Đang hưởng án treo mà phạm tội mới, xử lý thế nào?

Đang hưởng án treo mà phạm tội mới dẫn đến những hậu quả pháp lý đặc biệt nghiêm trọng, làm phát sinh căn cứ để cơ quan tiến hành tố tụng tước bỏ quyền tự cải tạo tại cộng đồng của người bị kết án. Theo quy định của Bộ luật Hình sự hiện hành, hành vi vi phạm trong thời gian thử thách này sẽ bị xử lý khắt khe thông qua nguyên tắc buộc chấp hành hình phạt tù của bản án cũ, đồng thời tổng hợp với hình phạt của bản án mới. Vậy cơ chế cộng dồn hình phạt được xác định như thế nào và quy trình tố tụng sẽ diễn ra ra sao? Thông qua bài viết dưới đây, Luật Long Phan PMT sẽ phân tích chi tiết các quy định pháp luật liên quan, giúp Quý khách hàng nắm bắt chính xác rủi ro pháp lý và có phương án chuẩn bị kịp thời.

Phải chấp hành hình phạt đối với bản án được tuyên treo

Án treo là chế định nhân đạo của pháp luật hình sự, cho phép người phạm tội không phải chấp hành hình phạt tù nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện cải tạo, không vi phạm pháp luật trong thời gian thử thách. Tuy nhiên, nếu trong thời gian đang hưởng án treo mà lại phạm tội mới, người đó sẽ phải đối diện với hệ quả pháp lý nặng hơn, trước hết là về bản án treo đã được tuyên.

Theo quy định tại khoản 5 Điều 65 Bộ luật Hình sự 2015, trong thời gian thử thách, nếu người được hưởng án treo phạm tội mới thì Toà án buộc người đó phải chấp hành hình phạt tù của bản án trước và tổng hợp với hình phạt của bản án mới theo quy định tại Điều 56 của Bộ luật hình sự 2015.

Như vậy, việc phạm tội mới trong thời gian thử thách khiến bản án treo lập tức mất hiệu lực. Hình phạt tù của bản án treo sẽ được “kích hoạt”, buộc người phạm tội phải chấp hành hình phạt tù mà trước đó được miễn.

Tình huống này phản ánh đúng nguyên tắc răn đe – phòng ngừa đặc biệt. Việc hưởng án treo là sự khoan hồng có điều kiện. Nếu không tuân thủ điều kiện đó (không phạm tội mới, cải tạo tốt…), người phạm tội sẽ không được hưởng chính sách khoan hồng và phải chịu hình phạt thực tế đã được tuyên trong bản án cũ.

Do đó, nếu người đang chấp hành án treo mà phạm tội mới thì trước tiên người đó sẽ phải chấp hành hình phạt đối với bản án đã được tuyên treo.

>> Xem thêm: Hưởng án treo mà vẫn vi phạm pháp luật thì bị xử lý như thế nào?

Có thể bị xem xét thêm tình tiết tăng nặng hoặc nhân thân xấu khi lượng hình đối với tội mới

Việc một người đang trong giai đoạn chấp hành án treo mà tiếp tục phạm tội mới không chỉ làm mất hiệu lực án treo mà còn khiến họ có thể bị xem xét thêm các tình tiết bất lợi trong quá trình lượng hình đối với tội mới.

Khi quyết định hình phạt đối với tội mới, Tòa án sẽ đánh giá một cách toàn diện các yếu tố theo quy định của pháp luật, trong đó đặc biệt chú trọng đến nhân thân người phạm tội và các tình tiết tăng nặng. Việc một người đang trong thời gian thử thách của án treo, tức là đã có một tiền án và đang được hưởng sự khoan hồng đặc biệt, lại tiếp tục phạm tội mới cho thấy ý thức chấp hành pháp luật rất kém và khả năng cải tạo thấp. Đây được xem là một yếu tố “nhân thân xấu” theo tinh thần của Điều 50 Bộ luật Hình sự 2015, do đó khiến Tòa án có xu hướng áp dụng một mức án nghiêm khắc hơn.

Quan trọng hơn, hành vi này còn trực tiếp cấu thành tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự “Tái phạm” theo quy định tại điểm h khoản 1 Điều 52 Bộ luật Hình sự 2015. Bởi lẽ, người đang hưởng án treo là người “đã bị kết án, chưa được xóa án tích”, nên việc họ thực hiện một tội phạm mới do cố ý đã thỏa mãn đầy đủ dấu hiệu của “Tái phạm” được định nghĩa tại khoản 1 Điều 53 Bộ luật Hình sự 2015.

