Thủ tục đề nghị kháng nghị giám đốc thẩm bản án tử hình

Thủ tục đề nghị kháng nghị giám đốc thẩm bản án tử hình là một cơ chế tố tụng đặc biệt, thể hiện nguyên tắc thượng tôn pháp luật và bảo đảm quyền con người ở mức cao nhất. Đây không chỉ là con đường pháp lý cuối cùng để xem xét lại bản án đã có hiệu lực pháp luật, nhằm hạn chế tối đa nguy cơ oan, sai trong tố tụng hình sự. Việc hiểu đúng và đầy đủ về thủ tục đề nghị kháng nghị giám đốc thẩm bản án tử hình có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ công lý và quyền lợi hợp pháp của người bị kết án. Theo dõi bài viết sau của Luật Long Phan PMT để hiểu rõ về thủ tục đề nghị kháng nghị giám đốc thẩm bản án tử hình.

Thủ tục đề nghị kháng nghị Giám đốc thẩm bản án tử hình thực hiện như thế nào?

Thời hiệu đề nghị kháng nghị

Căn cứ vào Điều 379 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, thời hạn kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm được quy định như sau:

• Việc kháng nghị theo hướng không có lợi cho người bị kết án chỉ được tiến hành trong thời hạn 01 năm kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật.
• Việc kháng nghị theo hướng có lợi cho người bị kết án có thể được tiến hành bất cứ lúc nào, cả trong trường hợp người bị kết án đã chết mà cần minh oan cho họ.
• Việc kháng nghị về dân sự trong vụ án hình sự đối với đương sự được thực hiện theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự.

Những ai có quyền nộp đơn đề nghị kháng nghị giám đốc thẩm bản án tử hình

Căn cứ khoản 1 Điều 372 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, người bị kết án, cơ quan, tổ chức và mọi cá nhân có quyền phát hiện vi phạm pháp luật trong bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật có quyền nộp đơn đề nghị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm bản án tử hình. Đơn đề nghị kháng nghị giám đốc thẩm phải được lập trên cơ sở các căn cứ hợp pháp theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự.

>>Xem thêm: Ai có quyền kháng nghị vụ án hình sự theo thủ tục tái thẩm?

Đơn đề nghị kháng nghị và thành phần hồ sơ khuyến nghị cần chuẩn bị

Hiện nay, không có mẫu đơn đề nghị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm vụ án hình sự riêng. Khi thực hiện thủ tục này, người đề nghị kháng nghị có thể tham khảo Mẫu số 82-DS (Ban hành kèm theo Nghị quyết số 01/2017/NQ-HĐTP ngày 13 tháng 01 năm 2017 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao). Thành phần hồ sơ khuyến nghị cần chuẩn bị bao gồm:

• Bản án hình sự Sơ thẩm và Phúc thẩm đã có hiệu lực pháp luật (bản sao y).
• Chứng cứ, tài liệu làm căn cứ đề nghị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm.
• Văn bản ủy quyền nếu người nộp đơn là luật sư hoặc người đại diện theo ủy quyền của gia đình người bị kết án.
• Các quyết định liên quan đến vụ án.

>>Xem thêm: Mẫu đơn xin ân giảm án tử hình 

Trình tự tiếp nhận, giải quyết yêu cầu đề nghị kháng nghị

Sau khi đã chuẩn bị đầy đủ bộ hồ sơ và các tài liệu chứng minh cần thiết, bước tiếp theo đóng vai trò quyết định chính là việc đưa các văn bản này đến đúng cơ quan có thẩm quyền theo đúng trình tự luật định để đảm bảo tính pháp lý và tránh việc đơn thư bị bác bỏ do sai quy trình.

Nộp đơn đề nghị

Người đề nghị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm nộp đơn đề nghị cho người có quyền kháng nghị theo Điều 373 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 (được sửa đổi bởi điểm a, điểm b khoản 40 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Tố tụng hình sự 2025), bao gồm:

• Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao có quyền kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân cấp tỉnh; bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án khác khi xét thấy cần thiết, trừ quyết định của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.
• Chánh án Tòa án quân sự trung ương, Viện trưởng Viện kiểm sát quân sự trung ương có quyền kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án quân sự cấp quân khu, Tòa án quân sự khu vực.
• Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh có quyền kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án nhân dân khu vực trong phạm vi tỉnh, thành phố.

Tiếp nhận đơn đề nghị

Theo Điều 375 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 quy định, khi nhận được thông báo bằng văn bản thì Tòa án, Viện kiểm sát phải vào sổ nhận thông báo. Khi người bị kết án, cơ quan, tổ chức, cá nhân trình bày trực tiếp về vi phạm pháp luật trong bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật thì Tòa án, Viện kiểm sát phải lập biên bản; nếu người thông báo cung cấp chứng cứ, tài liệu, đồ vật thì Tòa án, Viện kiểm sát phải lập biên bản thu giữ. Tòa án, Viện kiểm sát đã nhận thông báo, lập biên bản phải gửi ngay thông báo, biên bản kèm theo chứng cứ, tài liệu, đồ vật (nếu có) cho người có thẩm quyền kháng nghị và thông báo bằng văn bản cho người bị kết án, cơ quan, tổ chức, cá nhân đã kiến nghị, đề nghị biết.

