Cho người khác sử dụng ma túy tại nhà bị xử lý thế nào?

Cho người khác sử dụng ma túy tại nhà có thể bị xử lý về tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy hoặc tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy, tùy vào vai trò thực tế của chủ nhà trong sự việc. Luật Long Phan PMT nhận thấy đây là tình huống nhiều người nhầm lẫn khi tự đánh giá mức độ rủi ro pháp lý của mình, bởi ranh giới giữa hai tội danh này nằm ở việc chủ nhà có chủ động chuẩn bị, điều phối việc sử dụng ma túy hay chỉ đơn thuần cho mượn địa điểm. Việc xác định tội danh HS áp dụng cho từng tình huống cụ thể quyết định trực tiếp đến khung hình phạt mà người trong cuộc phải đối mặt.

Căn cứ xác định tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 255 Bộ luật Hình sự 2015)

Tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy được quy định tại Điều 255 Bộ luật Hình sự 2015, được sửa đổi, bổ sung 2025. Để xác định một người có phạm tội này hay không, cần xem xét đầy đủ các dấu hiệu về khách thể, chủ thể, mặt khách quan và mặt chủ quan của tội phạm.

Khách thể của tội phạm

Theo Điều 255 Bộ luật Hình sự 2015, hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy xâm phạm chế độ quản lý của Nhà nước đối với chất ma túy, đồng thời có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng của người sử dụng và trật tự, an toàn xã hội.

Việc xác định trách nhiệm hình sự không chỉ căn cứ vào hậu quả mà phải xem xét đầy đủ hành vi và vai trò thực tế của từng người trong vụ án.

Chủ thể của tội phạm

Căn cứ khoản 1 và khoản 2 Điều 12 Bộ luật Hình sự 2015, người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm, trừ trường hợp Bộ luật có quy định khác. Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về các tội danh được liệt kê tại khoản 2 Điều 12.

Do Điều 255 Bộ luật Hình sự 2015 không thuộc danh mục này, chủ thể của tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy về nguyên tắc là người từ đủ 16 tuổi trở lên và có năng lực trách nhiệm hình sự.

Mặt khách quan của tội phạm

Theo khoản 1 Điều 255 Bộ luật Hình sự 2015, được sửa đổi bởi khoản 19 Điều 1 Luật số 86/2025/QH15, hành vi khách quan của tội phạm là tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy dưới bất kỳ hình thức nào.

Điều 255 không quy định một danh sách khép kín về các hành vi được coi là “tổ chức”. Theo hướng giải đáp nghiệp vụ tại Công văn số 89/TANDTC-PC ngày 30/6/2020 của Tòa án nhân dân tối cao, hành vi tổ chức có thể được nhận diện thông qua việc bố trí, sắp xếp, điều hành người khác hoặc chuẩn bị, cung cấp ma túy, địa điểm, phương tiện, dụng cụ phục vụ việc sử dụng trái phép chất ma túy.

Một số biểu hiện có thể được xem xét gồm:

• Bố trí, sắp xếp hoặc điều hành việc sử dụng trái phép chất ma túy;
• Chuẩn bị hoặc cung cấp chất ma túy cho người khác sử dụng;
• Chuẩn bị hoặc cung cấp địa điểm, phương tiện, dụng cụ phục vụ việc sử dụng;
• Phân công hoặc thực hiện các công việc khác nhằm tổ chức việc đưa trái phép chất ma túy vào cơ thể người khác.

Tuy nhiên, không thể chỉ căn cứ vào việc một người có mặt tại địa điểm, góp tiền mua ma túy hoặc cùng sử dụng ma túy để mặc nhiên kết luận người đó phạm tội theo Điều 255. Cần đánh giá cụ thể việc người đó có tham gia bố trí, phân công, điều hành, cung cấp ma túy hoặc tạo lập các điều kiện phục vụ việc sử dụng hay không.

Công văn số 89/TANDTC-PC là văn bản giải đáp nghiệp vụ của Tòa án nhân dân tối cao, không phải văn bản quy phạm pháp luật, nên khi viện dẫn cần xác định đây là nguồn tham khảo trong thực tiễn áp dụng Điều 255.

Mặt chủ quan của tội phạm

Căn cứ Điều 10 và Điều 255 Bộ luật Hình sự 2015, tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy được thực hiện với lỗi cố ý.

