Thủ tục giám định thương tật do tai nạn giao thông thế nào?

Thủ tục giám định thương tật do tai nạn giao thông là một quy trình pháp lý phải thực hiện trong các vụ tai nạn giao thông. Kết quả giám định (tỷ lệ thương tật) là căn cứ để xác định trách nhiệm pháp lý của người gây tai nạn. Thủ tục này yêu cầu sự tham gia của cơ quan tố tụng và tổ chức giám định pháp y. Bài viết này của Luật Long Phan PMT sẽ phân tích các bước thực hiện thủ tục này giúp bị hại và gia đình nắm rõ quy định từ đó kịp thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Quyền yêu cầu giám định thương tật do tai nạn giao thông

Quyền yêu cầu giám định thương tật do tai nạn giao thông được pháp luật quy định cụ thể. Quyền này bảo vệ lợi ích hợp pháp của người bị thiệt hại. Tùy thuộc vào bối cảnh pháp lý, việc giám định có thể được trưng cầu bởi cơ quan tố tụng hoặc do cá nhân tự yêu cầu.

Pháp luật hiện hành, cụ thể là Luật Giám định tư pháp 2014 (sửa đổi, bổ sung 2020) và Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, quy định hai hình thức thực hiện quyền này:

Trưng cầu giám định

Đây là hình thức phổ biến và bắt buộc trong nhiều trường hợp tai nạn giao thông có dấu hiệu tội phạm. Cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng (Cơ quan điều tra/Công an, Viện kiểm sát, Tòa án) ra Quyết định trưng cầu giám định pháp y. 

Theo quy định tại Khoản 4, Điều 206, Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 (Sau đây gọi tắc là BLTTHS 2015), việc trưng cầu giám định là bắt buộc khi cần xác định “tính chất thương tích, mức độ tổn hại sức khỏe hoặc khả năng lao động”. Trong các vụ tai nạn giao thông, cơ quan điều tra sẽ căn cứ vào hồ sơ bệnh án ban đầu để ra quyết định trưng cầu nhằm xác định tỷ lệ thương tật, làm cơ sở khởi tố vụ án hình sự.

Tự mình yêu cầu giám định

Luật Giám định tư pháp sửa đổi 2020 đã mở rộng quyền của người bị hại. Trong trường hợp người bị hại đã đề nghị cơ quan tiến hành tố tụng trưng cầu giám định bằng văn bản, nhưng cơ quan này từ chối (không trả lời hoặc ra văn bản từ chối) trong thời hạn pháp luật quy định, người bị hại có quyền tự mình yêu cầu giám định. 

Cụ thể, theo quy định tại Khoản 1, Điều 22, Luật Giám định tư pháp 2012, được sửa đổi bởi Điểm a Khoản 12 Điều 1 Luật Giám định tư pháp sửa đổi 2020 có hiệu lực từ ngày 01/01/2021 và Điều 207, BLTTHS 2015 thì Người yêu cầu giám định có quyền gửi văn bản yêu cầu cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trưng cầu giám định. Trường hợp cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng không chấp nhận yêu cầu thì trong thời hạn 07 ngày, kể từ ngày nhận được yêu cầu trưng cầu giám định, phải thông báo cho người yêu cầu giám định bằng văn bản. Hết thời hạn nói trên hoặc kể từ ngày nhận được thông báo từ chối trưng cầu giám định, người yêu cầu giám định có quyền tự mình yêu cầu giám định.

Lưu ý: Theo quy định tại Điều 26, Luật Giám định tư pháp 2012, Người yêu cầu giám định phải gửi văn bản yêu cầu giám định kèm theo đối tượng giám định và bản sao giấy tờ chứng minh mình là đương sự trong vụ việc dân sự, vụ án hành chính, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án hình sự hoặc người đại diện hợp pháp của họ đến cá nhân, tổ chức thực hiện giám định.

Văn bản yêu cầu giám định tư pháp phải có các nội dung sau đây:

• Tên tổ chức hoặc họ, tên người yêu cầu giám định;
• Nội dung yêu cầu giám định;
• Tên và đặc điểm của đối tượng giám định;
• Tên tài liệu có liên quan hoặc mẫu so sánh gửi kèm theo (nếu có);
• Ngày, tháng, năm yêu cầu giám định và thời hạn trả kết luận giám định;
• Chữ ký, họ, tên người yêu cầu giám định.

