ngân hàng trì hoãn.

Các điều kiện cốt lõi cần được kiểm tra gồm:

• Thư bảo lãnh còn hiệu lực tại thời điểm tổ chức tín dụng nhận hồ sơ yêu cầu thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh.
• Bên được bảo lãnh vi phạm nghĩa vụ được bảo đảm, như chậm tiến độ, không hoàn trả tạm ứng hoặc không thực hiện đúng hợp đồng.
• Hồ sơ yêu cầu thanh toán hợp lệ, đúng hình thức, đúng chứng từ kèm theo, đúng địa chỉ tiếp nhận và nộp trong thời hạn hiệu lực của cam kết bảo lãnh.

Hồ sơ yêu cầu thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh hợp lệ phải phù hợp với cam kết bảo lãnh và được xuất trình trong thời gian làm việc, trong thời hạn hiệu lực của cam kết. Căn cứ Khoản 2 Điều 21 Thông tư số 61/2024/TT-NHNN, đây là điều kiện bắt buộc để tổ chức tín dụng phát sinh nghĩa vụ xử lý yêu cầu thanh toán.

Khi đủ ba điều kiện trên, bên nhận bảo lãnh có cơ sở yêu cầu thanh toán ngay. Việc ngân hàng tiếp tục viện dẫn tranh chấp hợp đồng cơ sở cần được phản hồi bằng văn bản, kèm chứng cứ giao nhận hồ sơ và lập luận về tính độc lập của cam kết bảo lãnh.

Cấu trúc hồ sơ hợp lệ để yêu cầu thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh ngay khi vi phạm

Hồ sơ yêu cầu thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh hợp lệ là điều kiện kích hoạt trách nhiệm thanh toán của tổ chức tín dụng. Bên nhận bảo lãnh cần chuẩn bị hồ sơ theo đúng nội dung thư bảo lãnh, đúng thời hạn hiệu lực và đúng địa chỉ tiếp nhận. Sai một yếu tố hình thức có thể tạo lý do để ngân hàng trì hoãn hoặc từ chối. Theo Khoản 2 Điều 21 Thông tư số 61/2024/TT-NHNN, văn bản yêu cầu và chứng từ kèm theo phải phù hợp với cam kết bảo lãnh, đồng thời được xuất trình trong thời gian làm việc và trong thời hạn hiệu lực của cam kết.

Soạn thảo văn bản thông báo vi phạm và yêu cầu tổ chức tín dụng thanh toán

Văn bản thông báo vi phạm cần xác định rõ nghĩa vụ được bảo đảm, hành vi vi phạm và hậu quả phát sinh quyền yêu cầu bảo lãnh. Nội dung nên bám sát hợp đồng chính, phụ lục và điều khoản trong thư bảo lãnh. Cách trình bày càng cụ thể, ngân hàng càng khó viện dẫn lý do “chưa đủ cơ sở xử lý”.

Văn bản yêu cầu tổ chức tín dụng thanh toán phải thể hiện rõ số thư bảo lãnh, số tiền yêu cầu, tài khoản nhận tiền và căn cứ phát sinh nghĩa vụ. Bên nhận bảo lãnh có quyền đề nghị bên bảo lãnh thực hiện đúng nghĩa vụ, trách nhiệm theo cam kết, căn cứ Điểm b Khoản 1 Điều 32 Thông tư số 61/2024/TT-NHNN.

Nếu thư bảo lãnh có mẫu yêu cầu thanh toán riêng, bên nhận bảo lãnh cần sử dụng đúng mẫu đó. Trường hợp mẫu không rõ, văn bản nên viện dẫn trực tiếp điều khoản bảo lãnh và nêu thời điểm bên được bảo lãnh vi phạm nghĩa vụ.

Danh mục tài liệu chứng minh phát sinh nghĩa vụ được bảo đảm

Bộ hồ sơ phải chứng minh được hai vấn đề: cam kết bảo lãnh còn hiệu lực và nghĩa vụ được bảo đảm đã phát sinh. Danh mục tài liệu nên được sắp xếp theo thứ tự logic để bộ phận xử lý của tổ chức tín dụng không thể tách rời chứng cứ.