Người thực hiện nhận thức được hành vi tổ chức cho người khác sử dụng trái phép chất ma túy là hành vi nguy hiểm cho xã hội nhưng vẫn thực hiện. Vì vậy, khi định tội cần làm rõ ý thức chủ quan, sự bàn bạc, phân công, mục đích và vai trò thực tế của từng người.

Việc một người chỉ có mặt tại nơi sử dụng ma túy hoặc biết người khác đang sử dụng ma túy chưa đủ để xác định người đó có lỗi cố ý thực hiện hành vi tổ chức.

Phân biệt với hành vi chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy

Khi đánh giá dấu hiệu khách quan, cần đồng thời phân biệt Điều 255 với Điều 256 Bộ luật Hình sự 2015.

Điều 255 tập trung vào hành vi mang tính tổ chức, bố trí, sắp xếp hoặc điều hành việc sử dụng trái phép chất ma túy. Trong khi đó, Điều 256 Bộ luật Hình sự 2015 quy định về tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy.

Do đó, trường hợp một người chỉ cho người khác sử dụng địa điểm mà không tham gia bố trí, điều hành hoặc thực hiện các hành vi mang tính tổ chức thì cần xem xét đầy đủ các dấu hiệu của Điều 256, thay vì mặc nhiên xác định là tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy theo Điều 255.

Khung hình phạt tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy sau ngày 01/7/2025

Theo Điều 255 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025), tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy hiện có bốn khung hình phạt chính và một nhóm hình phạt bổ sung. Luật số 86/2025/QH15 sửa đổi khoản 1 Điều 255 theo hướng tăng mức tối thiểu của khung cơ bản lên 03 năm tù; các khoản 2, 3, 4 và 5 của Điều 255 tiếp tục được áp dụng.

• Khung 1 – khoản 1: Phạt tù từ 03 năm đến 07 năm đối với người tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy dưới bất kỳ hình thức nào. Đây là nội dung được sửa đổi bởi khoản 19 Điều 1 Luật số 86/2025/QH15 và áp dụng từ ngày 01/7/2025.
• Khung 2 – khoản 2: Phạt tù từ 07 năm đến 15 năm nếu phạm tội 02 lần trở lên; đối với 02 người trở lên; đối với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 18 tuổi; đối với phụ nữ mà biết là có thai; đối với người đang cai nghiện; gây tổn hại cho sức khỏe của người khác với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%; gây bệnh nguy hiểm cho người khác; hoặc tái phạm nguy hiểm.
• Khung 3 – khoản 3: Phạt tù từ 15 năm đến 20 năm nếu gây tổn hại cho sức khỏe của người khác với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên hoặc gây chết người; gây tổn hại sức khỏe cho 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người từ 31% đến 60%; gây bệnh nguy hiểm cho 02 người trở lên; hoặc phạm tội đối với người dưới 13 tuổi.
• Khung 4 – khoản 4: Phạt tù 20 năm hoặc tù chung thân nếu gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người từ 61% trở lên; hoặc làm chết 02 người trở lên.
• Hình phạt bổ sung – khoản 5: Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng, phạt quản chế, cấm cư trú từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Như vậy, từ ngày 01/7/2025, thay đổi trực tiếp đối với Điều 255 là mức hình phạt tại khoản 1 tăng từ 02–07 năm tù lên 03–07 năm tù. Khi xác định tội danh và khung hình phạt, cần đánh giá chính xác vai trò của từng người, số người được tổ chức sử dụng ma túy, độ tuổi và tình trạng của người sử dụng cũng như hậu quả thực tế của hành vi.

Khi nào cho người khác sử dụng ma túy tại nhà chỉ cấu thành tội chứa chấp?

Tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy áp dụng khi chủ nhà chỉ cho thuê, cho mượn địa điểm mà không chủ động chuẩn bị ma túy hoặc dụng cụ cho người khác sử dụng. Theo khoản 1 Điều 256 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), người nào cho thuê, cho mượn địa điểm hoặc có bất kỳ hành vi nào khác chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 255 của Bộ luật này, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm.

Căn cứ xác định hành vi chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy

Điểm quan trọng của Điều 256 là điều kiện “nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 255”. Đây là căn cứ trực tiếp để phân biệt tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy với tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy.