Chuyển hồ sơ vụ án để xem xét

Căn cứ theo Điều 376 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, Trường hợp cần thiết phải nghiên cứu hồ sơ vụ án để xem xét kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm thì Tòa án, Viện kiểm sát có thẩm quyền yêu cầu bằng văn bản để Tòa án đang quản lý hồ sơ chuyển hồ sơ vụ án. Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được văn bản yêu cầu, Tòa án đang quản lý hồ sơ vụ án phải chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án, Viện kiểm sát đã yêu cầu. Trường hợp Tòa án và Viện kiểm sát cùng có văn bản yêu cầu thì Tòa án đang quản lý hồ sơ vụ án chuyển hồ sơ cho cơ quan yêu cầu trước và thông báo cho cơ quan yêu cầu sau biết.

Ra quyết định kháng nghị hoặc không kháng nghị

Theo điểm c khoản 1 Điều 367 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 thì trong thời hạn 02 tháng kể từ ngày nhận được hồ sơ vụ án, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao phải quyết định kháng nghị hoặc quyết định không kháng nghị giám đốc thẩm hoặc tái thẩm.

Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm có các nội dung chính theo Điều 378 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015:

• Số, ngày, tháng, năm của quyết định;
• Người có thẩm quyền ra quyết định;
• Số, ngày, tháng, năm của bản án, quyết định bị kháng nghị;
• Nhận xét, phân tích những vi phạm pháp luật, sai lầm của bản án, quyết định bị kháng nghị;
• Căn cứ pháp luật để quyết định kháng nghị;
• Quyết định kháng nghị toàn bộ hay một phần bản án, quyết định;
• Tên của Tòa án có thẩm quyền giám đốc thẩm vụ án;
• Yêu cầu của người kháng nghị.

Trình tự giải quyết yêu cầu đề nghị kháng nghị giám đốc thẩm

>>>Xem thêm: Hướng giải quyết khi vụ án hình sự có kháng cáo, kháng nghị.

Căn cứ để kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm

Theo Điều 371 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015. Bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật bị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm khi có một trong các căn cứ:

• Kết luận trong bản án, quyết định của Tòa án không phù hợp với những tình tiết khách quan của vụ án;
• Có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng trong điều tra, truy tố, xét xử dẫn đến sai lầm nghiêm trọng trong việc giải quyết vụ án;
• Có sai lầm nghiêm trọng trong việc áp dụng pháp luật.

Căn cứ để kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm bản án tử hình

Dịch vụ tư vấn thủ tục kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm bản án hình sự

Thủ tục đề nghị kháng nghị giám đốc thẩm đối với bản án tử hình là thủ tục đặc biệt nghiêm ngặt, đòi hỏi sự tham gia của luật sư có chuyên môn sâu về tố tụng hình sự và kinh nghiệm thực tiễn. Luật Long Phan PMT cung cấp dịch vụ tư vấn và hỗ trợ pháp lý toàn diện, bao gồm:

• Tư vấn pháp luật chuyên sâu về điều kiện, căn cứ và thời hiệu đề nghị kháng nghị giám đốc thẩm đối với bản án tử hình theo quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự;
• Đánh giá hồ sơ vụ án, rà soát bản án sơ thẩm, phúc thẩm nhằm phát hiện các vi phạm nghiêm trọng về tố tụng, sai lầm trong việc áp dụng pháp luật hoặc mâu thuẫn trong việc đánh giá chứng cứ;
• Hỗ trợ thu thập, hệ thống hóa chứng cứ, tài liệu mới có khả năng làm thay đổi bản chất vụ án, các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự;
• Soạn thảo đơn đề nghị kháng nghị giám đốc thẩm, văn bản kiến nghị, đơn trình bày theo đúng mẫu, đúng thẩm quyền và bảo đảm tính pháp lý;
• Luật sư tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người bị kết án trong quá trình xem xét kháng nghị, giám đốc thẩm hoặc tái thẩm (nếu có);
• Tư vấn các phương án pháp lý khác nhằm bảo vệ tối đa quyền con người và quyền lợi hợp pháp của người bị kết án trong các giai đoạn tiếp theo.

Các câu hỏi liên quan về thủ tục đề nghị kháng nghị giám đốc thẩm bản án tử hình

Dưới đây là một số câu hỏi liên quan đến thủ tục đề nghị kháng nghị giám đốc thẩm bản án tử hình mà đội ngũ nhân sự của chúng tôi tổng hợp. Xin mời tham khảo!

Luật sư có quyền tham gia vào phiên tòa giám đốc thẩm bản án tử hình hay không?