• Bản gốc hoặc thông tin xác thực của thư bảo lãnh, kèm toàn bộ thư tu chỉnh, gia hạn hoặc sửa đổi nghĩa vụ bảo lãnh.
• Hợp đồng chính và phụ lục hợp đồng, thể hiện nghĩa vụ được bảo đảm như hoàn trả tạm ứng, bảo đảm thực hiện hợp đồng hoặc nghĩa vụ tiến độ.
• Chứng từ chuyển tiền tạm ứng hoặc chứng từ phát sinh nghĩa vụ, nhằm chứng minh bên nhận bảo lãnh đã thực hiện phần nghĩa vụ làm căn cứ yêu cầu bảo lãnh.
• Tài liệu chứng minh vi phạm của bên được bảo lãnh, gồm thông báo chậm tiến độ, biên bản làm việc, văn bản yêu cầu khắc phục hoặc tài liệu thể hiện không hoàn trả tạm ứng.
• Văn bản yêu cầu tổ chức tín dụng thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh, ghi rõ số tiền yêu cầu, căn cứ yêu cầu và phương thức thanh toán.
• Chứng từ giao nhận hồ sơ với ngân hàng, như biên nhận, phiếu chuyển phát, email xác nhận, biên bản làm việc hoặc vi bằng nếu cần thiết.
• Tài liệu tính lãi chậm trả, áp dụng khi tổ chức tín dụng không thanh toán đúng thời hạn sau khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Danh mục trên cần đối chiếu lại với từng thư bảo lãnh cụ thể. Nếu thư bảo lãnh yêu cầu chứng từ đặc thù, việc bỏ sót chứng từ đó có thể làm hồ sơ chưa đủ điều kiện xử lý.

Thủ tục giao nhận hồ sơ và xác lập bằng chứng chốt mốc thời gian pháp lý

Mục tiêu của giao nhận hồ sơ không chỉ là nộp tài liệu. Mục tiêu quan trọng hơn là chốt thời điểm tổ chức tín dụng nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Mốc này quyết định thời hạn thanh toán, thời hạn trả lời từ chối và căn cứ tính lãi chậm trả.

Bên nhận bảo lãnh nên giao hồ sơ tại đúng địa chỉ, đúng bộ phận và trong giờ làm việc của tổ chức tín dụng. Căn cứ Khoản 2 Điều 21 Thông tư số 61/2024/TT-NHNN, hồ sơ phải được xuất trình trong thời gian làm việc và trong thời hạn hiệu lực của cam kết bảo lãnh.

Khi nộp trực tiếp, cần yêu cầu đóng dấu nhận, ghi rõ ngày giờ, họ tên người nhận và danh mục tài liệu. Khi gửi qua bưu chính hoặc thư điện tử, cần lưu vận đơn, xác nhận phát thành công và phản hồi của ngân hàng. Với vụ việc giá trị lớn, việc lập vi bằng giao nhận có thể giúp củng cố chứng cứ.

Rủi ro lớn nhất của ban quản lý dự án là để ngân hàng kéo dài thẩm định đến khi thư bảo lãnh hết hiệu lực. Vì vậy, hồ sơ phải được nộp sớm, có bằng chứng tiếp nhận và có văn bản nhắc hạn ngay khi phát sinh chậm trễ.

Lộ trình 04 bước xử lý tranh chấp khi tổ chức tín dụng trì hoãn hoặc chây ì thanh toán

Khi tổ chức tín dụng im lặng hoặc kéo dài việc xử lý hồ sơ, bên nhận bảo lãnh cần chuyển ngay từ trạng thái “chờ phản hồi” sang trạng thái kiểm soát chứng cứ. Trọng tâm là chốt ngày nhận hồ sơ hợp lệ, đếm thời hạn 05 ngày làm việc và xác lập căn cứ yêu cầu lãi chậm trả. Nếu ngân hàng tiếp tục trì hoãn, vụ việc cần được chuẩn bị như một tranh chấp kinh doanh thương mại về yêu cầu thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh.

Ấn định thời hạn 05 ngày làm việc và thủ tục gửi văn bản yêu cầu lần cuối

Văn bản yêu cầu lần cuối phải nêu rõ ngân hàng đã nhận hồ sơ hợp lệ, số tiền phải thanh toán và thời hạn xử lý còn lại. Đây không chỉ là văn bản nhắc nợ. Đây là chứng cứ thể hiện bên nhận bảo lãnh đã tạo cơ hội cuối cùng để tổ chức tín dụng tự thực hiện cam kết.