Hành vi chứa chấp có thể được xem xét khi có các dấu hiệu:

• Người phạm tội có quyền quản lý, sử dụng hoặc định đoạt đối với địa điểm được dùng để sử dụng trái phép chất ma túy.
• Người phạm tội biết rõ việc sử dụng trái phép chất ma túy nhưng vẫn cho thuê, cho mượn hoặc bằng hành vi khác cho phép sử dụng địa điểm.
• Hành vi tạo điều kiện chủ yếu liên quan đến việc cung cấp hoặc cho sử dụng địa điểm, chưa thể hiện vai trò bố trí, sắp xếp, điều hành việc sử dụng ma túy thuộc trường hợp Điều 255.
• Hành vi được thực hiện với lỗi cố ý, tức người phạm tội nhận thức được việc địa điểm được sử dụng để thực hiện hành vi trái pháp luật nhưng vẫn thực hiện hành vi chứa chấp.

Do đó, không phải cứ phát hiện người khác sử dụng ma túy trong nhà thì chủ nhà đương nhiên phạm tội. Cơ quan tiến hành tố tụng phải làm rõ người đó có biết việc sử dụng ma túy hay không, có đồng ý hoặc tạo điều kiện về địa điểm hay không và có tham gia tổ chức việc sử dụng ma túy hay không.

Khung hình phạt tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy

Theo Điều 256 Bộ luật Hình sự 2015, tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy có hai khung hình phạt chính và một nhóm hình phạt bổ sung.

• Khung 1 – khoản 1: Phạt tù từ 02 năm đến 07 năm đối với người cho thuê, cho mượn địa điểm hoặc có hành vi khác chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 255 Bộ luật Hình sự 2015.
• Khung 2 – khoản 2: Phạt tù từ 07 năm đến 15 năm nếu phạm tội thuộc một trong các trường hợp: lợi dụng chức vụ, quyền hạn; phạm tội 02 lần trở lên; đối với người dưới 16 tuổi; đối với 02 người trở lên; hoặc tái phạm nguy hiểm.
• Hình phạt bổ sung – khoản 3: Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Như vậy, khi xác định hành vi cho người khác sử dụng ma túy tại nhà cấu thành tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy hay tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy, yếu tố cần làm rõ không chỉ là quyền đối với địa điểm mà còn là mức độ tham gia của người có địa điểm vào việc sử dụng ma túy. Nếu chỉ biết và cố ý cho phép sử dụng địa điểm, hành vi có thể thuộc Điều 256; nếu có vai trò tổ chức, bố trí hoặc điều hành thì cần xem xét Điều 255.

Người nghiện ma túy cho người nghiện khác cùng sử dụng tại nhà mình có bị xử lý hình sự không?

Người nghiện ma túy cho người nghiện khác thuê, mượn địa điểm để cùng sử dụng ma túy vẫn có thể bị xử lý hình sự. Theo tiểu mục 6 Mục I Công văn số 02/TANDTC-PC ngày 02/8/2021 của Tòa án nhân dân tối cao, nếu hành vi không thuộc trường hợp tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy theo Điều 255 thì có thể bị xử lý về tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy theo Điều 256 Bộ luật Hình sự 2015, nếu có đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

Hướng giải quyết này xuất phát từ việc khoản 1 Điều 256 không loại trừ trách nhiệm hình sự đối với người nghiện có hành vi chứa chấp. Vì vậy, việc cả người cho sử dụng địa điểm và người sử dụng ma túy đều là người nghiện không phải căn cứ đương nhiên để loại trừ trách nhiệm hình sự.

Lưu ý: Ngoài Điều 255 và Điều 256, người liên quan có thể bị xem xét về tội danh khác tùy hành vi và chứng cứ cụ thể. Trường hợp tàng trữ trái phép chất ma túy mà không nhằm mục đích mua bán, vận chuyển hoặc sản xuất và đạt điều kiện luật định có thể bị xử lý theo Điều 249 Bộ luật Hình sự về tội tàng trữ trái phép chất ma túy. Từ ngày 01/7/2025, khoản 1 Điều 249 được sửa đổi với mức phạt tù từ 03 năm đến 05 năm.

