Đốt rác làm cháy lan sang nhà hàng xóm thì bị tội gì?

Đốt rác làm cháy lan sang nhà hàng xóm thì bị tội gì? Hành vi đốt rác làm cháy lan sang nhà hàng xóm không phải lúc nào cũng bị xem xét trách nhiệm hình sự. Tùy thuộc vào lỗi cố ý hay vô ý của người đốt rác và mức độ thiệt hại do hành vi gây ra mà cơ quan chức năng có thể xem xét xử lý hành chính hay hình sự. Bài viết dưới đây của Luật Long Phan PMT sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về về trách nhiệm và nghĩa vụ của việc đốt rác làm cháy lan sang nhà hàng xóm. 

Trường hợp hành vi đốt rác là phương thức, thủ đoạn nhằm cố tình đốt nhà hàng xóm

Trong trường hợp này người thực hiện là người cố ý đốt rác nhằm tạo ra nguồn lửa hoặc gây cháy lan sang nhà hàng xóm nhằm mục đích hủy hoại tài sản của người khác. Hành vi này có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản theo Điều 178 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017. 

Việc xem xét trách nhiệm hình sự đối với hành vi đốt rác dẫn đến cháy lan sang nhà hàng xóm, cần phân tích rõ các dấu hiệu của cấu thành tội phạm. Đặc biệt là mặt khách quan và mặt chủ quan của hành vi nhằm xác định tính chất lỗi cũng như mức độ nguy hiểm cho xã hội.

Về mặt khách quan, mặc dù hành vi bề ngoài được thể hiện dưới hình thức đốt rác, nhưng đây thực chất chỉ là “tấm bình phong” cho kế hoạch cố ý tạo ra đám cháy nhằm hủy hoại tài sản của hàng xóm. Việc chuẩn bị và thực hiện hành vi được tiến hành có chủ đích, dẫn đến đám cháy lan sang nhà bên cạnh và gây ra nhiều tổn thất đáng kể, từ việc cấu trúc nhà cửa bị ảnh hưởng, đồ đạc và thiết bị bị thiêu hủy cho đến những thiệt hại phát sinh về kinh tế, sức khỏe và tinh thần đối với chủ sở hữu tài sản.

Về mặt chủ quan, hành vi của người phạm tội thể hiện lỗi cố ý, bởi họ hoàn toàn nhận thức được khả năng gây cháy lan sang tài sản của hàng xóm nhưng vẫn lựa chọn thực hiện. Tùy vào mức độ ý thức và mong muốn hậu quả, lỗi có thể biểu hiện dưới dạng cố ý trực tiếp khi người phạm tội chủ đích gây ra đám cháy, hoặc cố ý gián tiếp khi họ thấy trước hậu quả có thể xảy ra nhưng vẫn bỏ mặc để mặc thiệt hại phát sinh.

>> Xem thêm: Hủy hoại tài sản của người khác bị xử phạt như thế nào?

Trường hợp hành vi đốt rác không nhằm mục đích hủy hoại tài sản của người khác

Đối với hành vi đốt rác nhưng không nhằm mục đích hủy hoại tài sản của người khác sẽ được xác định là hành vi có lỗi vô ý hoặc dù không nhằm mục đích phá hoạt tài sản nhưng đây cũng là hành vi vi phạm quy định pháp luật về phòng cháy, chữa cháy.

Xem xét hành vi vô ý gây thiệt hại tài sản cho người khác

Trong trường hợp này, người đốt rác không nhằm mục đích gây cháy và cũng không lường trước được khả năng ngọn lửa có thể lan sang nhà hàng xóm, nên không đủ căn cứ để cấu thành tội hủy hoại tài sản. Tuy nhiên, nếu người thực hiện biết rõ việc đốt rác tại khu vực có nguy cơ cháy cao như gần vật liệu dễ bắt lửa, vào thời điểm gió lớn hoặc thời tiết nắng nóng nhưng vẫn cố tình thực hiện, dẫn đến hậu quả thiệt hại tài sản cho người khác, thì hành vi có thể bị xem xét dưới góc độ tội vô ý gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản theo Điều 180 BLHS, với khung xử phạt từ phạt tiền, cải tạo không giam giữ đến phạt tù tùy mức độ thiệt hại. 