Căn cứ Điểm a Khoản 3 Điều 21 Thông tư số 61/2024/TT-NHNN, bên bảo lãnh phải thực hiện đúng, đầy đủ nghĩa vụ bảo lãnh trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ hợp lệ. Nếu từ chối, tổ chức tín dụng phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do trong thời hạn 05 ngày làm việc, theo Khoản 4 Điều 21 Thông tư số 61/2024/TT-NHNN.

Văn bản nên yêu cầu ngân hàng xác nhận một trong hai kết quả: thanh toán hoặc từ chối có lý do. Trường hợp ngân hàng chỉ yêu cầu “chờ nghiệm thu, quyết toán”, bên nhận bảo lãnh cần phản hồi ngay về tính độc lập của cam kết bảo lãnh.

Phương pháp tính tiền lãi chậm trả đối với số tiền tổ chức tín dụng vi phạm

Lãi chậm trả cần được tính từ ngày tổ chức tín dụng hết thời hạn thực hiện nghĩa vụ mà không thanh toán. Khoản tiền này nhằm bù đắp thiệt hại do dòng tiền bị chiếm dụng. Cách tính phải bám vào số tiền bảo lãnh chưa thanh toán, số ngày chậm trả và mức lãi suất có căn cứ.

Theo Khoản 5 Điều 21 Thông tư số 61/2024/TT-NHNN, lãi suất đối với số tiền trả thay áp dụng theo thỏa thuận cấp bảo lãnh, nhưng không vượt quá mức lãi suất cho vay quá hạn cao nhất tại chính tổ chức tín dụng đó. Đồng thời, bên có nghĩa vụ chậm trả tiền phải trả lãi trên số tiền chậm trả tương ứng với thời gian chậm thanh toán, căn cứ Khoản 1 Điều 357 Bộ luật Dân sự 2015.

Trong Bản án số 03/2026/KDTM-PT, Tòa án áp dụng mức lãi chậm trả 10%/năm. Ngân hàng đã thanh toán 35% nghĩa vụ bảo lãnh, còn 65% chưa thực hiện. Tòa án buộc ngân hàng thanh toán tiếp 1.137.678.164 đồng và lãi chậm trả.

Trình tự khởi kiện vụ án kinh doanh thương mại buộc ngân hàng thực hiện nghĩa vụ

Khi ngân hàng không thanh toán hoặc từ chối không có căn cứ, bên nhận bảo lãnh có thể khởi kiện vụ án kinh doanh thương mại. Mục tiêu khởi kiện là yêu cầu Tòa án buộc tổ chức tín dụng thanh toán tiền bảo lãnh còn lại, lãi chậm trả và chi phí tố tụng hợp lệ nếu có.

Bên nhận bảo lãnh có quyền khởi kiện khi bên bảo lãnh vi phạm nghĩa vụ đã cam kết, theo Điểm c Khoản 1 Điều 32 Thông tư số 61/2024/TT-NHNN. Quyền khởi kiện cũng được bảo đảm bởi Điều 186 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, khi cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp.

Hồ sơ khởi kiện cần thể hiện rõ ba nhóm chứng cứ. Thứ nhất là cam kết bảo lãnh và hiệu lực của cam kết. Thứ hai là hồ sơ yêu cầu thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh hợp lệ. Thứ ba là chứng cứ ngân hàng chậm trả hoặc từ chối không phù hợp.

Thời hiệu khởi kiện tranh chấp hợp đồng là 03 năm, kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm, theo Điều 429 Bộ luật Dân sự 2015. Vì vậy, doanh nghiệp không nên để quá trình thương lượng kéo dài làm suy yếu chứng cứ và chiến lược thu hồi dòng tiền.

Các câu hỏi thường gặp liên quan đến việc ngân hàng từ chối trả bảo lãnh

Tranh chấp pháp lý khi tổ chức tín dụng trì hoãn nghĩa vụ thường phát sinh từ những vướng mắc thực tiễn ngoài dự kiến của doanh nghiệp. Việc nắm vững trình tự xử lý khi “ngân hàng từ chối thanh toán bảo lãnh” sẽ giúp chủ đầu tư và nhà thầu bảo vệ tối đa dòng tiền dự án. Những rủi ro trọng tâm nhất trong quá trình yêu cầu thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh được làm rõ ngay sau đây.