>> Xem thêm: Yêu cầu bồi thường thiệt hại do bị tai nạn giao thông: Thủ tục

Thẩm quyền giải quyết yêu cầu giám định thương tật do tai nạn giao thông

Thẩm quyền giải quyết yêu cầu giám định thương tật thuộc về các tổ chức giám định tư pháp chuyên ngành. Các tổ chức này phải hoạt động theo quy định của Luật Giám định tư pháp 2012. Cụ thể:

• Tổ chức giám định tư pháp công lập phải đáp ứng điều kiện theo quy định tại Điều 12, Điều 13, Luật Giám định tư pháp 2012.
• Tổ chức giám định tư pháp ngoài công lập phải đáp ứng điều kiện theo quy định tại Điều 15, Điều 16, Luật Giám định tư pháp 2012.

Tuy nhiên, trong các vụ tai nạn giao thông (có ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng), cơ quan tố tụng đóng vai trò trung gian trong việc tiếp nhận và ra quyết định trưng cầu. Về mặt chuyên môn, thẩm quyền giám định (thực hiện việc khám, đánh giá) thuộc về các tổ chức giám định pháp y công lập. Cụ thể là Trung tâm Giám định pháp y cấp tỉnh (thuộc Sở Y tế tỉnh/thành phố) hoặc Viện Pháp y Quốc gia (thuộc Bộ Y tế). Đây là các cơ quan có chức năng ban hành Kết luận giám định về tỷ lệ tổn thương cơ thể.

Tuy nhiên, về mặt thủ tục tố tụng, quy trình diễn ra như sau:

• Đối với trưng cầu giám định: Cơ quan tiến hành tố tụng (thường là Cơ quan Cảnh sát Điều tra) là đơn vị tiếp nhận hồ sơ vụ tai nạn giao thông. Sau khi thu thập hồ sơ bệnh án ban đầu, cơ quan này sẽ xem xét và ban hành “Quyết định trưng cầu giám định” do đây là một thủ tục bắt buộc theo Điều 206, BLTTHS 2015. Quyết định này cùng các tài liệu y tế liên quan sẽ được gửi đến Trung tâm Giám định pháp y. Trung tâm pháp y thực hiện giám định và trả kết luận cho cơ quan đã trưng cầu.
• Đối với tự yêu cầu giám định: Trong trường hợp cá nhân tự yêu cầu (sau khi bị cơ quan tố tụng từ chối), người yêu cầu sẽ nộp hồ sơ trực tiếp đến Trung tâm Giám định pháp y có thẩm quyền. Thẩm quyền tiếp nhận lúc này là cơ quan giám định chuyên môn.

>>> Xem thêm: Dịch vụ luật sư bảo vệ cho bị hại trong vụ án tai nạn giao thông

Trình tự giám định thương tật do tai nạn giao thông

Trình tự giám định thương tật do tai nạn giao thông phải tuân thủ quy trình nghiệp vụ y khoa và pháp lý. Quy trình này bắt đầu từ việc nộp hồ sơ yêu cầu. Trình tự này bao gồm các bước:

Người có thương tật nộp hồ sơ đề nghị/yêu cầu giám định

Hồ sơ được gửi đến cơ quan có thẩm quyền (Cơ quan tố tụng hoặc Trung tâm giám định, tùy trường hợp). Thành phần hồ sơ là yếu tố then chốt, bao gồm:

• Đơn đề nghị trưng cầu giám định (nếu gửi cơ quan tố tụng) hoặc Đơn yêu cầu giám định (nếu tự yêu cầu).
• Quyết định trưng cầu giám định (nếu có).
• Bản sao hợp lệ các hồ sơ y tế liên quan đến thương tật do tai nạn giao thông: Bệnh án, tóm tắt bệnh án, Giấy ra viện, các phiếu kết quả cận lâm sàng (X-quang, CT, MRI), phiếu phẫu thuật.
• Các tài liệu khác (nếu có): Biên bản xem xét dấu vết thân thể, lời khai, ảnh chụp thương tích.

Thực tiễn cho thấy, để đảm bảo tính khách quan, cơ quan tiến hành tố tụng thường sẽ có văn bản yêu cầu cơ sở y tế (nơi điều trị ban đầu) cung cấp trực tiếp toàn bộ hồ sơ bệnh án.

Cơ quan tiếp nhận đơn và giải quyết

• Trường hợp trưng cầu: Cơ quan điều tra tiếp nhận, xem xét hồ sơ, nếu đủ căn cứ thì ra Quyết định trưng cầu và chuyển hồ sơ sang Trung tâm giám định.
• Trường hợp tự yêu cầu: Trung tâm giám định tiếp nhận, kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ (đặc biệt là văn bản từ chối của cơ quan tố tụng) và các hồ sơ y tế.