Về mặt khách quan: Hành vi đốt rác được thực hiện trong phạm vi đất của người thực hiện và về bản chất không phải là hành vi bị pháp luật cấm tuyệt đối. Tuy nhiên, việc đốt rác luôn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh cháy nổ nếu không bảo đảm yêu cầu an toàn như đốt vào thời điểm gió lớn, ở khu vực gần vật liệu dễ cháy hoặc không trông coi nguồn lửa. Việc người đốt rác không tuân thủ các nguyên tắc an toàn phòng cháy chữa cháy thể hiện sự thiếu thận trọng trong quá trình thực hiện hành vi. Chính sự chủ quan này đã dẫn đến hậu quả ngọn lửa cháy lan sang nhà hàng xóm, gây thiệt hại về tài sản và làm ảnh hưởng đến đời sống của chủ sở hữu, bao gồm sự hư hỏng của công trình nhà ở, việc cháy hỏng đồ đạc, thiết bị sinh hoạt và kéo theo các thiệt hại kinh tế phát sinh như chi phí khắc phục, sửa chữa cũng như những ảnh hưởng về sức khỏe và tinh thần.

 Về mặt chủ quan hành vi này được thực hiện dưới dạng lỗi vô ý. Trường hợp người đốt rác nhận thức được khả năng lửa có thể cháy lan nhưng tin rằng mình có thể kiểm soát hoặc ngăn hậu quả xảy ra thì lỗi thể hiện dưới dạng vô ý vì quá tự tin. Ngược lại, nếu người thực hiện không thấy trước khả năng gây cháy lan mặc dù trong điều kiện cụ thể như vị trí đốt, thời tiết, môi trường xung quanh—họ buộc phải thấy trước, thì lỗi được xác định là vô ý vì quá cẩu thả.

Xem xét hành vi vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy

Nếu việc đốt rác thực sự được tiến hành mà không bảo đảm các yêu cầu an toàn về phòng cháy, chữa cháy, dẫn đến cháy lan sang nhà hàng xóm và gây hậu quả nghiêm trọng, thì người thực hiện có thể bị khởi tố, truy tố và xử lý theo Điều 313 BLHS về tội vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy. 

Tội danh này được áp dụng khi có hành vi vi phạm quy định an toàn PCCC chẳng hạn như đốt rác gần nhà cửa, công trình, khu dân cư mà không có biện pháp kiểm soát nguồn lửa và hành vi đó và đến mực hậu quả luật định. Người phạm tội này có thể bị áp dụng hình phạt như cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù tùy vào mức độ nguy hiểm của hành vi gây ra. 

>>>Xem thêm:  Vi phạm quy định về phòng cháy chữa cháy có thể bị truy cứu hình sự

Trách nhiệm hành chính khi không bị xử lý hình sự hành vi đốt rác làm cháy lan sang nhà hàng xóm

Nếu hành vi đốt rác không bảo đảm an toàn PCCC để xảy ra cháy lan, nhưng thiệt hại chưa đến mức bị truy cứu hình sự, thì sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính về vi phạm quy định an toàn phòng cháy, chữa cháy để xảy ra cháy, nổ. Theo Điều 51 Nghị định 144/2021/NĐ-CP (vẫn đang được áp dụng đến trước ngày 01/07/2025 cho các hành vi xảy ra trước khi Nghị định 106/2025/NĐ-CP có hiệu lực), mức phạt phụ thuộc vào giá trị tài sản bị thiệt hại: 

• Thiệt hại < 20 triệu: cảnh cáo hoặc phạt 100.000–300.000 đồng
• Từ 20 – < 50 triệu: phạt 1–3 triệu đồng
• Từ 50 – < 100 triệu: phạt 3–5 triệu đồng
• Từ 100 triệu trở lên hoặc có người bị thương (dưới một số tỷ lệ tổn thương): phạt 5–10 triệu đồng.