Dịch vụ tư vấn pháp lý giải quyết tranh chấp từ chối thanh toán bảo lãnh ngân hàng tại Luật Long Phan PMT

Tranh chấp từ chối thanh toán bảo lãnh ngân hàng thường liên quan đồng thời đến thư bảo lãnh, hợp đồng cơ sở, chứng cứ vi phạm và chiến lược thu hồi dòng tiền. Luật Long Phan PMT thực hiện tư vấn pháp lý giải quyết tranh chấp từ chối thanh toán bảo lãnh ngân hàng theo hướng kiểm soát hồ sơ, tạo áp lực pháp lý và chuẩn bị phương án tranh tụng khi cần.

Rà soát hiệu lực cam kết bảo lãnh và chuẩn hóa hồ sơ yêu cầu thanh toán

Luật sư cần đánh giá trước hiệu lực, phạm vi nghĩa vụ và điều kiện thanh toán trong từng thư bảo lãnh. Công việc này giúp bên nhận bảo lãnh tránh nộp hồ sơ thiếu chứng từ hoặc sai hình thức.

• Rà soát thư bảo lãnh, thư tu chỉnh, thời hạn hiệu lực và điều khoản “vô điều kiện, không hủy ngang”.
• Đối chiếu hợp đồng chính, phụ lục, chứng từ tạm ứng và tài liệu chứng minh nghĩa vụ được bảo đảm.
• Soạn văn bản thông báo vi phạm và văn bản yêu cầu tổ chức tín dụng thanh toán theo đúng căn cứ bảo lãnh.

Đại diện đàm phán trực tiếp với tổ chức tín dụng phát hành bảo lãnh

Đàm phán với tổ chức tín dụng cần lập luận chặt chẽ về tính độc lập của cam kết bảo lãnh. Luật sư sẽ tập trung vào nghĩa vụ thanh toán, thay vì để tranh chấp bị kéo sang nghiệm thu hoặc quyết toán công trình.

• Đại diện làm việc trực tiếp với tổ chức tín dụng phát hành cam kết bảo lãnh.
• Phản hồi các lý do từ chối như “chưa nghiệm thu”, “chưa quyết toán” hoặc “phải đối trừ công nợ”.
• Thiết lập hồ sơ chứng cứ về thời điểm ngân hàng nhận đủ hồ sơ và thời hạn chậm thanh toán.

Cử luật sư đại diện tranh tụng thu hồi dòng tiền tại Tòa án và Trọng tài

Khi thương lượng không đạt kết quả, tranh tụng cần được chuẩn bị như một vụ án kinh doanh thương mại có chứng cứ rõ ràng. Mục tiêu là buộc tổ chức tín dụng trả tiền bảo lãnh, lãi chậm trả và bảo vệ dòng tiền hợp pháp.

• Soạn đơn khởi kiện và hệ thống hóa chứng cứ về nghĩa vụ bảo lãnh.
• Đại diện tham gia hòa giải, phiên họp kiểm tra chứng cứ và phiên tòa.
• Xây dựng yêu cầu thanh toán tiền bảo lãnh còn lại, lãi chậm trả và chi phí hợp lệ phát sinh.

Quý khách có thể gửi hồ sơ vụ việc qua Email: pmt@luatlongphan.vn hoặc Zalo: 0939.846.973 để luật sư đánh giá sơ bộ phương án xử lý.

Kết luận

Ngân hàng từ chối thanh toán bảo lãnh không làm mất quyền yêu cầu của bên nhận bảo lãnh nếu cam kết còn hiệu lực, hồ sơ hợp lệ và nghĩa vụ được bảo đảm đã bị vi phạm. Với cam kết bảo lãnh độc lập, không hủy ngang và vô điều kiện, tổ chức tín dụng phát hành cam kết bảo lãnh không thể dùng tranh chấp nghiệm thu, quyết toán hoặc đối trừ công nợ để trì hoãn thanh toán ngoài nội dung thư bảo lãnh. Doanh nghiệp cần chốt chứng cứ giao nhận hồ sơ, kiểm soát mốc 05 ngày làm việc và yêu cầu lãi chậm trả kịp thời. Liên hệ Hotline 1900.63.63.87 để Luật Long Phan PMT hỗ trợ thu hồi tiền bảo lãnh đúng pháp luật.

Tags: Bảo lãnh ngân hàng vô điều kiện, Khởi kiện ngân hàng chậm thanh toán, Lãi chậm trả nghĩa vụ bảo lãnh, Thư bảo lãnh độc lập, Tranh chấp bảo lãnh ngân hàng, tranh chấp kinh doanh thương mại, Từ chối thanh toán bảo lãnh