Từ việc bị đánh giá nhân thân xấu và bị áp dụng tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự, người phạm tội mới có thể phải chịu mức hình phạt dành cho tội mới trở nên nặng nề hơn đáng kể so với trường hợp phạm tội lần đầu.

Như vậy, phạm tội mới trong thời gian thử thách án treo sẽ khiến người phạm tội đối diện với hậu quả pháp lý nghiêm trọng hơn, không chỉ phải chấp hành án cũ mà còn có thể bị áp dụng tình tiết tăng nặng, mất đi cơ hội được giảm nhẹ hình phạt trong bản án mới.

Phải chịu mức án với cả hai tội theo phương thức tổng hợp hình phạt

Một trong những nguyên tắc xử lý người phạm nhiều tội hoặc tái phạm là tổng hợp hình phạt. Trường hợp đang hưởng án treo mà phạm tội mới là trường hợp điển hình được áp dụng nguyên tắc này.

Nguyên tắc này được quy định tại Điều 56 Bộ luật Hình sự 2015 (Tổng hợp hình phạt của nhiều bản án). Mục đích của việc tổng hợp hình phạt là để đảm bảo tính thống nhất trong việc thi hành án. Như đã nêu tại mục 1, khoản 5 Điều 65 Bộ luật Hình sự 2015 đã chỉ rõ:

“Trường hợp thực hiện hành vi phạm tội mới thì Tòa án buộc người đó phải chấp hành hình phạt của bản án trước và tổng hợp với hình phạt của bản án mới theo quy định tại Điều 56 của Bộ luật này”.

Quy trình tổng hợp hình phạt được quy định cụ thể như sau:

• Xét xử tội phạm mới: Tòa án có thẩm quyền tiến hành xét xử hành vi phạm tội mới. Tại phiên tòa này, Tòa án sẽ quyết định hình phạt cho tội mới này (gọi là hình phạt của bản án mới).
• Tổng hợp hình phạt: Ngay sau khi quyết định hình phạt cho tội mới, Tòa án sẽ tiến hành tổng hợp hình phạt này với hình phạt tù của bản án đã cho hưởng án treo trước đó (hình phạt của bản án trước).

Khi tổng hợp các hình phạt tù có thời hạn, pháp luật cũng đặt ra một giới hạn tối đa để đảm bảo tính nhân đạo. Theo quy định tại Điều 55 Bộ luật Hình sự 2015, hình phạt chung không được vượt quá 30 năm tù. Nếu tổng hình phạt của các bản án vượt quá 30 năm, thì hình phạt chung cũng chỉ là 30 năm.

Do đó, người đang hưởng án treo mà phạm tội mới không chỉ bị buộc chấp hành án cũ mà còn phải thi hành một hình phạt tổng hợp cho cả hai tội. Đây là sự kết hợp giữa việc hủy án treo và áp dụng các quy định về tổng hợp hình phạt theo hướng nghiêm khắc hơn.

>>> Xem thêm: Thi hành án treo: Thủ tục và nghĩa vụ của bị án

Dịch vụ luật sư tư vấn cách xử lý khi phạm tội mới trong thời hạn thử thách án treo

Trước những hệ quả pháp lý nặng nề khi người đang hưởng án treo phạm tội mới, việc có sự hỗ trợ kịp thời từ luật sư hình sự là vô cùng cần thiết để đảm bảo quyền lợi, giảm thiểu rủi ro pháp lý cho người bị buộc tội và thân nhân họ.

Với kinh nghiệm nhiều năm trong lĩnh vực tố tụng hình sự, chúng tôi cung cấp đến quý khách hàng về dịch vụ tư vấn cách xử lý khi phạm tội mới trong thời gian thử thách án treo như sau:

• Tư vấn về cấu thành của tội danh mới trong thời gian thử thách án treo;
• Tư vấn mức hình phạt của tội danh mới trong thời gian thử thách án treo;
• Tư vấn cách tính tổng hình phạt do phạm tội trong thời gian thử thách án treo;
• Tư vấn đưa ra hướng giải quyết, bào chữa cho bị can bị cáo trong thời gian thử thách phạm tội mới;
• Tư vấn, hướng dẫn thu thập, tài liệu chứng cứ cần thiết để có thể giảm nhẹ tội;
• Tư vấn các vấn đề khác có liên quan.