Các mức xử phạt này vẫn được áp dụng cho hành vi vi phạm đã xảy ra và kết thúc trước ngày 01/7/2025 và vẫn đang trong thời hạn xử phạt. Nếu vi phạm chưa kết thúc vẫn đang diễn ra thì áp dụng Nghị định 106/2025/NĐ-CP. Khi đó mức phạt tối đa đối với cá nhân trong PCCC có thể lên đến 50 triệu đồng, và các hành vi của tổ chức để xảy ra cháy nhưng chưa tới mức hình sự thường bị nhân đôi mức phạt theo Điều 4 Nghị định 106/2025/NĐ-CP.

Nghĩa vụ bồi thường dân sự cho nhà hàng xóm đối với hành vi đốt rác cháy lan sang nhà hàng xóm

Hành vi đốt rác gây cháy lan sang nhà hàng xóm là hành vi xâm phạm quyền sở hữu tài sản, quyền về sức khỏe và tính mạng của người khác. Trường hợp này, người gây cháy phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng.

Theo Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015, người nào có hành vi xâm phạm tài sản, sức khỏe, tính mạng, quyền và lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp thiệt hại phát sinh hoàn toàn do lỗi của bên bị thiệt hại hoặc do sự kiện bất khả kháng. Việc đốt rác không bảo đảm an toàn, để xảy ra cháy lan, được xác định là có lỗi, từ đó làm phát sinh nghĩa vụ bồi thường dân sự.

Về nguyên tắc bồi thường, Điều 585 Bộ luật Dân sự 2015 quy định thiệt hại phải được bồi thường toàn bộ và kịp thời. Các bên có thể thỏa thuận về mức, hình thức và phương thức bồi thường. Trường hợp không thỏa thuận được thì có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết.

Đối với thiệt hại về tài sản, việc bồi thường được xác định theo Điều 589 Bộ luật Dân sự 2015. Bao gồm giá trị tài sản bị cháy, bị hư hỏng; chi phí hợp lý để khắc phục hậu quả; lợi ích gắn liền với việc sử dụng tài sản bị mất hoặc bị giảm sút.

Nếu vụ cháy gây thiệt hại về sức khỏe, người gây thiệt hại phải bồi thường theo Điều 590 Bộ luật Dân sự 2015. Trường hợp gây thiệt hại về tính mạng, trách nhiệm bồi thường được xác định theo Điều 591 Bộ luật Dân sự 2015.

>>> Xem thêm: Thủ tục khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại

Dịch vụ luật sư tư vấn trách nhiệm đối với hành vi đốt rác làm cháy lan sang nhà hàng xóm

Luật Long Phan PMT cung cấp dịch vụ luật sư bào chữa chuyên nghiệp, đặc biệt trong các vụ án hình sự liên quan đến tội cố ý xâm phạm, hủy hoại tài sản. Đội ngũ luật sư tại Luật Long Phan PMT có trình độ chuyên môn cao, kinh nghiệm lâu năm, am hiểu sâu sắc pháp luật hình sự và các quy định liên quan.

• Tư vấn xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, phạm vi và mức bồi thường về tài sản, sức khỏe, tính mạng;
• Hỗ trợ thu thập, đánh giá chứng cứ như biên bản hiện trường, kết luận giám định thiệt hại, hồ sơ y tế;
• Soạn thảo văn bản yêu cầu bồi thường, tham gia đàm phán, hòa giải giữa các bên.
• Soạn thảo hồ sơ khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại.
• Đại diện khách hàng khởi kiện hoặc bảo vệ quyền lợi tại Tòa án khi tranh chấp phát sinh;
• Tư vấn phương án pháp lý nhằm giảm thiểu rủi ro trách nhiệm cho người gây thiệt hại theo quy định pháp luật.