Người trực tiếp sử dụng ma túy cũng có thể bị xem xét theo Điều 256a về tội sử dụng trái phép chất ma túy, được bổ sung bởi khoản 20 Điều 1 Luật số 86/2025/QH15. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp sử dụng ma túy đều bị truy cứu theo điều này. Khoản 1 Điều 256a chỉ áp dụng khi người sử dụng thuộc một trong các trường hợp:

• Đang trong thời hạn cai nghiện ma túy hoặc điều trị nghiện bằng thuốc thay thế;
• Đang trong thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy;
• Đang trong thời hạn 02 năm kể từ ngày hết thời hạn quản lý sau cai nghiện và đồng thời đang trong thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy;
• Đang trong thời hạn 02 năm kể từ khi tự ý chấm dứt cai nghiện ma túy tự nguyện hoặc điều trị nghiện bằng thuốc thay thế.

Khung cơ bản của Điều 256a là phạt tù từ 02 năm đến 03 năm; trường hợp tái phạm về tội này bị phạt tù từ 03 năm đến 05 năm.

>>> Xem thêm: Case study: Bài học pháp lý từ vụ tòa án tăng án phúc thẩm tội tàng trữ ma túy dưới 0,5 gam

Các tình tiết làm tăng nặng trách nhiệm hình sự khi cho người khác sử dụng ma túy tại nhà

Khi hành vi đã cấu thành tội phạm, một số tình tiết có thể làm người phạm tội bị áp dụng khung hình phạt cao hơn. Cần phân biệt đây là các tình tiết định khung được quy định ngay tại Điều 255, Điều 256, không đồng nhất với các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự tại Điều 52 Bộ luật Hình sự 2015.

Đối với tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy, khoản 2 Điều 255 Bộ luật Hình sự 2015 quy định khung phạt tù từ 07 năm đến 15 năm trong các trường hợp như phạm tội đối với 02 người trở lên, đối với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 18 tuổi, người đang cai nghiện, gây tổn hại sức khỏe của người khác với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60% hoặc tái phạm nguy hiểm.

Đối với tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy, khoản 2 Điều 256 Bộ luật Hình sự 2015 quy định mức phạt tù từ 07 năm đến 15 năm nếu thuộc một trong các trường hợp như lợi dụng chức vụ, quyền hạn; phạm tội 02 lần trở lên; đối với người dưới 16 tuổi; đối với 02 người trở lên hoặc tái phạm nguy hiểm.

Do đó, khi xác định trách nhiệm hình sự cần làm rõ những nội dung sau: vai trò của từng người, số người sử dụng ma túy, độ tuổi của người được cho sử dụng địa điểm, số lần thực hiện hành vi và các tình tiết khác của vụ án để xác định đúng tội danh và khung hình phạt.

Cần làm gì khi bị điều tra về hành vi cho người khác sử dụng ma túy tại nhà?

Khi nhận giấy triệu tập, quyết định khởi tố hoặc tham gia làm việc với cơ quan tiến hành tố tụng về hành vi cho người khác sử dụng ma túy tại nhà, người liên quan cần thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ theo Bộ luật Tố tụng hình sự. Việc làm rõ vai trò thực tế là cơ sở quan trọng để xác định hành vi có thuộc Điều 255, Điều 256 Bộ luật Hình sự 2015 hoặc tội danh khác hay không.

1. Có mặt và làm việc theo yêu cầu hợp pháp của cơ quan tiến hành tố tụng, đồng thời xác định rõ tư cách tham gia tố tụng của mình.
2. Liên hệ người bào chữa sớm để được giải thích quyền, nghĩa vụ và hỗ trợ pháp lý trong quá trình giải quyết vụ án. Bị can có quyền tự bào chữa hoặc nhờ người khác bào chữa theo Điều 60 Bộ luật Tố tụng hình sự.
3. Trình bày trung thực, đầy đủ diễn biến vụ việc, làm rõ vai trò thực tế như việc quản lý địa điểm, có hay không việc chuẩn bị ma túy, phương tiện, dụng cụ, bố trí hoặc điều hành người khác sử dụng ma túy.
4. Cung cấp tài liệu, đồ vật, dữ liệu và chứng cứ có liên quan để cơ quan tiến hành tố tụng đánh giá toàn diện vụ việc; đồng thời thực hiện các quyền tố tụng khác theo quy định pháp luật.
5. Phối hợp với người bào chữa trong quá trình điều tra để kiểm tra căn cứ buộc tội, chứng cứ và việc áp dụng đúng tội danh.