Với sự đồng hành của luật sư hình sự giàu kinh nghiệm, người bị buộc tội sẽ được bảo vệ tốt nhất về mặt pháp lý, từ đó có thể giảm nhẹ hình phạt, bảo vệ quyền con người và quyền công dân trong tố tụng.

Các câu hỏi thường gặp liên quan đến vấn đề đang hưởng án treo mà phạm tội mới

Đang hưởng án treo mà phạm tội mới do vô ý có bị đi tù không?

Theo quy định hiện hành tại Khoản 5 Điều 65 Bộ luật Hình sự 2015, trường hợp thực hiện hành vi phạm tội mới trong thời gian thử thách thì Tòa án sẽ buộc người đó phải chấp hành hình phạt tù của bản án trước và tổng hợp với bản án mới. Điều này có nghĩa là luật hiện hành không phân biệt tội mới là do cố ý hay vô ý. Dù phạm tội mới do vô ý, người vi phạm vẫn bị tước quyền hưởng án treo và buộc phải chấp hành hình phạt tù giam của bản án cũ.

Thời gian thử thách án treo đã qua có được trừ vào án tù không?

Không. Pháp luật quy định rất rõ tại Khoản 5 Điều 65 Bộ luật Hình sự 2015 và hướng dẫn tại Khoản 1 Điều 7 Nghị quyết 02/2018/NQ-HĐTP rằng, khi bị buộc chấp hành hình phạt tù của bản án đã cho hưởng án treo do phạm tội mới, thời gian thử thách đã trôi qua sẽ không được khấu trừ vào thời hạn chấp hành án. Người phạm tội sẽ phải chấp hành toàn bộ mức án tù đã được tuyên trong bản án gốc trước đó.

Thẩm quyền quyết định tổng hợp hình phạt khi phạm tội mới thuộc về ai?

Căn cứ nguyên tắc tổng hợp hình phạt của nhiều bản án tại Khoản 2 Điều 56 Bộ luật Hình sự 2015, Tòa án đang thụ lý, xét xử vụ án về tội phạm mới chính là cấp có thẩm quyền ra phán quyết. Trong bản án mới, Tòa án sẽ quyết định mức hình phạt cụ thể cho tội mới, đồng thời ra quyết định buộc người bị kết án phải chấp hành hình phạt tù của bản án treo trước đó và tiến hành tổng hợp hai hình phạt này thành một mức hình phạt chung.

Thời gian tạm giữ, tạm giam của tội mới có được khấu trừ vào hình phạt chung không?

Có. Theo quy định tại Khoản 1 Điều 38 Bộ luật Hình sự 2015, thời gian bị tạm giữ, tạm giam sẽ được khấu trừ trực tiếp vào thời hạn chấp hành án phạt tù của hình phạt chung. Cụ thể, pháp luật quy định cứ 01 ngày tạm giữ, tạm giam được tính bằng 01 ngày chấp hành hình phạt tù.

Mức án tối đa khi tổng hợp hình phạt của nhiều bản án là bao nhiêu năm?

Căn cứ quy định về tổng hợp hình phạt tại điểm a Khoản 1 Điều 55 Bộ luật Hình sự 2015, đối với hình phạt chính là tù có thời hạn, khi tổng hợp lại thì mức hình phạt chung không được vượt quá 30 năm. Do đó, dù tổng cộng mức án của bản án án treo cũ và bản án mới cộng lại có cao hơn 30 năm, người phạm tội cũng chỉ phải chấp hành mức án tối đa là 30 năm tù giam.

Kết luận

Phạm tội mới trong thời gian thử thách án treo là hành vi nghiêm trọng, nguy hiểm cho xã hội và thay vào đó sẽ không còn được tiếp tục thời gian hưởng án treo mà Tòa án quyết định hình phạt đối với tội phạm mới và tổng hợp với hình phạt tù của bản án trước. Trên đây là bài viết liên quan đến vấn đề đang hưởng án treo mà phạm tội mới, xử lý thế nào? Nếu như quý bạn đọc vẫn còn thắc mắc hay mong muốn TƯ VẤN LUẬT HÌNH SỰ để tìm hiểu sâu hơn về vấn đề trên hoặc cần tìm dịch vụ luật sư hình sự để xử lý các vấn đề liên quan thì vui lòng liên hệ với chúng tôi qua hotline 1900.63.63.87. Xin cảm ơn.

Tags: Án treo, chấp hành án phạt tù, Đang hưởng án treo phạm tội mới, Thời gian thử thách án treo​, Tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự, tổng hợp hình phạt