Câu hỏi thường gặp (FAQ) về hành vi đốt rác chay lan sang nhà hàng xóm

Dưới đây là các câu hỏi thường gặp liên quan đến hành vi đốt rác làm cháy lan sang nhà hàng xóm.

Đốt rác làm cháy lan sang nhà hàng xóm có đương nhiên bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

Không phải mọi trường hợp đốt rác làm cháy lan sang nhà hàng xóm đều bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Việc xử lý phụ thuộc vào lỗi của người thực hiện (cố ý hay vô ý) và mức độ thiệt hại xảy ra. Nếu người đốt rác không có mục đích gây cháy, thiệt hại nhỏ và chưa đạt ngưỡng luật định thì thường chỉ bị xử phạt hành chính và buộc bồi thường dân sự. Chỉ khi hành vi thỏa mãn đầy đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm theo Bộ luật Hình sự, như tội hủy hoại tài sản (Điều 178), tội vô ý gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản (Điều 180) hoặc tội vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy (Điều 313), thì mới bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Khi nào hành vi đốt rác bị xem là cố ý hủy hoại tài sản của hàng xóm?

Hành vi đốt rác bị xem là cố ý hủy hoại tài sản khi người thực hiện dùng việc đốt rác như một thủ đoạn nhằm tạo nguồn lửa để gây cháy lan sang nhà hàng xóm. Trong trường hợp này, người thực hiện nhận thức rõ hậu quả cháy lan sẽ xảy ra và mong muốn hoặc bỏ mặc cho hậu quả đó xảy ra. Đây là lỗi cố ý theo quy định của pháp luật hình sự. Khi gây thiệt hại về tài sản từ 2 triệu đồng trở lên, hoặc dưới 2 triệu nhưng thuộc các trường hợp luật định, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản theo Điều 178 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).

Đốt rác vô ý làm cháy lan sang nhà hàng xóm có bị đi tù không?

Trường hợp đốt rác vô ý làm cháy lan sang nhà hàng xóm không đương nhiên bị phạt tù. Người thực hiện chỉ bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu hành vi vô ý đó gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản theo quy định tại Điều 180 Bộ luật Hình sự 2015. Thiệt hại nghiêm trọng thường được xác định dựa trên giá trị tài sản bị thiệt hại hoặc hậu quả khác do luật định. Nếu chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người vi phạm chỉ bị xử phạt hành chính về vi phạm quy định phòng cháy, chữa cháy và phải bồi thường thiệt hại dân sự. Như vậy, yếu tố then chốt để xác định có bị đi tù hay không là mức độ thiệt hại và lỗi vô ý của người đốt rác.

Lỗi vô ý trong hành vi đốt rác gây cháy lan được xác định như thế nào?

Lỗi vô ý trong hành vi đốt rác gây cháy lan được xác định theo hai dạng: vô ý vì quá tự tin và vô ý vì quá cẩu thả. Vô ý vì quá tự tin là trường hợp người đốt rác thấy trước nguy cơ cháy lan nhưng tin rằng mình có thể kiểm soát được lửa và ngăn chặn hậu quả. Vô ý vì quá cẩu thả là khi người thực hiện không thấy trước hậu quả cháy lan, mặc dù trong hoàn cảnh cụ thể họ phải thấy trước, như đốt rác gần khu dân cư, vào thời điểm gió lớn, thời tiết hanh khô. Nội dung này được phân tích dựa trên quy định Điều 10 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017. 

Đốt rác gây cháy lan nhưng không nhằm hủy hoại tài sản có bị xử lý hình sự không?