Tiến hành giám định

Hiện nay theo quy định tại điều 209, BLTTHS 2015 quá trình giám định được tiến hành như sau:

• Tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ, phân công giám định viên. Nếu hồ sơ không đủ điều kiện, tổ chức giám định có thể từ chối theo Luật Giám định tư pháp.
• Khám giám định: Giám định viên tiến hành khám tổng quát, khám chi tiết các thương tích, chỉ định thực hiện các chuyên khoa hoặc cận lâm sàng bổ sung (nếu cần).
• Nghiên cứu hồ sơ và hội chẩn (nếu thương tích phức tạp).
• Áp dụng Bảng tỷ lệ phần trăm tổn thương cơ thể (ban hành kèm Thông tư số 22/2019/TT-BYT ngày 28/8/2019) để xác định tỷ lệ. Nếu có nhiều thương tật, tỷ lệ tổng cộng được tính theo phương pháp cộng lùi (công thức A + B(100-A)/100 +…).
• Lập và ban hành Kết luận giám định: Văn bản này ghi rõ tỷ lệ tổn thương cơ thể (làm tròn số nguyên) và cơ chế hình thành thương tích. Kết luận được bàn giao cho cơ quan trưng cầu hoặc người yêu cầu giám định, lưu ý theo quy định tại Điều 213, BLTTHS 2015 Kết luận giám định phải ghi rõ kết quả giám định đối với những nội dung đã được trưng cầu, yêu cầu và những nội dung khác theo quy định của Luật giám định tư pháp. Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra kết luận giám định, tổ chức, cá nhân đã tiến hành giám định phải gửi kết luận giám định cho cơ quan đã trưng cầu, người yêu cầu giám định. 

Quyền yêu cầu giám định bổ sung, giám định lại trong vụ án tai nạn giao thông

Sau khi có kết luận giám định thương tật lần đầu, các bên liên quan có quyền không đồng ý với kết quả. Pháp luật cho phép thực hiện giám định bổ sung hoặc giám định lại. Thủ tục này được quy định chi tiết tại Điều 210, 211, BLTTHS 2015.

Giám định bổ sung: Được thực hiện khi nội dung của Kết luận giám định lần đầu chưa rõ ràng, chưa đầy đủ, hoặc khi phát sinh các vấn đề mới liên quan đến tình tiết của vụ án (ví dụ: phát sinh di chứng mới chưa được đề cập). Việc trưng cầu/yêu cầu giám định bổ sung thường do chính tổ chức giám định đã thực hiện lần đầu tiến hành.

Giám định lại: Được thực hiện khi đương sự (người bị hại, bị can…) theo quy định tại Điểm d, Khoản 2, Điều 22, Luật Giám định tư pháp 2012  hoặc cơ quan tố tụng có căn cứ cho rằng Kết luận giám định lần đầu không chính xác, không khách quan, hoặc vi phạm thủ tục giám định.

• Người yêu cầu giám định lại phải gửi văn bản đề nghị (nêu rõ lý do) đến cơ quan đã trưng cầu giám định.
• Cơ quan trưng cầu phải quyết định việc giám định lại. Nếu đồng ý, cơ quan này phải trưng cầu tổ chức giám định khác, hoặc tổ chức cấp cao hơn (Viện Pháp y Quốc gia) thực hiện.
• Trường hợp giám định lại lần thứ hai (nếu có sự khác biệt giữa hai kết luận), việc giám định phải do Hội đồng giám định cấp Bộ Y tế thực hiện. Kết luận của Hội đồng là kết luận cuối cùng.

Quyền này rất quan trọng trong các vụ tai nạn giao thông, khi tỷ lệ thương tật ảnh hưởng trực tiếp đến việc định khung hình phạt hoặc trách nhiệm bồi thường.

Dịch vụ luật sư tư vấn,bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bị hại tại Luật Long Phan PMT

Thủ tục giám định thương tật do tai nạn giao thông là quy trình có tính chuyên môn cao, kết hợp giữa lĩnh vực pháp lý và y khoa, nhằm xác định mức độ tổn thương của người bị hại. Kết quả giám định là căn cứ quan trọng để giải quyết bồi thường và xác định trách nhiệm của các bên liên quan. Luật Long Phan PMT cung cấp dịch vụ pháp lý toàn diện, hỗ trợ khách hàng thực hiện thủ tục giám định đúng quy định, nhanh chóng và bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp.