Có. Trong phiên tòa giám đốc thẩm bản án tử hình, Tòa án có thể triệu tập luật sư tham gia nếu xét thấy cần thiết hoặc có căn cứ quan trọng. Khi được triệu tập, luật sư có quyền trình bày ý kiến, tranh luận và đưa ra các tài liệu mới để bảo vệ quyền lợi cho người bị kết án. Sự hiện diện của luật sư giúp Hội đồng giám đốc thẩm có cái nhìn đa chiều về các sai sót trong quá trình tố tụng trước đó. Tuy nhiên, nếu luật sư vắng mặt dù đã được triệu tập hợp lệ, Hội đồng xét xử vẫn có thể tiến hành phiên tòa. 

Căn cứ pháp lý: Điều 383 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015.

Người bị kết án tử hình có được trực tiếp nộp đơn đề nghị giám đốc thẩm từ trong trại giam không? 

Người bị kết án tử hình hoàn toàn có quyền viết đơn đề nghị kháng nghị giám đốc thẩm và gửi thông qua Ban quản lý trại giam. Ban quản lý trại giam có trách nhiệm tiếp nhận và chuyển đơn này đến cơ quan có thẩm quyền kháng nghị một cách kịp thời. Việc nộp đơn trong trại giam là quyền lợi hợp pháp nhằm thực hiện nỗ lực cuối cùng để bảo vệ tính mạng và quyền lợi của mình. Đơn đề nghị cần nêu rõ các vi phạm pháp luật mà người kết án cho rằng mình đã phải chịu đựng. 

Căn cứ pháp lý: Điều 374 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015.

Có được đề nghị kháng nghị giám đốc thẩm đối với phần dân sự trong bản án tử hình không?

Hoàn toàn có thể đề nghị kháng nghị giám đốc thẩm đối với phần dân sự trong bản án hình sự có tuyên hình phạt tử hình. Theo quy định pháp luật, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan được quyền nộp đơn đề nghị xem xét lại phần bồi thường thiệt hại hoặc xử lý tài sản đã được Tòa án giải quyết trong vụ án. Việc kháng nghị trong trường hợp này chỉ giới hạn ở nội dung dân sự, không làm thay đổi hay ảnh hưởng đến quyết định về hình phạt tử hình. Trình tự, thủ tục giải quyết kháng nghị giám đốc thẩm đối với phần dân sự được thực hiện theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự. Căn cứ pháp lý cho quyền này là khoản 3 Điều 379 Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015.

Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm có đương nhiên làm dừng việc thi hành án tử hình không?

Khi người có thẩm quyền ra quyết định kháng nghị giám đốc thẩm đối với bản án tử hình thì việc thi hành bản án đó sẽ được tạm đình chỉ ngay lập tức. Quyết định tạm đình chỉ thi hành án phải ghi rõ trong văn bản kháng nghị để đảm bảo tính mạng cho người bị kết án trong quá trình xét lại vụ án. Sau khi có kháng nghị, cơ quan thi hành án hình sự có trách nhiệm thực hiện các thủ tục dừng việc thi hành án theo lệnh của người có thẩm quyền. Nếu kháng nghị theo hướng có lợi, việc tạm đình chỉ là bắt buộc để tránh những sai lầm không thể khắc phục. 

Căn cứ pháp lý: Điều 377 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015.

Tòa án và Viện kiểm sát cùng có văn bản yêu cầu thì Tòa án đang quản lý hồ sơ vụ án chuyển hồ sơ cho cơ quan nào?

Trường hợp Tòa án đang quản lý hồ sơ vụ án mà đồng thời nhận được văn bản yêu cầu chuyển hồ sơ của cả Tòa án và Viện kiểm sát thì việc xử lý phải tuân theo nguyên tắc về thứ tự thời gian. Theo đó, hồ sơ vụ án sẽ được chuyển cho cơ quan có văn bản yêu cầu đến trước, căn cứ vào thời điểm tiếp nhận hợp lệ. Việc xác định cơ quan nhận hồ sơ nhằm bảo đảm tính liên tục, tránh chồng chéo trong quá trình giải quyết vụ án. Đồng thời, Tòa án có trách nhiệm thông báo bằng văn bản cho cơ quan có yêu cầu đến sau để cơ quan này chủ động trong công tác chuyên môn. Quy định này được thực hiện theo khoản 2 Điều 376 Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015.

Kết luận

Thủ tục đề nghị kháng nghị giám đốc thẩm bản án tử hình là cơ chế pháp lý đặc biệt quan trọng nhằm khắc phục những sai lầm nghiêm trọng trong hoạt động xét xử, bảo đảm công lý và quyền con người. Việc hiểu đúng căn cứ, thẩm quyền, trình tự, hồ sơ và thời hiệu kháng nghị sẽ giúp người bị kết án và gia đình chủ động hơn trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Nếu Quý khách cần tư vấn hoặc hỗ trợ pháp lý, vui lòng liên hệ Hotline 1900636387 để được Luật Long Phan PMT hỗ trợ kịp thời và chuyên nghiệp.

Tags: Bản án tử hình, Dịch vụ luật sư hình sự, Giám đốc thẩm, Hình phạt tử hình, Kháng nghị giám đốc thẩm, Thẩm quyền kháng nghị, Thủ tục giám đốc thẩm