Trong trường hợp người đốt rác không nhằm mục đích hủy hoại tài sản nhưng vi phạm nghiêm trọng các quy định về an toàn phòng cháy, chữa cháy và gây hậu quả lớn, hành vi vẫn có thể bị xử lý hình sự. Khi đó, tội danh được xem xét không phải là tội hủy hoại tài sản mà là tội vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy theo Điều 313 Bộ luật Hình sự 2015. Tội danh này tập trung vào hành vi không tuân thủ quy định PCCC, như đốt rác trong khu dân cư, không kiểm soát nguồn lửa, dẫn đến cháy lan. Hình phạt có thể từ cải tạo không giam giữ đến phạt tù, tùy mức độ hậu quả gây ra.

Trường hợp nào chỉ bị xử phạt hành chính khi đốt rác gây cháy lan?

Người đốt rác gây cháy lan sang nhà hàng xóm chỉ bị xử phạt hành chính khi hành vi chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm hình sự. Cụ thể, thiệt hại về tài sản chưa đạt mức nghiêm trọng theo quy định của Bộ luật Hình sự và không có tình tiết tăng nặng đặc biệt. Khi đó, người vi phạm sẽ bị xử phạt theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP hoặc Nghị định 106/2025/NĐ-CP (tùy thời điểm xảy ra hành vi). Mức phạt phụ thuộc vào giá trị tài sản bị thiệt hại, có thể từ cảnh cáo đến phạt tiền. Ngoài ra, người vi phạm vẫn phải thực hiện nghĩa vụ bồi thường dân sự cho người bị thiệt hại.

Người đốt rác gây cháy lan có phải bồi thường thiệt hại dân sự không?

Có. Người đốt rác gây cháy lan sang nhà hàng xóm phải bồi thường thiệt hại dân sự nếu có lỗi và gây thiệt hại thực tế. Căn cứ Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015, người nào xâm phạm tài sản, sức khỏe, tính mạng của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp được miễn trách nhiệm theo luật. Việc đốt rác không bảo đảm an toàn được xem là hành vi có lỗi. Nguyên tắc bồi thường được áp dụng theo Điều 585 BLDS, bảo đảm bồi thường toàn bộ và kịp thời. Các bên có thể thỏa thuận, nếu không thì yêu cầu Tòa án giải quyết theo quy định pháp luật.

Thiệt hại tài sản do cháy lan được bồi thường gồm những khoản nào?

Thiệt hại tài sản do cháy lan được xác định theo Điều 589 Bộ luật Dân sự 2015. Bao gồm: giá trị tài sản bị cháy, bị hư hỏng hoặc bị mất; chi phí hợp lý để khắc phục, sửa chữa, khôi phục lại tình trạng ban đầu; lợi ích gắn liền với việc sử dụng tài sản bị mất hoặc bị giảm sút. Ví dụ, chi phí sửa nhà, mua sắm lại đồ đạc, thu nhập bị mất do không thể sử dụng nhà ở hoặc mặt bằng kinh doanh. Việc xác định mức bồi thường thường dựa trên kết luận giám định thiệt hại và các chứng từ hợp pháp, làm căn cứ để thương lượng hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết.

Kết luận

Việc đốt rác tuy pháp luật không cấm nhưng cần phải tuân thủ các quy định PCCC nghiêm ngặt. Không nên chủ quan, vì việc đốt rác tiềm ẩn nhiều hậu quả nghiêm trọng thiệt hại về cả người và vật. Rủi ro pháp lý cao, tùy thuộc vào mức độ thiệt hại của bên bị hại. Do đó, mỗi cá nhân cần nâng cao ý thức tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về PCCC khi xử lý rác thải để bảo vệ tài sản của bản thân, hàng xóm và tránh những rắc rối pháp lý nghiêm trọng không đáng có. Mọi vướng mắc pháp lý liên quan đến vấn đề này, Quý khách hàng có thể liên hệ Luật Long Phan PMT theo Hotline: 1900636387 để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ kịp thời.

Tags: Bồi thường thiệt hại tài sản, cháy nhà, Đốt rác làm cháy lan, Tội hủy hoại tài sản, Trách nhiệm dân sự, Vi phạm quy định PCCC, Vô ý gây thiệt hại, Xử phạt hành chính đốt rác