Các dịch vụ hỗ trợ chuyên nghiệp mà Luật Long Phan PMT cung cấp bao gồm:

• Hỗ trợ và tư vấn cho Quý khách hàng về quyền và nghĩa vụ trong thủ tục giám định thương tật.
• Hỗ trợ thu thập và đánh giá hồ sơ y tế (bệnh án, kết quả chiếu chụp) để đảm bảo tính pháp lý.
• Soạn thảo Đơn đề nghị trưng cầu giám định hoặc Đơn yêu cầu giám định (trường hợp tự yêu cầu) gửi cơ quan có thẩm quyền.
• Đại diện Quý khách hàng nộp hồ sơ và làm việc trực tiếp với Cơ quan điều tra (Công an), Viện kiểm sát.
• Thực hiện thúc đẩy quá trình ra Quyết định trưng cầu giám định, đảm bảo thủ tục diễn ra nhanh chóng (Theo đúng quy định pháp luật).
• Bảo vệ quyền lợi của Quý khách hàng trong trường hợp cơ quan tố tụng từ chối trưng cầu, hỗ trợ thực hiện quyền tự yêu cầu giám định.
• Tư vấn và phân tích Kết luận giám định, đối chiếu với các quy định.
• Tư vấn và thực hiện thủ tục yêu cầu giám định bổ sung hoặc giám định lại nếu kết luận chưa khách quan.
• Sử dụng kết quả giám định thương tật làm căn cứ pháp lý để yêu cầu bồi thường thiệt hại (dân sự) hoặc đề nghị xử lý hình sự (nếu đủ yếu tố cấu thành).
• Đại diện Quý khách khách hàng làm việc trong các giai đoạn làm việc nếu có.

Câu hỏi thường gặp về thủ tục giám định thương tật cho tai nạn giao thông

Dưới đây là những câu hỏi thường gặp về thủ tục giám định thương tật do tai nạn giao thông.

Khi nào bắt buộc phải giám định thương tật do tai nạn giao thông?

Việc giám định là bắt buộc khi cần xác định “tính chất thương tích, mức độ tổn hại sức khỏe hoặc khả năng lao động”. Cơ quan điều tra thường trưng cầu giám định để làm căn cứ xử lý hình sự. 

Căn cứ pháp lý: Khoản 4, Điều 206, Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015.

Tôi có thể tự yêu cầu giám định thương tật nếu cơ quan tố tụng từ chối không?

Có. Nếu Quý khách đã gửi yêu cầu bằng văn bản mà cơ quan tố tụng từ chối (bằng văn bản hoặc quá thời hạn 07 ngày không trả lời), Quý khách có quyền tự mình yêu cầu giám định. 

Căn cứ pháp lý: Điều 207, BLTTHS 2015 và Khoản 1, Điều 22, Luật Giám định tư pháp 2012 (sửa đổi 2020).

Tổ chức giám định phải gửi kết luận giám định trong thời hạn bao lâu?

Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra kết luận giám định, tổ chức hoặc cá nhân đã tiến hành giám định phải gửi kết luận đó cho cơ quan đã trưng cầu hoặc người yêu cầu giám định. 

Căn cứ pháp lý: Điều 213, Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015.

Tôi có quyền gì nếu không đồng ý với kết luận giám định lần đầu?

Quý khách có quyền yêu cầu giám định lại. Quý khách phải gửi văn bản đề nghị (nêu rõ lý do) đến cơ quan đã trưng cầu, và cơ quan này sẽ xem xét, quyết định việc trưng cầu giám định lại tại một tổ chức khác (hoặc cấp cao hơn). 

Căn cứ pháp lý: Điều 211, Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015.

Nếu kết luận giám định lần đầu chưa rõ ràng hoặc không đầy đủ thì sao?

Trường hợp này, các bên có quyền yêu cầu giám định bổ sung. Việc giám định bổ sung được thực hiện khi nội dung kết luận chưa rõ, chưa đầy đủ hoặc khi phát sinh các vấn đề mới liên quan đến tình tiết vụ án. 

Căn cứ pháp lý: Điều 210, Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015.

Kết luận

Thủ tục giám định thương tật do tai nạn giao thông liên quan đến nhiều quy định phức tạp. Kết quả giám định là căn cứ pháp lý then chốt. Việc hiểu rõ quy trình giúp bảo vệ quyền lợi tối đa, dù ở tư cách người bị hại hay bên liên quan. Nếu Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết, vui lòng liên hệ Luật Long Phan PMT qua Hotline 1900636387 để được hỗ trợ pháp lý chuyên nghiệp và kịp thời.

Tags: giám định thương tật, giám định tỷ lệ thương tật, Tai nạn giao thông, thủ tục giám định thương tật, Trưng cầu giám định