Theo Điều 74 Bộ luật Tố tụng hình sự, người bào chữa tham gia tố tụng từ khi khởi tố bị can; trong trường hợp bắt, tạm giữ người thì có thể tham gia từ khi người bị bắt có mặt tại trụ sở cơ quan điều tra hoặc từ khi có quyết định tạm giữ. Quy định này tạo cơ sở để người liên quan được hỗ trợ pháp lý ngay từ giai đoạn đầu của quá trình tố tụng.

Việc xác định đúng vai trò và mức độ tham gia đặc biệt quan trọng bởi hành vi chỉ chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy và hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy có dấu hiệu pháp lý khác nhau. Cơ quan tiến hành tố tụng phải căn cứ vào chứng cứ và toàn bộ diễn biến vụ án để xác định chính xác Điều 255 hay Điều 256 Bộ luật Hình sự 2015 được áp dụng.

Dịch vụ luật sư bào chữa vụ án cho người khác sử dụng ma túy tại nhà tại Luật Long Phan PMT

Luật Long Phan PMT hỗ trợ khách hàng trong các vụ việc liên quan đến hành vi cho người khác sử dụng ma túy tại nhà, với các dịch vụ gồm:

• Rà soát hồ sơ, tài liệu và diễn biến vụ việc, đối chiếu với các quy định pháp luật hình sự hiện hành.
• Đánh giá hành vi và vai trò thực tế của khách hàng, xác định dấu hiệu pháp lý để phân biệt giữa tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy theo Điều 255 và tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy theo Điều 256 Bộ luật Hình sự.
• Phân tích chứng cứ, lời khai và các tình tiết liên quan nhằm xác định căn cứ buộc tội, gỡ tội hoặc trách nhiệm hình sự của từng người.
• Tư vấn phương án làm việc với Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và Tòa án trong từng giai đoạn tố tụng.
• Tham gia bào chữa cho người bị buộc tội, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong quá trình điều tra, truy tố và xét xử.
• Kiến nghị, khiếu nại các quyết định hoặc hành vi tố tụng khi phát hiện có căn cứ cho rằng quyền của khách hàng bị ảnh hưởng.
• Tư vấn và chuẩn bị tài liệu chứng minh các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự nếu đáp ứng điều kiện theo quy định pháp luật.
• Hỗ trợ xây dựng phương án bào chữa, đề nghị áp dụng mức hình phạt phù hợp dựa trên vai trò, nhân thân và các tình tiết cụ thể của vụ án.

Quý khách có nhu cầu đánh giá sơ bộ vụ việc vui lòng gửi hồ sơ qua email pmt@luatlongphan.vn hoặc Zalo 0939846973 để được luật sư đánh giá sơ bộ vụ việc và đề xuất hướng xử lý.

Câu hỏi thường gặp về trách nhiệm hình sự khi cho người khác sử dụng ma túy tại nhà

Dưới đây là một số câu hỏi thường gặp liên quan đến hành vi cho người khác sử dụng ma túy tại nhà, được trả lời dựa trên quy định của Bộ luật Hình sự 2015 và văn bản hướng dẫn thi hành liên quan.

Kết luận

Cho người khác sử dụng ma túy tại nhà là hành vi có thể bị xử lý theo hai tội danh khác nhau với khung hình phạt chênh lệch đáng kể, tùy vào việc chủ nhà có vai trò chủ động điều hành, chuẩn bị ma túy hay chỉ đơn thuần cho mượn địa điểm. Việc xác định đúng tội danh áp dụng ngay từ giai đoạn đầu tố tụng có ý nghĩa quyết định đến quyền lợi của người trong cuộc. Luật Long Phan PMT sẵn sàng hỗ trợ đánh giá vai trò thực tế trong vụ việc và tư vấn phương án bào chữa phù hợp. Quý khách cần tư vấn cụ thể có thể liên hệ hotline 1900636387 để được Luật sư Hình sự hỗ trợ kịp thời.

Tags: bào chữa án hình sự ma túy, bị triệu tập vụ án ma túy, cho mượn địa điểm sử dụng ma túy, chứng cứ trong vụ án ma túy, Khung hình phạt tội ma túy, luật sư bào chữa vụ án ma túy, người liên quan vụ án ma túy, phân biệt tội tổ chức và chứa chấp ma túy, quyền của bị can trong vụ án ma túy, sử dụng trái phép chất ma túy, Tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy, tội phạm về ma túy, Tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy, trách nhiệm hình sự về ma túy